Informacja postrzegana jest obecnie jako jedno z ważniejszych dóbr konsumpcyjnych we współczesnym świecie. Z kolei społeczeństwo konsumpcyjne to typ społeczeństwa, w którym naczelne miejsce zajmuje konsumpcja. Warto wobec tego poczynić refleksję dotyczącą znaczenia informacji w tym typie społeczeństwa. Celem artykułu jest ukazanie roli informacji w społeczeństwie konsumpcyjnym, szczególnie w zachowaniach konsumentów. Współczesny konsument podejmuje szereg istotnych decyzji konsumenckich pod wpływem informacji, jakie pozyskuje oraz jakie są do niego dostarczane z różnych źródeł. W pracy zastosowano metodę studiów literaturowych związanych z tematyką badawczą pracy. Rozważania podjęte w pracy prowadzą do wniosku, iż rola informacji w społeczeństwie konsumpcyjnym jest bardzo istotna. Można ją postrzegać w kilku aspektach: od funkcji informacyjnej, sterującej, co widoczne jest w podejmowanych decyzjach konsumenckich, poprzez funkcję konsumpcyjną oraz rolę kulturotwórczą i społeczną informacji mającą odzwierciedlenie m.in. w tworzonej kulturze konsumpcji, czy wzorach konsumpcji. Analiza podjęta w artykule pozwala na przedstawienie aktualnego tematu wpisującego się w socjologię konsumpcji, co pozwala na ukazanie istoty znaczących problemów związanych z rolą informacji w społeczeństwie konsumpcyjnym.
W społeczeństwie konsumpcyjnym najważniejszym celem jednostek jest zarabianie i wydawanie pieniędzy. Powoduje to zmiany zachowań i stylu życia oraz prowadzi do kształtowania wizerunku człowieka przez pryzmat tego co posiada. Wyrazem sprzeciwu wobec rozwijającej się nadkonsumpcji jest propagowanie dekonsumpcji, która oznacza ograniczanie konsumpcji poprzez jej racjonalizację oraz bardziej odpowiedzialne i świadome konsumowanie. Pod hasłem „mniej znaczy więcej” promuje się prosty styl życia, bez pośpiechu, zaspokajanie potrzeb zamiast pragnień i zachcianek. Do głównych przyczyn dekonsumpcji można zaliczyć trwający kryzys finansowy, zmęczenie nadmierną konsumpcją oraz kształtowanie się mody na konsumowanie mniej, bardziej naturalnie i bardziej odpowiedzialnie.
EN
In a consumer society, the most important goal is making and spending money. This causes a change in behavior and lifestyle and leads to excessive consumption. An expression of opposition to these phenomena is ‘deconsumption’, which means the reduction in consumption and a more responsible and conscious consuming. Its motto is "less is more". The reasons include deconsumption ongoing financial crisis, fatigue, excessive consumption and fashion for consuming less.
Jasna karnacja przez dziesięciolecia była synonimem piękna, wdzięku i charakteryzowała kobiety z wyższych sfer. Kobiety pochodzące z niższych warstw społecznych, pracujące fizycznie (np. na polu) naturalną koleją rzeczy miały cerę „ogorzałą” od słońca. Opalenizna była charakterystyczną cechą dystynktywną przynależności społecznej. Na przestrzeni wieków w kulturze zachodniej znaczenie opalenizny uległo przeobrażeniom. Obecnie synonimem zdrowia, witalności i piękna jest cera opalona, mimo medycznego dyskursu ostrzegającego przed negatywnymi konsekwencjami opalania. Osoby blade postrzegane są jako chore i słabe. Pragnienie posiadania opalenizny jest silnie uwarunkowane kulturowo i charakterystyczne dla przedstawicieli rasy białej. Celem artykułu jest zaprezentowanie historycznych uwarunkowań postrzegania opalenizny oraz prześledzenie współczesnych sposobów i praktyk zdobywania opalenizny. Wykorzystane zostaną dostępne dane empiryczne obrazujące stosunek do kąpieli słonecznych i sztucznej opalenizny. Zjawisko to okazuje się być słabo eksplorowane empirycznie, co utrudnia naukową analizę zagadnienia. Prowadzone rozważania osadzone są w ramach socjologii ciała. Praktyki opalania wpisują się w kontekst społeczeństwa konsumpcyjnego, zaś medyczny dyskurs skupiony wokół korzyści i zagrożeń, mieści się w ramach kultury lęku.
