Przedmiotem niniejszego opracowania jest omówienie podstawowych kwestii dotyczących zasady subsydiarności (pomocniczości) oraz pojęcia autonomii szkół wyższych w polskim współczesnym porządku prawnym. Podczas analizy zakresu autonomii uniwersyteckiej pojawia się fundamentalne pytanie o granice tejże autonomii. Głównym problemem okazuje się znalezienie odpowiedniej proporcji pomiędzy swobodą podejmowania decyzji przez szkoły wyższe a ingerencją w działalność uczelni ze strony państwa. Celem opracowania nie jest przedstawienie szczegółowej teorii na temat wpływu zasady pomocniczości na zakres autonomii szkół wyższych, ani dogłębna analiza bogatego w treść pojęcia zasady pomocniczości oraz autonomii szkół wyższych. Głównym dążeniem autorki jest wskazanie na możliwość powiązania zasady pomocniczości z autonomią szkół wyższych. Zestawienie zasady pomocniczości oraz regulacji dotyczącej autonomii szkół wyższych może okazać się przydatne dla procesu stanowienia i stosowania przepisów dotyczących szkolnictwa wyższego. Co łączy zasadę pomocniczości i autonomię szkół wyższych? Podstawą zarówno zasady pomocniczości jak i autonomii szkół wyższych jest afirmacja wolności, podmiotowości człowieka i wspólnot ludzkich.
EN
The subject of this article is the discussion of the basic issues concerning the principle of subsidiarity (helpfulness) and the concept of the autonomy of higher education institutions in the modern Polish legal order. While analyzing the scope of the autonomy of universities the fundamental question of the limits of such an autonomy arises. The main problem is finding the adequate proportion between the freedom of decision taking by higher education institutions and the interference of the government in the university’s activities. The object of the article is not the presentation of the detailed theory concerning the influence of the principle of helpfulness on the scope of the autonomy of higher education institutions nor the thorough analysis of the broad meaning of the concept of the principle of helpfulness and the autonomy of higher education institutions. The main aim of the author is the indication of the possibility of connection of the principle of helpfulness with the autonomy of higher education institutions. The combination of the principle of helpfulness and the regulation concerning the autonomy of higher education institutions may prove useful in the process of constituting and applying the provisions concerning higher education. What does the principle of helpfulness have in common with the autonomy of higher education institutions? The basis of the principle of helpfulness as well as the autonomy of higher education institutions is the affirmation of freedom, human subjectivity and subjectivity of human communities.
Both in the past and in the current period of human history we encounter similar problems: public lies, existential and economical destabilization, military conflicts, religious and spiritual confusion etc. As in St. Augustine´s time, today we, the modern Christians, are amidst all this turmoil also facing the challenge of how to make this world a better place to live while staying focused on the eternal and supreme Good – God himself. In a time of contemporary economic and financial crises, when many people face the threat of losing their jobs and experiencing many humiliating forms of social injustice, the Church through its leaders and thinkers is reminding us of the importance of the elementary principles of its social doctrine, as well as the universal moral norms and values that need to be exercised in the public life of the human family, as well as the personal lives of individuals. Every crisis is caused by the abandoning of morality and therefore the solution to any crisis requires our return to the timeless dimensions of truth and ethics.
Głównym zarzutem podnoszonym wobec unijnego mechanizmu wczesnego ostrzegania jest jego niska użyteczność. Trzykrotne uruchomienie procedury żółtej kartki i brak uruchomienia procedury pomarańczowej kartki obiektywnie wskazują, że potencjał tego instrumentu politycznego nie jest w pełni wykorzystywany. Jednak po prawie siedmiu latach obowiązywania traktatu z Lizbony zebrać możemy wystarczająco danych, aby podjąć próbę oceny nie tyle samego mechanizmu wczesnego ostrzegania, co wpływu jaki wywarł on na zaangażowanie parlamentów narodowych w sprawy europejskie. Celem artykułu jest zbadanie jak na tle pozostałych parlamentów narodowych Sejm i Senat wykorzystują mechanizm wczesnego ostrzegania w ramach wykonywanej przez siebie kontroli przestrzegania zasady pomocniczości. W pracy zaproponowany zostanie katalog wskaźników, według których można oceniać aktywność, a w dalszej perspektywie także i skuteczność parlamentów w przedmiotowej sprawie. Przedstawione zostaną także wyniki badania empirycznego, które w oparciu o wybrane wskaźniki mierzy zakres ilościowy i jakościowy wykorzystania mechanizmu wczesnego ostrzegania przez Sejm i Senat w latach 2010–2016.
