Although the parish of St John the Baptist in Bychawa is one of the oldest in the Lublin diocese, because its origins date back at least to the beginning of the 14th century, its library in the Old Polish period was very modest. This was caused by the following unfavourable historical conditions: the takeover of the church by Calvinists in the 16th century, difficulties with the restoration of the seized property, Cossack invasions, etc. For these reasons, until the end of the 17th century, the parish owned only necessary liturgical books, with the possible exception of those that had been donated by the parish priest Sebastian Piatkowski to his nephew as payment for his care in the 1930s; however, we have no detailed information about them. It was not until the 18th century that the book collection was enriched with non-liturgical books. These mainly included collections of sermons by Polish or foreign authors, maxims and prayer books, all serving pastoral work. Many of these books cannot be identified due to the general descriptions left by parish inspectors or damage to the codices. Most of the early printed books preserved to this day were possessed by private individuals, and a large number of them came from the libraries of monasteries liquidated after 1863. There are 29 of them, all basically in need of conservation.
The two examples of conservation of the sixteenth- century books printed tin Cracow's old printing works notorious of the high quality of their products have been presented by the author. The first of books, widely known as the so-called Leopolite’s Bible printed at the Szarffenbergers and constituting one of the most outstanding monuments of ancient printing art in Cracow was, in 1883, subjected to restoration by Władysław Wenda then an employee of the Old Records Archive, Warsaw who concentrated his efforts on reconstruction of the missing text parts and on restoration of the partly damaged woodcut illustrations. His work can be regarded as one of the most typical for the nineteenth-century approaches in restoring of old books. Though lacking suitable experience, which the lack found its reflection in quality of conservation carried out, Wenda — it should be emphasized — tried to restore its original forms to the defective copy. So, for instance, the missing frontispiece was replaced by him with a copy prepared by the use of homeographic technique invented in 1857 by Adam Piliński. Also the facsimile reproductions of the four text pages have been added by him. It deservaes to be stressed that Wenda being fully conscious of importance which his description of treatments carried out might have for the future researchers had bound it together with the original text. Hence, the above description can be treated ias one of the first conservator’s documentations.
The article discusses the rise and evolution of digital libraries It also focuses on the structure and function of the Pomeranian Digital Library. The author highlights the role of the Pomeranian Digital Library in popularizing and promoting precious library collections. The description was based on data analysis, Pomeranian Digital Library User Survey and a questionnaire created with the contact form.
PL
Celem artykułu jest zapoznanie czytelnika z zagadnieniem bibliotek cyfrowych oraz przybliżenie struktury i działalności Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej [dalej: PBC]. W drugiej części artykułu ukazano rolę PBC w udostępnianiu cennych kolekcji bibliotecznych – w oparciu o dane statystyczne, ankietę przeprowadzoną wśród użytkowników PBC oraz zapytania kierowane poprzez formularz kontaktowy. Artykuł przedstawia także działania promujące cyfrowe dziedzictwo kulturowe podejmowane za pośrednictwem mediów społecznościowych i we współpracy z lokalnymi instytucjami kultury.
Old prints, which are in the collections of special libraries and are the pride of Poland’s history, fall prey to thieves who are a link in the chain leading to wealthy collectors. Thieves’ practice poses a particularly great threat to Poland, which cultural heritage has been severely damaged due to historical events, especially during World War II. The purpose of this article is to present the methods and favorable internal conditions for thefts committed by employees on the example of the theft of antique books from the library in Zielona Góra. Other cases in this category of domestic theft have been described in the literature, such as the spectacular theft by internal thieves of old prints of incunabula and tzimelas in the Jagiellonian Library in Krakow detected in April 1999, or less public theft on a large scale, but interesting as a case, was the theft of antique books from the Provincial Public Library in Piotrków Trybunalski. Solving the problem of internal thefts is not favored by full inventorying and failure to perform inventories, carried out with many years of delay, as well as shortages of appropriate staff in libraries. The internal theft case described in this article shows that antiquarians are inadequately complying with their obligation to report historic items of unknown or suspected origin to the police.