EN
Throughout decades, light complexion was a synonym of beauty, charm and was charac - teristic of women from upper classes. Women from lower classes, who worked physically had tanned skin. Thus, complexion was a distinc - tive feature of class affiliation. At the turn of centuries within frames of the Western culture there was a significant shift in the perception of the tanned complexion. Nowadays it is seen as a sign of health, vital - ity and the beauty. Persons with pale skin are perceived as sick and weak. The desire to have a sun tan is highly determined by the culture and characteristic of the white race. The aim of the paper is historical presen - tation of the sun tan perception as well as tracing contemporary methods and practices of getting sun tan. The paper presents avail - able empirical evidence that depicts attitudes toward sun bathing as well as toward artifi - cial tan. As it is presented, the phenomenon is poorly empirically explored, thus making scientific analyses difficult. Reflections are framed within sociology of the body. Tanning practices are embedded in the context of the consumption society while the medical dis - course focused around benefits and threats of tanning is embedded on frames of the culture of fear.
Życie współczesnego konsumenta podporządkowane jest ciągłemu konsumowaniu. Społeczeństwo konsumpcyjne wymaga ciągłego kupowania coraz to nowych produktów i usług, wmawiając nam, że dzięki ich konsumowaniu będziemy szczęśliwi. Obraz człowieka i jego pozycja w społeczeństwie kształtowana jest przez to co posiada i konsumuje, a ponieważ oferta producentów ciągle się zmienia, to jest on zmuszony do ciągłej pogoni za nowościami. Jeśli tego nie będzie robił, to zostanie wykluczony przez społeczeństwo. Ta ciągłe dążenie do bycia „na czasie” powoduje, że konsument często czuje się zniewolony i zagubiony, choć w ferworze dokonywania ciągłych wyborów, zdobywania nowych produktów często tego nie dostrzega, rozkoszując się swoimi „osiągnięciami”. Współczesny konsument, który uważa się za osobę wolną, dokonującą wyborów według swoich pragnień, jest jednocześnie zagubiony i niepewny swoich działań. Świat konsumpcji zmusza go do ciągłego dążenia do szczęścia i nabywania jak największej ilości dóbr. Ciągłe dopasowywanie się do nowych wzorców konsumpcji powoduje ciągły pośpiech i ciągłe poszukiwania. Dla konsumenta priorytetem staje się posiadanie, co powoduje uzależnienie od konsumowania, a w konsekwencji zmęczenie i znużenie.
EN
Modern consumer life is subordinated to constantly consuming. Only consumption can give you happiness. Image of a man and his position in society is shaped by what has and consumes. If this is not done is excluded by society. Contemporary consumer, who is considered to be a free person, making the choices according to their desires, is both confused and uncertain of their actions. World consumption compels him to constantly acquire as many possessions. The priority becomes the possession, which causes addiction consuming and, consequently, fatigue and weariness.
This article investigates David Fincher’s film Fight Club as a critical dystopian narrative. The first part of the article provides the definition of critical dystopia as well as it presents characteristic features of the subgenre. It also sets forward the difference between classical and critical dystopias. The following sections are case studies in which different elements of the film in the context of the subgenre are examined. They focus on the construction of a dystopian society and the negative influence of consumerism on the protagonist and therefore on other people. Moreover, this paper attempts to demonstrate how the overall pessimistic tendency of the narrative is realised. Finally, the protagonist’s actions as well as the aftermath of these actions are described and analysed. The final part of the article focuses on the significance of the last scene which introduces a utopian impulse into the narrative.
PL
W artykule przedstawiono analizę filmu Davida Finchera pt. Fight Club w aspekcie cech charakterystycznych dla dystopii krytycznej. W pierwszej części pracy przytoczono definicję dystopii krytycznej oraz główne cechy podgatunku, a także wyjaśniono różnicę pomiędzy dystopią klasyczną a krytyczną. W kolejnych częściach artykułu poddano analizie poszczególne aspekty filmu w kontekście dystopii krytycznej, skupiając się na konstrukcji społeczeństwa dystopijnego oraz negatywnym wpływie konsumpcjonizmu na głównego bohatera, a co za tym idzie na innych ludzi. Dalsze rozważania dotyczą reakcji protagonisty na otaczającą go rzeczywistość i konsekwencje jego czynów. Ostatnia część artykułu poświęcona jest końcowej scenie filmu oraz jej znaczeniu. Scena ta jest bowiem kluczowym czynnikiem w interpretacji dzieła w kontekście dystopii krytycznej.
