The article presents issues related to the role and legal position of the Minister of the Treasury in the period of the Second Polish Republic. While analyzing the Minister’s competences concerning budgetary economy, specific aspects of centralization of power are pointed out in the paper as well as the domination of the Minister of the Treasury in the budgetary procedure and his influence on the so-called “extra-budgetary economy” of the financial system. The Minister of the Treasury was entrusted with a very wide range of legal instruments which pertained to various activities connected with planning and the implementation of treasury acts. Another important element which attests to the privileged position of the Minister of the Treasury was his authority in matters related to the incurrence and management of the public debt. Moreover, the Minister’s mainly supervisory functions concerning state monopolies, state enterprises, funds, and local government were of considerable importance.
PL
Artykuł przedstawia zagadnienie roli i sytuacji prawnej ministra skarbu II Rzeczypospolitej. Analizując kompetencje ministra w zakresie gospodarki budżetowej, wskazano na specyficzne aspekty centralizacji władzy oraz dominującą rolę ministra skarbu w procedurze budżetowej i jego wpływ na gospodarkę pozabudżetową systemu finansowego. Ministrowi skarbu powierzono wiele instrumentów prawnych do planowania i wprowadzania ustaw skarbowych. O jego uprzywilejowanej pozycji świadczyły także uprawnienia w sprawach związanych z zaciąganiem i zarządzaniem długiem publicznym. Istotne znaczenie miały również funkcje nadzorcze dotyczące monopoli państwowych, przedsiębiorstw państwowych, funduszy i samorządu terytorialnego.
W oparciu o przepisy rangi konstytucyjnej ustaw zasadniczych państw Unii Europejskiej przy pomocy metody prawnoporównawczej i częściowo prawnodogmatycznej artykuł przedstawia zakres i głębokość polskiej regulacji na tle unijnym wykazując, że może ona uchodzić za obszerną, przede wszystkim z uwagi na wprowadzenie specjalnego trybu ustawodawczego uwzględniającego udział obu izb parlamentu i głowy państwa, co jak widać regułą nie jest. Również pozostałe omówione przepisy, szczegółowo określające podmioty biorące udział w opracowaniu budżetu państwa, terminy proceduralne oraz zasady związane z równowagą budżetową nie są normą w materii konstytucyjnej, zwykle bardziej lakonicznych w tym zakresie, państw Unii Europejskiej.
EN
Based on the provisions of the constitutional rank of the basic laws of the European Union countries, with the help of a comparative and partly legal-dogmatic method, the article presents the scope and depth of the Polish regulation against the EU background, showing that it can be regarded as extensive, primarily due to the introduction of a special legislative mode taking into account the participation of both chambers of parliament and the head of state, which, as can be seen, is not the rule. Also the remaining discussed regulations, which define in detail the entities participating in the elaboration of the state budget, procedural deadlines and principles related to the budgetary balance, are not the norm in the constitutional matter, usually more laconic in this respect, of the European Union countries.
W Polsce od czasu rozpoczęcia transformacji gospodarczej w 1989 roku mamy do czynienia z ciągle narastającym (w niektórych latach gwałtownie) długiem publicznym. Jest to bardzo niebezpieczne z punktu widzenia funkcjonowania państwa, ponieważ może doprowadzić do jego niewydolności finansowej. To negatywne zjawisko spowodowane reformami gospodarczymi, a w ostatnich latach wpływem światowego kryzysu finansowego oraz rosnących potrzeb budżetu państwa wymusza na sprawujących władzę dokonywanie zmian o charakterze instytucjonalnym (wprowadzanie nowych „reguł gry”) mających na celu ograniczanie wzrostu zadłużenia czy też jego redukcję. Niniejszy artykuł został poświęcony analizie wielkości długu publicznego w Polsce w latach 2000-2013. W pracy wskazano także na instytucjonalne możliwości ograniczania długu publicznego. Taki potencjał tkwi przede wszystkim w prowadzeniu odpowiedzialnej polityki fiskalnej (transparentnej, skutecznej, efektywnej itd.). W przekonaniu autorów tekstu działania w tym zakresie mogą znacząco wpłynąć na osiągnięcie stabilizacji w sektorze finansów publicznych w naszym kraju.
EN
Ever since the beginning of the economic transformation in 1989, Poland has been struggling with constantly (and rapidly in certain years) growing public debt. This is very dangerous from the point of view of the functioning of the state and might lead to financial failure. This negative phenomenon, caused by economic reforms and in recent years the impact of the global financial crisis, forces governments to make changes of institutional nature (the introduction of new "game rules") aiming to curb debt growth or reduce its levels. This paper is focused on the analysis of the size of the public debt in Poland in the period 2000-2013. The authors also identify several institutional possibilities to limit the public debt. This potential lies primarily in a responsible fiscal policy (transparent, efficient, effective, etc.). The authors believe that action in this area can significantly contribute to the achievement of stability in the public finances of our country.
Artykuł dotyczy problematyki checks and balances w procedurze budżetowej w Polsce. W pierwszej kolejności w artykule zostaje wyjaśniony termin checks and balances. Następnie artykuł omawia konstytucyjną regulację procedury budżetowej oraz występujące w tej procedurze organy władzy publicznej. Rozważania te pozwalają na wyróżnienie „budżetowych checks and balances” oraz ich omówienie z punktu widzenia relacji pomiędzy organami władzy publicznej biorącymi udział w procedurze budżetowej, ze szczególnym uwzględnieniem opracowania, uchwalenia i kontroli wykonania budżetu. Poruszone są również wątki charakteru prawnego budżetu państwa i zawartych w nim norm prawnych, różnic pomiędzy budżetem państwa i ustawą budżetową, a także zagadnienie projektu ustawy budżetowej a dyskontynuacji prac parlamentu.
EN
The article presents the checks and balances in the budget procedure in Poland. In the first place, the article explains the term checks and balances. Next the article discusses the constitutional regulation of the budget procedure and the public authorities that participate in this procedure. These considerations allow to distinguish “budget checks and balances” and describe them from the point of view of the relationship between the public authorities participating in the budget procedure. The article also presents the legal nature of the state budget and the legal norms contained therein, the differences between the state budget and the Budget Act and the issue of the draft budget versus the principle of discontinuation of works of the parliament.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.