PL
Starodruki, które znajdują się w zbiorach specjalnych bibliotek i stanowią dumę historii Polski, padają łupem złodziei – ci zaś stanowią zaledwie ogniwo w łańcuchu prowadzącym do dobrze sytuowanych kolekcjonerów. Złodziejski proceder niesie szczególnie duże zagrożenie dla Polski, niezbyt bogatej w zabytki piśmiennictwa w bibliotekach, gdyż rozbiory, a szczególnie II wojna światowa, spowodowały ogromne szkody w naszym dziedzictwie kultury. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie metod i warunków wewnętrznych sprzyjających kradzieży dokonywanej przez pracowników na przykładzie kradzieży starodruków z biblioteki w Zielonej Górze. Inne przypadki z tej kategorii wewnętrznego złodziejstwa zostały opisane w literaturze (spektakularne kradzieże starodruków – inkunabułów i cymeliów w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie wykryte w kwietniu 1999 r. albo mniej głośna kradzież na dużą skalę, ale interesująca jako casus, w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Piotrkowie Trybunalskim). Rozwiązaniu problemu wewnętrznych kradzieży nie sprzyjają przeprowadzane nieregularne i z wieloletnim opóźnieniem pełne inwentaryzacje i niewykonywanie skontrum, a także braki odpowiedniego personelu w bibliotekach. Sprawa wewnętrznej kradzieży opisana w artykule pokazuje niedostateczne przestrzeganie przez antykwariuszy obowiązku zgłaszania policji zabytkowych pozycji niewiadomego lub podejrzanego pochodzenia.
W artykule przedstawiono wyniki oceny stanu fizycznego druków należących do księgozbioru Klasztoru Braci Mniejszych OO . Reformatów w Bieczu, wydanych w XVII wieku w krakowskiej oficynie Franciszka Cezarego, obecnie przechowywanych w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. Ocenie poddano 101 pozycji bibliograficznych. Przedmiotem badania były oprawy, papier i bloki woluminów. Zidentyfikowano zniszczenia pochodzenia fizycznego (wpływ światła, pyłu i związków chemicznych obecnych w powietrzu oraz skutki temperatury i wilgotności względnej powietrza), biologicznego (działania mikroorganizmów, takich jak grzyby, bakterie, obecność owadów) oraz spowodowane niewłaściwym użytkowaniem i zaczytaniem. Uszkodzenia pogrupowano w obrębie poszczególnych elementów woluminów i zilustrowano fotografiami. Przybliżono także historię klasztoru, w tym prowadzonej przez zakonników biblioteki – jej rozwój, darczyńców oraz zachowane inwentarze. Opisano dzieje Franciszka Cezarego i jego spadkobierców oraz prowadzonej przez nich drukarni.
EN
The article presents the results of examination of physical condition of early printed books belonging to the collection of the monastery of Order of Friars Minor (Reformats) at Biecz, published in the 17th century in the Krakow printing house of Franciszek Cezary, now preserved in the Jagiellonian Library in Krakow. In total, 101 bibliographic units were assessed. The examination involved checking bindings, paper, and blocks of the volumes. The destruction from physical factors (effects of light, dust, chemical substances contained in the air, temperature and relative humidity of the air) and biological ones (microorganisms such as fungi or bacteria, and activity of insects), as well as those caused by improper handling and wearing out have been found. The damaged items are arranged according to their particular element affected and accompanied by photographs. The history of the monastery is also presented, including the library run by the monks – its development, donators, and preserved inventories. The history of Franciszek Cezary along with his descendants and their printing house is also described.
This article is a reworked and extended version of the author’s paper presented at the conference “The book collection of the Camaldolese monastery of Bielany, now in the Jagiellonian Library”, held in Kraków in February 2013. The article provides an overview of the characteristics of the Bielany library, with a brief glimpse into the history of that collection, some references to the previous owners of the books, and basic information about the contents of the library. It also shows how the book collection was catalogued and is now available via the web interface of the library catalogue.
In the years 1581 – 1603, the Elizabethan government imposed strict rules of printing censorship by controlling the printing industry and circulation of books written by English Recusants, hence not in consonance with the political views of the government in power. Printing and circulation of these books was made possible in other countries and still available in libraries in Kraków, thanks to eighteenth and nineteenth century Polish bibliophiles. This article attempts at providing a survey of the rare books available in Kraków by describing the provenance of selected sixteenth century books. Thanks to the presence of these books in Kraków’s libraries we are able therefore to reconstruct and complete this missing chapter in the history of sixteenth century Elizabethan book publication and circulation.