W prezentowanym artykule stawiamy pytanie o to, czym są rzeczy w świecie nieustannego konsumowania. Stawiamy tezę, że rozumienie materialności jako obiektów konsumpcji nie pozwala dostrzec złożonych (także edukacyjnych) relacji między ludźmi i rzeczami. W pierwszej części tekstu stawiamy pytanie o to, czym są rzeczy, jeśli patrzy się na nie oczami krytyka konsumpcji, oraz wskazujemy niektóre ograniczenia tej perspektywy. Następnie uwypuklamy potrzebę pedagogiki rzeczy, tj. takiej refleksji nad rzeczami w procesach edukacyjnych, która podkreśla ich rolę we wspomaganiu ludzkiego rozwoju.
EN
In this article we pose the question about the essence of things in the world of continuous consumption. We formulate a thesis that understanding materiality as the objects of consumption does not allow us to perceive complex (including educational aspect) relationships between human beings and things. In the first part of the article, we ask what things are through the perspective of critics of consumerism and point out some limitations of this perspective. In the last part of the article, we emphasize the need for pedagogy of things i.e. the reflection on things in educational processes that focuses on their role in supporting human development.
W artykule, w oparciu o krytyczną analizę literatury, podjęto się próby wyjaśnienia pojęcia i istoty oniomanii. W literaturze przedmiotu problem oniomanii analizowany jest w ujęciu: antropologicznym, socjopedagogicznym, psychologicznym, psychiatrycznym i ekonomicznym. Niniejsze opracowanie koncentruje się wyłącznie na ekonomicznym wyjaśnieniu kompulsywnych zakupów występujących w zachowaniach konsumenckich osób młodych. Jego celem jest uchwycenie oniomanii w postawach i zachowaniach konsumenckich osób młodych, i wykazanie, że zachowania te są determinowane cechami demograficzno-społecznymi, takimi jak: płeć, wiek, poziom zamożności i miejsce zamieszkania. W przeprowadzonym badaniu skoncentrowano się na analizie wybranych czynników (stosunek do robienia zakupów, ilość czasu spędzanego na zakupach, częstotliwość ich robienia, uczucia towarzyszące konsumentom w trakcie robienia zakupów oraz produkty najczęściej nabywane), które wpływają na kompulsywne zakupy młodych konsumentów. Narzędziem wykorzystanym do przeprowadzenia badania był autorski kwestionariusz składający się z 50 pytań zamkniętych, dotyczący alternatywnych trendów konsumenckich, w tym oniomanii. Badania zostały przeprowadzone w okresie od 1 lutego do 1 maja 2018 roku. Uczestnicy byli rekrutowani poprzez stronę internetową „ankietka.pl”, a także poprzez kanały społecznościowe, takie jak Facebook, Whatsapp, Messenger oraz pocztę elektroniczną. Aby wziąć udział w badaniu, zainteresowane osoby musiały wejść na konkretną stronę internetową, gdzie widniał przygotowany dla nich kwestionariusz. Był on także rozesłany na specjalne fora, fanepage uniwersytetów i uczelni prywatnych. W badaniu wzięły udział osoby w wieku 18–34 lata należące do pokolenia Y i Z. Z przeprowadzonego badania wynika, że młode kobiety częściej cierpią z powodu oniomanii aniżeli mężczyźni. Nie tylko kilka razy w tygodniu chodzą na zakupy i są rozluźnione podczas ich robienia, to spędzają na nich powyżej 3 godzin. Ponadto potwierdzono w badaniu pozytywną korelację ale między płcią badanych (dotyczy to głównie kobiet) a oniomanią, oraz negatywną między kompulsywnymi zakupami a poziomem wykształcenia młodych respondentów i poziomem ich rozporządzalnych dochodów.
W dniach 24–25 października 2013 r. w Lublinie odbywała się zorganizowana przez Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej konferencja podejmująca problematykę tożsamości czytelnika w społeczeństwie konsumpcyjnym, kondycji współczesnego czytelnictwa w szerokim kontekście kulturowym oraz diagnozy stanu kultury czytelniczej na początku XXI wieku. Problematyka referatów oscylowała głównie wokół zagadnień czytelnictwa, zainteresowań, mód i trendów czytelniczych, współczesnego rynku książki, marketingu i reklamy książki i biblioteki, form promocji czytelnictwa oraz postaw biblioteki wobec nowych oczekiwań użytkowników. Artykuł relacjonuje przebieg konferencji i zawiera podstawowe informacje na temat wygłoszonych w jej ramach referatów.
