Rozszczep wargi i/lub podniebienia jest jedną z najczęstszych występujących w populacji ludzkiej wad wrodzonych. Odpowiada bowiem za 65% anomalii rozwojowych twarzoczaszki, a postępowanie terapeutyczne w tej wadzie, ze względu na różnorodność i złożoność problemów, które z niej potencjalnie wynikają, bywa niezwykle trudne. Rozliczne kontrowersje dotyczą zarówno samego postępowania chirurgicznego – pierwotnego i wtórnego – jak i rehabilitacji, która w najprostszym ujęciu dotyczy warunków szczękowo-zgryzowych i mowy. Na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza nastąpiło szczególnie dużo zmian w koncepcji leczenia tej wady. Przedstawia je niniejszy artykuł, podkreślając najistotniejsze nowe tendencje. W odniesieniu do samego leczenia chirurgicznego światową tendencją stało się skracanie terminu pierwotnego chirurgicznego zamknięcia szczeliny rozszczepu podniebienia. Wg obecnych standardów postępowania powinno ono mieć miejsce w pierwszym roku życia dziecka, co ma związek zarówno z rozwojem anestezjologii dziecięcej, jak i z nowoczesnym spojrzeniem na rehabilitację mowy i zgryzu w tej najczęstszej wadzie rozwojowej twarzoczaszki.
EN
Cleft lip and/or palate is one of the most common birth defects in the human population. It is responsible for 65% of craniofacial developmental anomalies, and the therapeutic procedure in this defect, due to the variety and complexity of problems that potentially result from it, can be extremely difficult. Numerous controversies concern both the surgical procedure itself, both primary and secondary, as well as rehabilitation, which in the simplest terms concerns maxillofacial conditions and speech. Over the last quarter of a century, there have been particularly many changes in the concept of treatment of orofacial clefts. This article presents them highlighting the most important new trends. With regard to the surgical treatment itself, the global tendency has been to shorten the date of primary surgical closure of the clefted palate. According to current standards, it should take place in the first year of a child’s life, which is related to both the development of pediatric anesthesiology and a modern view on speech and occlusion rehabilitation in this defect.
Velopharyngeal dysfunction (VPD) is a disorder of the function of the velopharyngeal valve, whose task is to separate the nasal cavity from the oral cavity during the act of speech, blowing, sucking or vomiting. Incorrect sphincter function can lead to incomprehensible speech (open nasal speech) and leakage of air and fluid into the nasal cavities. The dysfunction also adversely affects the swallowing process and the ventilation of the middle ear. This study describes the anatomical and pathophysiological basis of this disease and takes into account the difficult diagnostic process as well as the treatment of the described problem. When evaluating patients, both before and after treatment, scales should be used to objectiveize the symptoms presented by children with the described dysfunction. The proposed procedure takes into account the author’s diagnostic elements (a selected speech sample), developed by the authors for the needs of treatment of patients with VPD adapted to the Polish language. The proposed diagnostic and therapeutic scheme has been used in practice in the authors’ center for several years. Therapeutic management was described depending on the severity of symptoms, as well as methods of assessing dysfunction and treatment results. In order to obtain optimal treatment results, close cooperation between laryngologists/pediatric surgeons, phoniatrists and speech therapists is necessary.
PL
Dysfunkcja podniebienno-gardłowa (DPG) jest to zaburzenie funkcji zwieracza podniebienno-gardłowego (ZPG), którego zadaniem jest oddzielanie jam nosa od jamy ustnej w trakcie aktu mowy, dmuchania, ssania czy wymiotowania. Nieprawidłowe działanie zwieracza może doprowadzać do niezrozumiałej mowy (nosowanie otwarte) oraz przecieku powietrza i treści pokarmowych do jam nosa. Dysfunkcja wpływa również niekorzystnie na proces połykania oraz na wentylację ucha środkowego. Niniejsze opracowanie opisuje podstawy anatomiczno-patofizjologiczne tego schorzenia oraz uwzględnia niełatwy proces diagnostyczny, a także leczenie opisywanego problemu. Przy ocenie pacjentów zarówno przed, jak i po leczeniu stosować należy skale obiektywizujące objawy prezentowane przez dzieci z opisywaną dysfunkcją. Zaproponowany schemat postępowania uwzględnia autorskie elementy diagnostyczne (wyselekcjonowaną próbkę mowy), opracowane przez autorów dla potrzeb leczenia pacjentów z DPG, dostosowane do języka polskiego. Proponowany schemat diagnostyczno terapeutyczny stosowany jest w praktyce w ośrodku autorów od kilku lat. Opisano postępowanie terapeutyczne w zależności od nasilenia objawów oraz sposoby oceny dysfunkcji i wyników leczenia. W celu uzyskania optymalnych wyników leczenia konieczna jest ścisła współpraca laryngologów/chirurgów dziecięcych, foniatrów oraz logopedów.
Odbiór mowy jest zjawiskiem percepcyjnym. Stąd także w ocenie mowy „rozszczepowej” podstawą i niezastąpionym złotym standardem jest jej ocena odsłuchowa. Pozwala ona najlepiej na zidentyfikowanie zaburzenia mowy i określenie stopnia jego nasilenia. Ocena odsłuchowa nie dostarcza jednak informacji o przyczynie tego zaburzenia. I tu, przy dobrej znajomości problematyki rozszczepowej i opanowanej do perfekcji umiejętności posługiwania się techniką endoskopową nazofiberoskopia, czyli endoskopia przy użyciu optyki giętkiej, jest niezastąpiona. Umożliwia ona bowiem bezpośrednią wizualizację zwieracza podniebienno-gardłowego w spoczynku i w mowie, pozwalając na jednoczesną ocenę jego struktury i funkcji. Pozwala także na jednoczesną endoskopową ocenę innych elementów traktu wokalnego, mających bezpośredni wpływ na rezonans mowy. Ma więc zasadnicze znaczenie dla wyboru postępowania leczniczego i oceny jego wyników na poszczególnych etapach leczenia i usprawniania.
EN
Speech reception is a perceptual phenomenon. Hence in the assessment of cleft palate speech its auditory evaluation is a basic golden standard with respect to identification of speech disorder and defining the degree of its intensity. Yet auditory evaluation does not provide information about the cause of this disorder. And here, with a good knowledge of the cleft palate issues and perfect skills in using the endoscopic technique, nasofiberoscopy, i.e. endoscopy using flexible optics, is irreplaceable. It enables direct visualization of the velopharyngeal sphincter at rest and speech, allowing simultaneous assessment of its structure and function. It also allows simultaneous endoscopic evaluation of other elements of the vocal tract that exert a direct effect on speech resonance. Thus it has fundamental significance for the choice of the treatment procedures and for the evaluation of the successive stages of treatment and rehabilitation.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.