PL
W latach 1581 – 1603, rząd Królowej Elżbiety I wprowadził surową cenzurę nad działalnością drukarską, kontrolując nie tylko całe przedsiębiorstwo drukarskie, ale również obieg druków, ograniczając w ten sposób druki niezgodne z panującą polityką rządzącego. Natomiast druk i obieg książek zakazanych w Anglii był możliwy w innych państwach, jak i w dawnej Rzeczpospolitej Polskiej, a wymownym dowodem na to jest fakt, że książki do dziś są dostępne w bibliotekach krakowskich, dzięki osiemnastowiecznym i dziewiętnastowiecznym bibliofilom. Artykuł ten próbuje opisać starodruki angielskich rekuzantów znajdujących się w różnych krakowskich bibliotekach poprzez opisywanie proweniencji wybranych starodruków. Dzięki istnieniu tych książek, można dzisiaj zrekonstruować oraz uzupełnić ten brakujący rozdział w historii drukarstwa i obiegu książek w szesnastowiecznej Anglii.
The monastery-hermitage of the Discalced Carmelites in Czerna, created in the seventeenth century, collected books related to the history and spirituality of the Carmelites, and the legislation of that Order from its inception. That was due to the fact that the Carmelites, especially in the seventeenth and eighteenth centuries, had a significant impact on the development of Marian, patristic and ascetic spirituality. Eminent people from the circle of Carmelite feathers left behind works that today inspire the development of spiritual and mystical theology. Carmelite literature focused primarily on four thematic groups: the theology of the inner life, the controversial theology, Mariology and broadly defined preaching. Concern for the last one was clearly visible in the pastoral activities of the Discalced Carmelites from the beginning of their presence in Poland. Numerous treaties, studies, Spanish translations of mystics’ writings and sermons preserved in the library of Czerna are the sign of theological and preacher’s activity of the Carmelites. Preserved to the present day in the library of the former monastery-hermitage of Czerna, they show the signs of use over the past centuries. They served the monks, above all in the pursuit of their religious vocation, and thus deepening their spiritual lives.
This paper presents a preliminary analysis of the contents of the first monastic library of the Carmelite Order in Poland. On the basis of the manuscript Catalogus librorumConventus Immacula: Conceptionis B.V.M. F.F. Carmelitarum Discalceatorum Cracoviae. Factus. Anno Domini 1702 it was discovered that the library of the monastery church devoted to the Holy Virgin Mary in Cracow was divided into 20 sections, and the most numerous ones were the Spirituales and Theologi morales sections. Calculations show that the inventory includes 1768 descriptions of books in approx. 2150 volumes. Currently, 190 survived volumes are located in the monastic library in Czerna.
The work concerns the history of two lines of the Silesian House of the Dyherrn (Dyhrn). It is preceded by a short story of the whole family. The lines of the family are mentioned in a very few existing source materials. The tombstones in the church in Grodowiec (district of Polkowice), which are preserved till today, are the most important. The author presents the characteristics of the people from these ancestral lines, who passed away in the 16th (relatively between the 16th and 17th) century. The work is completed by the drawings of tombstones.
PL
Praca dotyczy historii dwóch linii śląskiego rodu von Dyherrn (Dyhrn). Poprzedza ją krótka historia całego rodu. Podane w tytule linie rodu są dotknięte niewielką liczbą zachowanych źródeł, a do tych najważniejszych należą zachowane do dziś nagrobki w kościele w Grodowcu (powiat Polkowice). Autor przedstawia charakterystykę postaci z tych linii rodowych, które w XVI w., względnie na przełomie XVI i XVII w., wymarły. Pracę uzupełniają rysunki nagrobków.
The largest collection of Cyrillic prints in Poland is held in the National Library. Works originating from Chernihiv typography constitute an important part of this collection. The first printing house in this region was founded by Cyril Tranquilion Stavrovetsky. He printed his own religious works. His activity was continued by Lazarus Baranovich, who also established a printing house to print his own works. He founded it at the Holy Trinity Monastery in Chernihiv, and after his death, typography thus continued to function at the monastery and contributed to the dissemination of secular and religious literature.
PL
Największa w Polsce kolekcja druków cyrylickiej znajduje się w Bibliotece Narodowej. Ważną część tego zbioru stanowią dzieła, pochodzące z typografii czernihowskich. Pierwszą drukarnię w tym regionie założył Cyryl Trankwillion Stawrowiecki. Drukował on własne dzieła o charakterze religijnym. Kontynuatorem jego działalności był Łazarz Baranowicz, który również założył drukarnię w celu drukowania dzieł własnych. Swoja oficynę ufundował przy klasztorze p.w. św. Trójcy w Czernihowie, dzięki czemu po jego śmierci typografia nadal działała przy klasztorze i przyczyniła się do rozpowszechniania literatury świeckiej i religijnej.