EN
On 24th–25th October, 2013 a conference called “Homo Legens or Homo Consumens? The Reader and The Book in The 21st Century” took place in Lublin. The conference was organized by the Institute of Library and Information Science at the University of Maria Curie-Sklodowska. The focus was reader identity issues in a consumer society, the condition of contemporary readership in a broad cultural context and diagnosis of the reading culture in the early 21st century. The papers referred mainly to issues of reading habits, fashions and trends, contemporary book market, marketing and advertising of books and libraries, forms of reading promotion and attitudes to new expectations of library users. The article summarizes the meeting and provides basic information on delivered presentations.
Jedną z podstawowych potrzeb człowieka jest bezpieczeństwo. W artykule założono więc, że społeczeństwo konsumpcyjne musi realizować tę potrzebę. Celem analizy badań naukowych dotyczących społeczeństwa konsumpcyjnego oraz jego ideologii jest próba odpowiedzi na pytanie: w jaki sposób to się dzieje? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na postawione pytanie. Można jednak powiedzieć, że rynek ukierunkowany na konsumenta może się mylić, ale zawsze dba o jego dobro. Tak wygląda podstawowy przekaz dotyczący bezpieczeństwa, które ma być zapewnione konsumentom. Jak jednak wygląda ten bezpieczny świat konsumenta? Budowa bezpiecznego świata jest utopią. Zaprezentowane zdanie nie jest odkryciem i wiele nie wnosi. Jednak jeżeli nie ma bezpiecznego świata to dlaczego jest on tak ważny i dlaczego są takie obszary świata, na których od wielu dziesiątków lat nie było wojen. Nie można w ten sposób patrzeć na całą Europę. A jednak najbogatsze państwa świata prowadzą wojnę nie na swoim terytorium, lecz wykraczając poza nie pilnują światowego bezpieczeństwa. Trudno czasem jednoznacznie stwierdzić czy dla bezpieczeństwa działania te były niezbędne. Należałoby raczej zapytać o jaki rodzaj bezpieczeństwa tutaj chodziło. Zasadnym jest więc pytanie czy w społeczeństwie konsumpcyjnym nie jest najważniejsze bezpieczeństwo obrotów finansowych?
EN
One of the basic human needs is safety. The article assumes that the consumer society must ful- fill this need. The aim of the analysis of scientific research on consumer society and its ideology is to try to answer the question: how is this happening? It is difficult to answer the above question clearly. It can be said, however, that a consumer- oriented market may be wrong, but it always cares about the consumer’s good. This is the basic message concerning safety that is to be provided to consumers. How does this safe world of the consumer look like? Building a safe world is a utopia. The presented sentence is not a discovery and it does not bring much. However, if there is no safe world, why is it so important and why are there areas of the world in which for many decades there have been no wars? You cannot look at all of Europe in this way. And yet the richest countries in the world are waging war not in their own territory, but going beyond it, they are guarding global security. It is sometimes difficult to say whether these activities were necessary for safety. One should rather ask what type of security we meant. Therefore, a justified question is whether in the consumer society security of financial turnover is not the most important one.
RESEARCH OBJECTIVE: The aim of the article is to conceptualize the virtue of moderation, to explore the consequences of neglecting this moral skill in consumer culture, and to look at ethical consumerism from the perspective offered by the contemporary virtue ethics.THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: The research problem focuses on finding answers to the following questions: What is moderation? In what way does the lack of moderation in consumer culture affect people’s lives? What practical guidelines on ethical consumerism can be provided by the contemporary virtue ethics? The method used: an analysis and synthesis of the relevant literature.THE PROCESS OF ARGUMENTATION: By referring to academic sources, the virtue of moderation has been characterized, the symptoms of the lack of moderation in the consumer society have been described, and the consequences of this lack for human development have been discussed. Furthermore, it has been demonstrated how the virtue ethics can be successfully applied in determining the characteristics of a responsible consumer.RESEARCH RESULTS: The analyses indicate that moderation is a controversial virtue, which –in spite of its undeniable merits– is not accepted by everyone. The consumer society is particularly impervious to this virtue and pays a heavy price for it. What is needed is a turn towards values, which have to be reflected in action, that is in the behaviour of a virtuous person.CONCLUSIONS, INNOVATIONS, AND RECOMMENDATIONS: Everybody needs moderation to be able to embrace their humanity. However, being guided by moderation is particularly difficult in the age of consumerism because buying and consuming are treated as virtues. That is why people, especially children and youth, should be made aware of the relationships between their own development and their consumer behaviour. In this context, it is particularly important to work on the improvement of one’s character.
