The purpose of this article was to clarify fundamental models for organizing urbanization process inside of ‘non-urban zones’ in Poland. This question is analyzed in the context of both urban-forming forces, the centripetal and centrifugal ones, and the phenomenon of the urbanity idea diffusion. Two basic models of urbanization in ‘non-urban’ zones has been underlined. The first one was based on mechanistic attributes, while the second one on the strong role of thermodynamic attributes (diffusion).
PL
Celem artykułu było wyjaśnienie zasadniczych modeli organizacji procesu umiastowienia „stref bezmiejskich” w Polsce, w kontekście oddziałujących miastotwórczych sił dośrodkowych i odśrodkowych oraz towarzyszącemu im zjawisku dyfuzji idei uprawomocnionej miejskości. Ostatecznie wskazano na dwa podstawowe modele umiastowienia w „strefach bezmiejskich” o podłożu mechanicystycznym (siły miastotwórcze) i trzy modele o zdecydowanej roli atrybutu termodynamicznego (dyfuzja).
Pierwszym celem badania jest określenie aktualnego stanu wiedzy na temat funkcjonalno- -przestrzennych przekształceń złożonych systemów osadniczych, przede wszystkim w tradycyjnym regionie społeczno-gospodarczym. Drugim jest zaproponowanie kilku modeli (cyrkulacyjnego ujęcia przemian gospodarczych oraz urbanizacyjnych). Punktem wyjścia dla badań autora jest próba modelu pochodzenia i ewolucji bazy ekonomicznej jako kluczowego elementu zmiany w przestrzeni społeczno-gospodarczej. Zmiany gospodarcze i urbanizacja są komplementarne, odzwierciedlają zarówno dośrodkowe, jak i odśrodkowe siły warunkujące transformację całego systemu osadniczego.
EN
The first goal of the study is to outline the current state of knowledge on functional-spatial transformations of complex settlement systems, especially those existing in traditional socio-economic regions. The second task is to propose a few model approaches (circular models of economic transformations and urbanization). The author’s starting point is an attempt to model the origin and evolution of the economic base as a crucial element of the remaining changes in the socio-economic space. A model of economic changes and urbanization are complementary to each other, reflecting both the centripetal and centrifugal forces conditioning transformation of the entire settlement system.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.