The article discusses the significance of the six old prints of the old library of the Bernadines of Karczówka (now within the boundaries of the contemporary Kielce city) that include the provenance notes denoting them to be the gift of Kraków bishop Marcin Szyszkowski from the year 1630. However, it is well known that, according to the recent research, bishop Szyszkowski was against assuming the church of St. Charles Borromeo by the said Bernardines. It is thus justified to consider the six old prints to be some kind of the corner stone of the foundation giving the Bernardines the rights to Karczówka. The other two old prints form the nephew of bishop Szyszkowski seem to support the hypothesis. These findings were been made possible thanks to the detailed survey conducted in the Library of the Seminary in Kielce while working on the monograph of the library of the Bernardines of Karczówka.
The St Clare Abbey in Wrocław, one of the most important monastic centres in Silesia, epitomizes very high religious culture in the modern age. Having accepted the 1677 constitutions that respected the Law of the Council of Trent, the nuns entered a new period of their inner life development, which also led to an improvement to their cloister library. The analysis of the preserved old prints contained in this collection reveals a very traditional and monastic profile of the culture of Wrocław Poor Clares, who remained open to new spiritual trends and contemplative ways of individual prayer. Among the authors, the nuns would opt for the members of the Jesuit Order and Benedictines, especially those from the German language culture.
PL
Opactwo św. Klary we Wrocławiu, jako jeden z ważniejszych ośrodków monastycznych na Śląsku, reprezentowało w okresie nowożytnym elitarną kulturę religijną. Po przyjęciu w 1677 roku konstytucji zgodnych z ustawami soboru trydenckiego mniszki weszły w nowy etap rozwoju życia wewnętrznego, który przyniósł także wzbogacenie zbiorów biblioteki klasztornej o nowe tytuły. Analiza zachowanych jednostek ze zbioru starodruków tej proweniencji pozwala dostrzec konserwatywny i monastyczny profil kultury klarysek, które pozostawały otwarte na nowe prądy duchowości oraz kontemplatywną formę modlitwy osobistej. Wśród autorów mniszki wyróżniały członków Towarzystwa Jezusowego oraz benedyktynów, poszukując ich przede wszystkim w kręgu kultury niemieckojęzycznej.
The research conducted as part of a grant project under the supervision of Dr Piotr Pokora in the Archdiocesan Archive in Gniezno resulted in presenting the group of 21 types of supralibros used by nine archbishops of Gniezno in the 16th and 17th century. The owner’s marks separately arranged, reflecting hierarchs’ care about aesthetic values of their volumes, reveal archbishops’ great bibliophilic ambitions. The collection under investigation presents how the popularity of these types of owner’s marks fluctuated. The implementation stage, which lasted to the mid-16th century, is represented only by occasional examples of single supralibros of Maciej Drzewicki and Jan Latalski. The increase in number which is noticed in the second half of the 16th century is revealed in the owner’s marks of Jakub Uchański, Stanisław Karnkowski, Bernard Maciejowski, Wojciech Baranowski, Jan Wężyk and Maciej Łubieński, for whom a range of types and varieties of supralibros expanded considerably. The decline among Polish book lovers in the 17th century resulted in a scant list of further examples, represented here only by the supralibros of Kazimierz Florian Czartoryski. The description of a particular book includes the title, the year and place of its publishing, the description of the cover along with an attempt to identify the bookbinding workshop and other marks of provenance, as well as the literature related to the given supralibros.