PL
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest konceptualizacja cnoty umiarkowania, wskazanie konsekwencji zaniedbania tej sprawności moralnej w kulturze konsumpcji, wyeksponowanie współczesnej etyki cnoty jako perspektywy rozważań nad konsumpcją etyczną. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Przedstawiony problem badawczy dotyczy odpowiedzi na pytania: Czym jest umiarkowanie? Jak brak umiaru w kulturze konsumpcyjnej wpływa na życie ludzi? Jakich praktycznych wskazówek w kwestii etycznej konsumpcji może dostarczyć nam współczesna etyka cnót? Zastosowano metodę analityczno-syntetyczną literatury przedmiotu. PROCES WYWODU: Na podstawie opracowań naukowych dokonano charakterystyki cnoty umiarkowania, przedstawiono, jak brak umiaru ujawnia się w społeczeństwie konsumpcyjnym i jakie są tego konsekwencje dla rozwoju człowieka. Wykazano użyteczność etyki cnoty dla refleksji nad kształtowaniem cech odpowiedzialnego konsumenta. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Z przeprowadzonych analiz wynika, że umiarkowanie to cnota kontrowersyjna, nie przez wszystkich akceptowana, mimo jej niewątpliwych walorów. Szczególne niezrozumienie dla niej wykazuje społeczeństwo konsumpcyjne, które płaci za to wysoką cenę. Konieczny jest zwrot ku wartościom, które muszą być urzeczywistniane w konkretnych czynach, czyli działaniach człowieka cnotliwego. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Każdy, aby móc realizować się w człowieczeństwie, potrzebuje umiarkowania. Kierowanie się nim jest szczególnie trudne w dobie kultury konsumpcyjnej, gdzie cnotą stało się nabywanie i konsumowanie. Warto pomagać, zwłaszcza młodym, zrozumieć zależności między rozwojem własnym a przejawianymi zachowaniami konsumenckimi. Kluczowa jest zwłaszcza praca na swoim charakterem.
Life minimalism is a contemporary trend that was created due to modern consumerism. It is currently an expression of freedom and conscious life, as well as, eliminates what is unnecessary in one’s life. The essence of a minimalistic lifestyle is based on moderation and common sense, thanks to this we gain more freedom, more time and space for what is most important in our lives. It seems that in minimalistic life, all things should follow their own destiny and fulfil a certain function, this is, of course, the complete opposite of consumerism, which in turn is based on acquiring material goods, without having a real need for them. However, it is apparent that with each passing day, we feel a false need to possess something, something that is totally unnecessary. This is when people begin the never‑ending chase for possessions and even change their physical appearance to follow current fashions. It is important to remember that minimalism is not solely focused on having less of everything, in fact it is quite the opposite, it allows us to gain a lot. In this paper I will discuss both the advantages and disadvantages of life minimalism.
PL
Minimalizm życiowy jest współczesnym trendem, który zaistniał w odpowiedzi na współczesny konsumpcjonizm. Obecnie staje się wyrazem wolności i świadomego życia oraz eliminowania z niego tego, co niepotrzebne. Esencją minimalistycznego stylu życia staje się umiar i zdrowy rozsądek, dzięki czemu zyskujemy więcej wolności, więcej czasu i miejsca na to, co jest naprawdę dla nas ważne w życiu. Wydaje się, że w życiu minimalisty każdy przedmiot powinien mieć swoje przeznaczenie i konkretną funkcję, oczywiście w przeciwieństwie do konsumpcjonizmu, który z kolei polega na zdobywaniu dóbr materialnych bez odniesienia do rzeczywistych potrzeb. Jednak zauważa się, że każdego dnia wzbudza się w nas fałszywą potrzebę posiadania czegoś, co jest nam zupełnie niepotrzebne i zaczynamy niekończącą się pogoń za zdobyciem nowych przedmiotów i dopasowaniem swojego wizerunku do aktualnej mody. Należy pamiętać, że minimalizm niekoniecznie sprowadza się do tego, aby wszystkiego było mniej, wręcz przeciwnie – można dzięki niemu wiele zyskać. W referacie zastanowię się nad zaletami i wadami życiowego minimalizmu.