EN
Main argument raised against EU early warning mechanism is its low utility. Yellow card procedure has been launched three times so far, whereas orange card procedure not even once. This indicates that the potential of political instrument which is early-warning mechanism is not fully explored. Nonetheless after seven years since the Lisbon Treaty came into force we can collect enough data in order to asses not only the mechanism itself but also the influence of this instrument on the national parliament scrutiny and engagement in the EU affairs. The aim of this article is: to research how the Sejm and Senate use the early warning mechanism, describe what is its impact on general competences of the Polish parliament regarding subsidiarity control and to confront this assessment with the activity of other national parliaments. Thus, the author will propose the set of indicators according to which will be possible to evaluate the activity and eventually the effectiveness of national parliaments while using the early warning mechanism. There will be also presented the results of the empirical study measuring the activity of Sejm and Senate in mentioned area in the years 2010-2016.
Problem mieszkaniowego zasobu gminy stanowi istotny element działań polskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Istotność ta wynika z art. 75 Konstytucji, który stanowi, że władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. W artykule przedstawiono kilka spraw dotyczących mieszkaniowego zasobu gminy, jakie prowadził Rzecznik Praw Obywatelskich oraz polityki mieszkaniowej gminy. Artykuł pokazuje, że taka polityka w Polsce nie jest prawidłowo prowadzona i powinna być zmieniona poprzez zastosowanie obowiązujących środków prawnych.
EN
Problem of communities stock of flats is very important in the practice of Polish Ombudsman (Rigths Defender). It is important because of art. 75 of Polish Constitution that states: “Public authorities shall pursue policies conducive to satisfying the housing needs of citizens, in particular combating homelessness, promoting the development of low-income housing and supporting activities aimed at acquisition of a home by each citizen”. In this article was shown some specific cases from the practice of Polish Rights Defender in the subject of flats politics of communities. The article shows, that such politic in Poland is not correct and should be changed by using existing legal methods.
The social state clause (Sozialstaatsklauzel) formulated in the Constitution of Germany is one of the most significant and important constitutional rules for a political and legal system of modern Germany. It obligates the institutions of state not only to care for the welfare of the citizens but also (what is equally important) it determines the sphere of state’s interference in citizens’ life. The main object of the submitted article is to prove that German social state clause follows the subsidiarity principle. In order to do that at the beginning, the article analyzes the history of subsidiarity that comes from the Catholic social teaching. The second part of the article describes the process of social state principle’s implementation to the political system of Germany and the third part describes its doctrinal interpretation. The fourth part of the paper indicates the constitutional and legal regulations related to the subsidiarity principle. The argumentation presented in the submitted article will prove that social state should follow the subsidiarity principle in order to save its own efficiency.
PL
Wyrażona w Konstytucji RFN klauzula państwa socjalnego (Sozialstaatsklausel) jest jedną z najważniejszych zasad ustrojowych współczesnych Niemiec. Nakłada ona na instytucje państwa nie tylko troskę o dobrobyt swych obywateli, ale – co równie ważne – wyznacza też zakres ingerencji państwowej w ich życie. Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, iż niemiecka klauzula państwa socjalnego kieruje się zasadą subsydiarności. Aby tego dokonać, zostanie przedstawiony rys historyczny zasady subsydiarności wywodzącej się z Katolickiej Nauki Społecznej. Następnie będzie opisany proces wprowadzenia klauzuli państwa socjalnego do ustroju Niemiec oraz jej wykładnia doktrynalna. Wreszcie zostaną wskazne, łączące się z ideą państwa socjalnego, subsydiarne uregulowania w Konstytucji RFN i aktach niższego rzędu. Tak przeprowadzony wywód udowodni, iż państwo socjalne, działając wobec obywateli, powinno dla swej efektywności kierować się zasadą subsydiarności.
Unia Europejska musi nieustannie, i wciąż na nowo, rozstrzygać gdzie – w systemie ładu społecznego - powinno być umiejscowione decydowanie o kwestiach politycznych i gospodarczych. Wyzwanie to wymaga osiągania konsensu co do co decyzji, które mają pozostawać w gestii Unii Europejskiej i tych, do których prawo zachowują państwa członkowskie. Decyzje te często dotyczą kwestii lokowania pewnych uprawnień już to w sektorze publicznym, już to prywatnym. W sprawach tych pouczająca jest kwestia zasady subsydiarności, która pierwszeństwa udziela władaniu prywatnemu. Z doświadczeń Stanów Zjednoczonych państwa członkowskie UE mogą wyciągnąć jedną lekcję. Przekazanie uprawnień decyzyjnych Brukseli może z czasem osłabić zdecydowanie i zdolność państw członkowskich do odzyskania wpływu na pewne sfery decyzji w zakresie kwestii politycznych i gospodarczych, skoro zostały im one odebrane w takim stopniu, że zasada subsydiarności straciła jakiekolwiek praktyczne zastosowanie. Ład społeczny załamie się, gdy zabraknie skutecznie działających ciał pośredniczących, które chroniłyby wolność gospodarczą organizacji i osób prywatnych przed coraz potężniejszą i bardziej agresywną UE.