PL
Kwerenda przeprowadzona w trakcie projektu grantowego realizowanego pod kierownictwem dr. Piotra Pokory w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie umożliwiła wskazanie grupy 21 typów i odmian superekslibrisów stosowanych przez 9 arcybiskupów gnieźnieńskich XVI i XVII w. Usystematyzowane osobowo znaki własnościowe, w pozytywny sposób świadczące o trosce o estetyczną okazałość woluminów hierarchów, dowodzą zarazem ich rozwiniętych ambicji bibliofilskich. W omawianym zbiorze uwidocznione zostały fluktuacje popularności tej formy znaku własnościowego. Trwający mniej więcej do połowy XVI w. etap implementacyjny objawił się jedynie sporadycznymi przykładami reprezentowanymi przez pojedyncze superekslibrisy Macieja Drzewickiego i Jana Latalskiego. Rozwój ilościowy dostrzegalny od drugiej połowie XVI w. uwidoczniony został w książkowych znakach Jakuba Uchańskiego, Stanisława Karnkowskiego, Bernarda Maciejowskiego, Wojciecha Baranowskiego, Jana Wężyka i Macieja Łubieńskiego dla których wachlarz typów i odmian superekslibrisów uległ już zdecydowanemu rozrostowi. Regres dostrzegalny wśród polskich miłośników książek w ciągu XVII w. skutkował mniej zasobną listą dalszych przykładów, które reprezentuje tutaj jedynie superekslibris Kazimierza Floriana Czartoryskiego. Opis pojedynczego egzemplarza uwzględnia tytuł, rok i miejsce wydania druku, opis oprawy wraz z próbą identyfikacji warsztatu introligatorskiego, jak też inne znaki proweniencyjne w obrębie woluminu, a także powiązaną z danym superekslibrisem literaturę przedmiotową.
The publication presents the selected works held in the library of the collegiate church in Opatów; it provides a great deal of information on the book collection from which only short catalogue cards have been known so far. The following paper, however, does not cover all the issues related to the above-mentioned collection concerning its contents, publishing houses, provenance notes or bindings, it is only a monograph article which can be used for further more detailed study, which this book collection deserves.Some volumes were described more thoroughly due to the uniqueness of the title, edition or binding. It was possible to identify the bibliographic data of some books thanks to the older catalogue: titles, publishing dates and publishing house. In the literature on the subject– the register of church book collections – the library of the collegiate church in Opatów has always been present. However, more detailed information concerned only parish or deanery documents and archival material. The above-mentioned documentation has lately been described in a separate publication while parish registers are being gradually digitalized. The book collection of the collegiate church in Opatów contains manuscripts, incunabula, antique and new books as well as an extensive collection of religious magazines. The subjects the books from Opatów is typical of a church library. This is primarily the literature related to theology, apologetics, biblical studies, patristics and preaching sermons. There are fewer works on law, liberal arts and philosophy; and only several books on science.
PL
Publikacja prezentuje wybrane dzieła znajdujące się w bibliotece kolegiaty opatowskiej i jest próbą szerszego zaprezentowania księgozbioru znanego dotychczas jedynie z krótkich not katalogowych . Tym samym nie wyczerpuje zagadnienia zarówno pod względem treści zbioru, jak i oficyn wydawniczych, not proweniencyjnych czy opraw, ale jest przyczynkiem do dalszych, bardziej szczegółowych analiz, na które niewątpliwie ten księgozbiór zasługuje. Część woluminów została opisana bardziej szczegółowo ze względu na wyjątkowość tytułu, wydania lub oprawy. Dane bibliograficzne niektórych pozycji zostały zidentyfikowane w oparciu o starszy katalog - uzupełnione zostały tytuły, daty wydania i oficyny. W literaturze przedmiotu - spisach księgozbiorów kościelnych - biblioteka kolegiaty opatowskiej pojawiała się niemal zawsze, jednak wszelkie, bardziej szczegółowe informacje dotyczyły jedynie dokumentów lub archiwaliów parafialnych i dekanalnych. Zostały one ostatnio opracowane w osobnej publikacji , a metryki parafialne są stopniowo digitalizowane . Najobszerniejsze informacje o księgozbiorze opatowskim przedstawiono wydanym niedawno tomie poświęconym rękopisom w zbiorach kościelnych . Zostały one zebrane na podstawie ankiety przygotowanej przez autorkę niniejszego artykułu. Księgozbiór kolegiaty opatowskiej zawiera rękopisy, inkunabuły, starodruki oraz druki nowe. Posiada też ogromną kolekcję czasopism religijnych. Tematyka zbiorów opatowskich jest w zasadzie typowa dla biblioteki przykościelnej. Dominuje w niej literatura teologiczna, apologetyczna, biblistyczna, patrystyczna i kaznodziejska. Mniej liczne są pozycje z zakresu prawa, sztuk wyzwolonych i filozofii; tylko kilka egzemplarzy dotyczy nauk ścisłych.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.