Im Artikel lege ich Hauptmerkmale von ludischen Einstellungen im gegenwärtigen Konsumerismus dar, indem ich vor allem auf die in ihm auftretenden Werteaspekte hinweise. In der Welt des Konsums scheint alles möglich und für jeden zugänglich zu sein. Das Leben soll angenehm sein und wird mit der Unterhaltung assoziiert. Der Mensch spielte immer, das Spiel sicherte Erholung nach der Arbeit, es war Preis für Mühe und Anstrengungen. Heute soll der Mensch möglichst oft spielen, weil das als ein Zeichen des Erfolgs in der Konsumwelt gilt. Spielen kann jedoch nur jemand, der Zeit und Geld für Unterhaltung hat. Gute Unterhaltung zeugt vom sozialen Status. Im Endergebnis wächst ihre Bedeutung: Das Spiel wird zur Pflicht. Die soziale Bedeutung erwächst nicht aus der Art der ausgeführten Arbeit oder aus ihren Ergebnissen, sondern aus der Art der Unterhaltung des Konsumenten. In der Konsumwelt wird das Spiel eine Art Wert, also etwas, was dem Leben des Konsumenten den Sinn gibt.
EN
In the world of consumption everything seems to be possible and accessible for everybody. The life should be pleasant, and such a life is connected with fun. The man has been always having fun; the entertainment helped him to rest after the work. It was a reward for the effort and self – sacrifices. Nowadays, the man should have fun as often as possible, as this is a sign of the success for the standards of the world of consumption. Thus, having fun is reserved only to those who have time and money to use for entertainment. Having a good fun indicates a social status. In consequence its significance grows. It is well seen to have fun. Namely, social significance is given not by the kind of work and its effects, but by the way the consumer is having fun. In the world of consumption having fun is becoming a kind of value, in other words that, what gives the reason for the consumer’s life.
PL
W artykule opisuję główne cechy postaw ludycznych we współczesnym konsumpcjonizmie, zwracając uwagę przede wszystkim na występujące w nim aspekty aksjologiczne. W świecie konsumpcji wszystko wydaje się możliwe i dla każdego dostępne. Życie ma być przyjemne, a takie życie wiąże się z zabawą. Człowiek zawsze się bawił, zabawa pozwalała na odpoczynek po pracy, była nagrodą za trud i wysiłek. Obecnie człowiek powinien bawić się jak najczęściej, ponieważ jest to oznaką sukcesu na miarę świata konsumpcji. Bawić może się jednak ten, kto ma czas i pieniądze na zabawę. Dobra zabawa świadczy o statusie społecznym. W efekcie jej znaczenie rośnie. Należy się bawić. Społeczne znaczenie nadaje nie rodzaj wykonywanej pracy i jej efekty, lecz to, w jaki sposób konsument się bawi. W świecie konsumpcji zabawa staje się rodzajem wartości, czyli tym, co nadaje sens życiu konsumenta.
Artykuł ma na celu dokonanie syntezy uwarunkowań funkcjonowania współczesnego społeczeństwa konsumpcyjnego w Unii Europejskiej. Przedstawiono genezę oraz istotę rozwoju społeczeństwa konsumpcyjnego w Europie. Wskazano na definicję społeczeństwa konsumpcyjnego w ujęciu ekonomiczno-politycznym i socjologiczno-filozoficznym. Na uwarunkowania współczesnego społeczeństwa konsumpcyjnego Unii Europejskiej wpływają procesy prawotwórcze w zakresie ochrony bezpieczeństwa ekonomicznego konsumentów, w tym bezpieczeństwa towarów, w zakresie informacyjnym i edukacyjnym oraz w zakresie systemu dochodzenia roszczeń, ze szczególnym uwzględnieniem zakupów transgranicznych. W artykule zdefiniowano pojęcie etyki konsumenckiej oraz określono, że wraz z rozwojem społeczeństwa konsumenckiego w Unii Europejskiej wykształciły się specyficzne normy etyczne związane z procesem nabywczym.
The description of “the consumer society” belongs to the catalogue of diagnosis of the modern world, in particular of the western civilization. It should be interpreted as a result of various social processes including globalization, spreading of the popular culture as well as the dechristianization. The article examines how the consumer society refers to the ecumenism.
PL
Określenie społeczeństwa konsumpcyjnego odnosi się do katalogu przemian związanych ze współczesnym światem, w szczególności z cywilizacją zachodnią. Może być rozumiane jako rezultat wielu procesów, łącznie z globalizacją, dechrystianizacją i rozszerzaniem kultury popularnej. Artykuł ma na celu ustalenie, jaka jest relacje między społeczeństwem konsumpcyjnym a ekumenizmem.
