Artykuł przedstawia relacje Biblii i teologii w średniowieczu, zwłaszcza w kontekście dorobku egzegetycznego szkoły św. Wiktora i św. Tomasza z Akwinu. Zrozumienie technik interpretacyjnych Pisma Świętego, roli analizy i syntezy, podziałów tekstu, parafraz czy cytatów intrabiblijnych ukazują rolę teologii w jej relacji do Pisma: pomaga wydobyć i zbudować spójną ekspozycję wiary, przyczyniając się do głębszego rozumienia prawdy. Jednocześnie Pismo Święte stanowi źródło dla średniowiecznej teologii, będąc z nią organicznie związane.
The article presents the relations of the Bible and theology in the Middle Ages, especially in the context of the exegetical achievements of the School of St. Viktor and Saint Thomas Aquinas. Understanding the interpretation techniques of the Holy Scriptures, the role of analysis and synthesis, text divisions, paraphrases or intrabiblical quotes demonstrate the role of theology in its relationship to the Scriptures: it helps to bring out and build a coherent exposition of faith, contributing to a deeper understanding of the truth. At the same time, the Scripture is a source for medieval theology, being organically connected with it.
PL
Artykuł przedstawia relacje Biblii i teologii w średniowieczu, zwłaszcza w kontekście dorobku egzegetycznego szkoły św. Wiktora i św. Tomasza z Akwinu. Zrozumienie technik interpretacyjnych Pisma Świętego, roli analizy i syntezy, podziałów tekstu, parafraz czy cytatów intrabiblijnych ukazują rolę teologii w jej relacji do Pisma: pomaga wydobyć i zbudować spójną ekspozycję wiary, przyczyniając się do głębszego rozumienia prawdy. Jednocześnie Pismo Święte stanowi źródło dla średniowiecznej teologii, będąc z nią organicznie związane.
Das Dokument der Päpstlichen Bibelkommission von 1993 „Die Interpretation der Bibel in der Kirche” widmet im Kapitel II einen Abschnitt dem Sinn der inspirierten Schrift (sens de l’Écriture inspirée), der gewisse Interesse der Bibelwissenschaftler geweckt hat. Im Beitrag wird ausgerechnet die neuste Diskussion besprochen, darunter verschiedene Meinungen und ebenfalls vorgetragene Kritik präsentiert (u.a. Ch. Dohmen, A. Dulles, J.A. Fitzmyer). Der Beitrag wird in vier Abschnitte geteilt: die Namen und Aufteilung der biblischen Sinne (1), der wörtliche Sinn (2), der geistliche Sinn (3), sensus plenior (4) und es wird vom Verfasser gleichfalls eigene Beurteilung des Dokuments gebracht (5). Demnach sind die Ausführungen der Päpstlichen Bibelkommission ein gelungener Versuch einer echt neuen Fragestellung und Fragedarstellung der Noematik, um teilweise das alte (das geistliche) und vor allem das neue (das kritische) in der Exegese zusammenzubringen und zu behalten. Die Diskussion selbst aber ist auf keinem Fall beendet.
A recognised philosopher and theologian and known in his time as the magister in Sacra Pagina, Thomas Aquinas builds his theological reflections by interpreting individual books of the Bible. In order to understand Aquinas’ thought contained in his syntheses, it is necessary to return to his biblical commentaries, which show the way to reach theological theses. It is all the more necessary when taking up the subject for which Thomas Aquinas leaves no separate synthesis but places it in various places in his rich bibliography, and in which the problem of ecclesiology is included. In the commentary to the miraculous catch of fish scene described in John 21, 1–14, St. Thomas gives a unique lecture on his ecclesiological thought. Faithful to the theory of the four biblical meanings he develops, he extracts from the text the wealth of theological content regarding the Church, intended by God to give to man. In such a manner, St. Thomas shows the Church on his way towards God, where he will reach his fullness on the eternal feast. The reality of the Church read in this way thus finds its eschatological orientation.
PL
Tomasz z Akwinu kojarzony przede wszystkim jako filozof i teolog, w swoich czasach znany był przede wszystkim jako magister in Sacra Pagina, który swoją teologiczną refleksję budował, interpretując poszczególne księgi Biblii. Aby zrozumieć myśl Akwinaty zawartą w jego syntezach trzeba zatem koniecznie powrócić do jego biblijnych komentarzy, które ukazują drogę dochodzenia do tez teologicznych. Tym bardziej jest to konieczne, podejmując tematykę, dla której sam Tomasz nie pozostawił osobnej syntezy, ale rozmieścił ją w różnych miejscach swojej bogatej bibliografii, a do której należy zagadnienie eklezjologii. W komentarzu do sceny cudownego połowu opisanego w J 21, 1–14 Tomasz zawarł swoisty wykład swojej myśli eklezjologicznej. Wierny rozwijanej przez siebie teorii czterech sensów biblijnych wydobywa z tekstu bogactwo teologicznej treści, jaką Bóg zamierzył przekazać człowiekowi odnośnie do Kościoła. W ten sposób Tomasz ukazuje Kościół w jego drodze do Boga, gdzie na wiecznej uczcie osiągnie swoją pełnię. Tak odczytana rzeczywistość Kościoła znajduje swoje ukierunkowanie eschatologiczne.
This article undertakes the issues of applying the allegorical method of withdrawing meanings from the biblical text during the meditation. It bases on The Fasciculus of various prayer (Fascykuł nabożeństwa różnego) by Adam Opatowiusz (1574–1647). The author used the ways of rhetorical allegorization and biblical theory of senses in order to realize the persuasive aims of prayer comprehended as means of spiritual growth. The rhetorical allegorization includes the relation between biblical senses and human experience, which results in four kinds of allegory: the biblical-biblical, biblical-experimental, experimental-biblical and experimental-experimental allegory. It helps in explaining, developing and referring the biblical meanings to spiritual life being also a pivot of reflection whereas the literary elements are subordinated to the spiritual matter.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.