Jaka jest istota nauczania i prawa, jest przedmiotem interpretacji. Punktem wyjścia powinno być pojęcie prawa, które nie istnieje bez normatywności, mocy wiążącej i przewidywalności. Na drodze nauczania prawa w wyżej zarysowanym rozumieniu stoją siły odśrodkowe skutkujące dezintegracją prawa. Należą do nich np.: tworzenie fałszywych źródeł prawa, takich jak: wiążące zalecenia oraz zmienianie treści aktów prawnych aktami niższej rangi, w czym celuje UE; nieformalne wprowadzanie przez prawników Europy kontynentalnej anglosaskiej doktryny stare decisis; wykorzystywanie interpretacji prawa do zmiany prawa; żądanie przez sądy unijne niestosowania prawa krajowego, jeśli dojdą do wniosku, że jest niezgodne z prawem UE – nawet w braku przepisów proceduralnych, które by na to pozwalały. Nauczając prawa, należy wybierać takie teorie i praktyki, które promują spójność systemu prawa. Niestety, nauczający muszą wybierać między sprzecznymi teoriami, co czyni z nich bojowników, a niekiedy męczenników.
EN
What is law and what is teaching – remains disputable. The departure point should be the notion of law, which cannot be said to exist without reference to normativity, binding power and predictability. The obstacle in teaching law is that there are several centrifugal forces resulting in disintegration of law. These are, for example: creating fake sources of law such as binding recommendations, amending laws by lower-ranking acts, which is the specialty of the EU; informally adopting the common law doctrine of stare decisis by Continental Judges; using the interpretation of law as a fig leaf for actually amending it; demanding the disregarding of national laws by judges if they come to the conclusion that national laws are in violation of the EU law by the EU Court, even if there is no procedural framework to do so. In teaching law, a teacher should promote theories and practices conducive to the cohesion of the legal system. Teachers have to take sides in the encounter of conflicting ideas and practices in the spirit of fighting for a better law.
The causative force of the state in the 21stcentury depends on the coherence of the law and the importance of non-legal regulations of large corporations. Multi-centricity, multi-level structure and the strength of „soft law” of corporations lead to the transformation of internal law and altering of its function. In addition states give up their welfare and privatise various tasks. They lose the essential elements of the legal, territorial and personal sovereignty. Does giving away numerous normative areas mean that the states do weaken their causative force?
PL
Siła sprawcza państwa w XXI wieku zależy od spójności prawa i rangi regulacji pozaprawnych wielkich korporacji. Współcześnie utrzymanie spójności prawa w pozytywistycznym rozumieniu nie jest możliwe, multicentryczność, wielopoziomowość i siła soft law korporacji prowadzą do przeobrażeń wewnętrznych prawa i zmiany jego funkcji. Ponadto państwo, rezygnując z opiekuńczości i prywatyzując zadania, traci istotne elementy zwierzchnictwa prawnego, terytorialnego i personalnego. Czy oddanie wielu nowych pól aktywności normatywnej oznacza trwałe osłabienie siły sprawczej państwa?
Dynamiczne zmiany zachodzące w życiu społecznym wpływają na zmiany związane z formalizowaniem źródeł prawa. Miękkie prawo to symbol współczesności, a nie „choroba normatywna” (Dupuy, 1991). Współcześnie system prawa to nie tekst – jak mówi E. Łętowska – to „wielki mechanizm, na wzór „ogromnego zegara”, wieloskładnikowy, policentryczny mechanizm, złożony z wielu podzespołów” (Łętowska, 2016). To nie tylko teksty ustaw, ale i wyroki sądów, decyzje administracyjne, wzorce umów, standardy kształtujące „zwyczaj w obrocie”. Składniki tego systemu cechuje: zdolność kształtowania obrotu oraz zachowań adresatów (Łętowska, 2016). Siła państwa zależy od spójności prawa oraz otoczenia regulacji pozaprawnych, wywierających istotny wpływ na podmioty prowadzące działalność. Na obecny porządek prawny składa się wiele źródeł prawa pochodzących z różnych ośrodków decyzyjnych, występujących w mniej lub bardziej sformalizowanych relacjach hierarchicznych. Miękkie prawo spełnia wiele ważnych funkcji w praktyce, głównie w obszarze prawa gospodarczego – stąd jego szczególne miejsce i rola w systemie prawnym. Przedmiotem badawczym opracowania są: natura prawna soft law (część II), jego funkcje (część III) oraz moc wiążąca (część IV) – zarówno w systemie prawnym krajowym, jak i międzynarodowym. Celem artykułu jest obrona tezy o utracie znaczenia tradycyjnego, pozytywistycznego ujęcia źródeł prawa, we współczesnym prawodawstwie istnieje bowiem szeroki katalog źródeł prawa, które w różnym zakresie i z różną siłą mogą kształtować treść prawa lub na niego oddziaływać. To próba odpowiedzi na pytanie o granice uznania niewiążących aktów za prawo. Artykuł ma charakter deskryptywny, opisujący istniejącą rzeczywistość prawa w multiźródłowości, dla potwierdzenia tezy przyjęto zaś indukcyjną koncepcję źródeł prawa – badanie rzeczywistego, praktycznego charakteru zjawiska, a nie spełnianie przez niego określonych wymagań definicyjnych.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.