The description of “the consumer society” belongs to the catalogue of diagnosis of the modern world, in particular of the western civilization. It should be interpreted as a result of various social processes including globalization, spreading of the popular culture as well as the dechristianization. The article examines how the consumer society refers to the ecumenism.
PL
Określenie społeczeństwa konsumpcyjnego odnosi się do katalogu przemian związanych ze współczesnym światem, w szczególności z cywilizacją zachodnią. Może być rozumiane jako rezultat wielu procesów, łącznie z globalizacją, dechrystianizacją i rozszerzaniem kultury popularnej. Artykuł ma na celu ustalenie, jaka jest relacje między społeczeństwem konsumpcyjnym a ekumenizmem.
W opracowaniu zanalizowane zostały odpowiedzi religii światowych na problemy wynikające z zachodzących procesów globalizacyjnych, które są odpowiedzialne z kolei za stwarzanie przeszkód w dalszym trwałym rozwoju. Na początku znajduje się omówienie problemów wynikłych z procesów globalizacyjnych, w drugiej części scharakteryzowane zostały kanały za pomocą których religie świata formułują swoje odpowiedzi na wyróżnione problemy oraz źródła na których się opierają sugerując rozwiązania dla powstałych problemów. W trzeciej części są przedstawione odpowiedzi religii na te wyróżnione wyzwania: wyzwania o charakterze społecznym (nierówność, bezrobocie i ubóstwo – jako konsekwencje procesów globalizacyjnych) i wyzwania o charakterze gospodarczym tj. polityka rozwojowa , społeczeństwo konsumpcyjne i zarządzanie międzynarodowe. W zakończeniu oprócz krótkiego podsumowania podobieństw i różnic występujących między stosunkiem religii do problemów globalizacji, przedstawione zostały szanse i zagrożenia związane z aktywnością religii na tym polu.
EN
The paper is focussing on the analysis of world's religions responses to problems arising from globalization processes, which in turn are responsible for creating obstacles to further sustainable development. In the first part problems resulting from globalization processes are discussed. The second part is concerned with the characteristic of channels by that religions of the world formulate their response to the highlighted problems and sources on which world religion support their solution to the problems raised. Finally, the third part presents answers to these religions highlighted challenges: the challenges of a social nature (inequality, unemployment and poverty - as a consequence of globalization) and the mostly economic challenges like economic development policy consumer society and international governance. In conclusion, after a brief summary of the similarities and differences between the relationship of religion to the problems of globalization, the opportunities and risks associated with the activity of religion in this field are mentioned.
The author points out lack of interest on the part of students of various disciplines (i.a. the humanities) for the history of their field of study, which is considered uninteresting and unnecessary. She also takes into consideration different approaches of the scientific milieu towards achievements of predecessors. On the one hand, we see them being treated selectively and unreflectively, when “old junk” is being rejected as useless. On the other hand, there is an aspiration to show the continuity of thought, search for the roots, care for the preservation of tradition, and respect for scientific predecessors. Certain attitudes are manifestations of cultural differences, visible also in the world of science and education. In the consumerist, postmodern, information society, culture in its wide sense is treated as a su-permarket (concept popularised by Gordon Mathews). There is no place in it for the past, memory, tradition, authorities, roots, heritage, continuity, permanence. Everything is subject to individual choices and continuous change. Change covers, i.a. transfer of knowledge, ways of presenting results of scientific research, relations between student and teacher.
Celem artykułu jest przeanalizowanie źródeł i uwarunkowań współczesnego ideału męskiego ciała (sylwetki mezomorficznej) oraz wpływu, jaki może wywierać na zachowania i samoocenę mężczyzn. Analiza została przeprowadzona głównie w odwołaniu do koncepcji teoretycznych takich autorów, jak: Jean Baudrillard (koncepcja społeczeństwa konsumpcyjnego), Michel Foucault (koncepcja wiedzy/władzy), Raewyn Connell (teoria męskości hegemonicznej i koncepcja upłciowienia ciała), Erving Goffman (koncepcja hiperrytualizacji w przekazach medialnych). Podejmuję analizę teoretyczną ciała, ale artykuł zawiera także omówienie wyników różnych badań empirycznych, które wskazują, że rozpowszechniony w kulturze współczesnej kanon męskiego piękna może przyczyniać się do wzrostu liczby mężczyzn modyfikujących swoje ciała zgodnie z dominującym wzorcem. Formułuję tezę, że wizerunek ciała mezomorficznego jest pochodną społeczeństwa konsumpcyjnego, ale także przyczynia się do utrwalania istniejącej hierarchii płci.
EN
The objective of the article is to analyze the sources and determinants of the contemporary ideal of man’s body (mesomorphic silhouette) and influence it may have on a man’s actions and self-esteem. The analysis was mainly carried out in reference to theoretical conceptions of such authors as: Jean Baudrillard (the conception of consumer society), Michel Foucault (the conception of knowledge/power), Raewyn Connell (the theory of hegemonic masculinity and the conception gendered body), Erving Goffman (the conception of hyperritualisation in media coverages). I provide theoretical analysis of body, but the article also includes a discussion on results of various empirical investigations, which demonstrate that the canon of man’s beauty spread in modern culture may contribute to growth in the number of men modifying their bodies according to the dominating model. I formulate the thesis, that the image of mesomorphic physique is the result of the consumer society but also contributes to consolidation of the existing gender hierarchy.
W artykule poprzez analizę porównawczą dyskursu związanego z opisem ekonomicznych procesów wolnorynkowych i dyskursów związanych z procesami kulturowymi szukamy perspektywy badawczej, pozwalającej badać wzajemny wpływ tych procesów kulturowych. Jeżeli przeanalizujemy opisy przemian społeczno-gospodarczych, krajów takich, jak Polska czy kraje Nadbałtyckie, okaże się, że droga ich do zwiększenia konkurencyjności ekonomicznej jest podobna. Wiąże się ona ze zmianami rynkowymi, ale także przemianą kulturową w szerszym kontekście. Można więc postawić hipotezę: jednostka jest wolna w świecie myśli jednak w świecie zjawisk wolność nie istnieje. Hipoteza ta rozwinięta na społeczeństwa, które wprowadziły wolny rynek brzmiała by: jednostka w społeczeństwie konsumpcyjnym jest wolna w świecie swoich myśli, lecz w świecie zjawisk rynkowych podlega niezależnym od niej procesom.
EN
In the article, through a comparative analysis of the discourse related to the description of economic free market processes and discourses related to cultural processes, we are looking for a research perspective that allows to examine the mutual influence of these cultural processes. If we analyze the descriptions of socio-economic changes in countries such as Poland or the Baltic countries, it turns out that their path to increase economic competitiveness is similar. It is associated with market changes but also a cultural change in a broader context. Thus, one can hypothesize: the individual is free in the world of thought, however, in the world of phenomena, freedom does not exist. This hypothesis developed for societies that introduced a free market would be: the individual in the consumer society is free in the world of his thoughts but in the world of market phenomena he is subject to independent processes.
The paper begins with general considerations on the idea and the ethics of virtue. Next, two of the analyzed virtues – reason and moderation – are described in the way typical for ancient philosophy and Christian thought. Then reason is presented as a tragic wisdom, effectively taught by the ancient tragedy. In the next part of this paper we proceed to the presentation of contemporary times, conceived as a period of crisis of values and as the crisis of ethics of virtue. Some possible reasons of this crisis are enumerated. The triumph of the consumer culture turns out to be the result of the crisis. We can say that the atomized and ill society, as well as solitary and childish individuals suffer from the chronic lack of virtue, understood mainly as reason and moderation. The remedy for this condition may by art, because it is able to move our reason and heart and to reach numerous recipients. The best part of art is poetry, because it is able to cause the conversion of our point of view on our life.
PL
Artykuł rozpoczyna się od rozważań natury ogólnej na temat pojęcia cnoty oraz etyki cnót. Następnie omówione są dwie podstawowe cnoty etyczne – umiar i rozsądek – w wersjach typowych dla filozofii antycznej oraz myśli chrześcijańskiej. W kolejnej odsłonie ukazany jest rozsądek jako mądrość tragiczna, o której poucza nas antyczna tragedia, po czym prezentowana jest współczesność jako okresu kryzysu etyki cnót. Wskazuje się na kilka możliwych źródeł tego kryzysu. Skutkiem kryzysu jest triumf kultury konsumpcyjnej. Można powiedzieć, że zatomizowane, schorowane społeczeństwo i osamotniona, infantylna jednostka cierpią na chroniczny brak rozsądku i umiaru. W zakończeniu formułuje się wniosek, że remedium na tę dolegliwość może być sztuka, która porusza umysły i serca i dociera do licznych odbiorców, w szczególności zaś poezja, która jest w stanie skutecznie doprowadzić do konwersji naszego spojrzenia na życie.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.