EN
The European Union must continually re-examine where in the social order decision-making on political and economic affairs should be located. This challenge requires reaching agreement on the decisions that are to be controlled by the European Union and the ones to be controlled by the member states. These decisions often involve locating control in the public sector or the private sector. In these matters the principle of subsidiarity, which gives preference to private control, is instructive. There is one lesson for EU member states to be drawn from the US experience. Ceding control of decision-making to Brussels can over time weaken the resolve and ability of member states to reclaim control over decision-making regarding political and economic affairs such that subsidiarity no longer has any effective application. The social order will have collapsed leaving no effective intermediary bodies to protect the economic freedom of private organizations and individuals from an ever more powerful and aggressive EU.
Polacy w ramach przemian ustrojowych po 1989 roku opowiedzieli się za zasadami aksjologicznymi demokracji liberalnej mającej stwarzać pozytywne warunki rozwoju społecznego, a także sankcjonować podstawowe prawa podmiotowe każdego obywatela. Stanowiło też urzeczywistnienie idei suwerenności narodu. Najpełniejszy strukturalny wyraz idea ta znalazła w ustanowieniu i rozwoju samorządu terytorialnego zgodnie z zasadą subsydiarności i decentralizacji władzy. Jednocześnie było wyrazem realizacji idei pluralizmu i dobra wspólnego. Rozstrzygnięcia prawne znalazły miejsce w Konstytucji RP z 1997 roku oraz w ustawach. Są one zgodne z założeniami zawartymi w Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego uchwalonej w Strasburgu 15 października 1985 roku ratyfikowanej przez Polskę 26 kwietnia 1993 roku.
EN
During the system transformations after 1989 the Poles voted for the axiological rules of liberal democracy which was to create favourable conditions for social development and to sanction the basic human rights of each citizen. This made the sovereignty a reality. The idea has found its complete structural expression in the establishment and development of the local governments based on the principle of subsidiarity and power decentralisation. Simultaneously it was the demonstration of the enactment of the idea of pluralism and the common good. The legal solutions found their place in The Constitution of the Republic of Poland approved in 1997 and in the acts of law. They are in line with the assumptions included in the European Charter of Local Self-Government adopted on October 15, 1985 in Strasburg and ratified by Poland on April 26, 1993.
The idea of the state of law (Rechtsstaat) derives from the sphere of German science. Its sources can be found at the turn of the 18th century, in the works of scholars like Immanuel Kant or Johann Wilhelm Petersen (publishing under pseudonym Johann Wilhelm Placidus). This article refers to the origins of the legal state idea in German thought. The major task was to analyze the early conception of Rechtsstaat idea in the thought of Robert von Mohl, German, early-liberal scholar, and politician. The article shall prove that the state of law concept in von Mohl’s thought was the rational one. This rationality was expressed not only by the “holiness of law” rule but also by assigning the state of law to fulfill the special task. This task was to support the citizens in overcoming obstacles that may occur in the realization of their “life goals”. The rationality of this concept proves the fact that this support should have a subsidiary nature. State should act only in the last resort when the forces and abilities of individuals and their free associations are insifficient.
PL
Idea państwa prawnego (Rechtsstaat) wywodzi się z kręgu nauki niemieckiej. Jej źródła sięgają do przełomu XVIII i XIX w. i do twórczości takich uczonych, jak Immanuel Kant czy Johann Wilhelm Petersen (tworzący pod pseudonimem Johann Wilhelm Placidus). Niniejszy artykuł odnosi się do początków idei państwa prawnego w myśli niemieckiej i jest próbą analizy postrzegania idei Rechtsstaat w myśli profesora i polityka niemieckiego wczesnego liberalizmu – Roberta von Mohla. Głównym celem było wykazanie, iż państwo prawne w jego rozumieniu było państwem racjonalnym. Racjonalność ta miała się wyrażać nie tylko w oparciu państwa prawnego na zasadzie „świętości prawa”, ale również na nadaniu mu zadania specjalnego rodzaju. Było nim wspieranie obywateli w pokonywaniu przeszkód stojących im na drodze w realizacji tzw. celów życiowych. O racjonalności tego konceptu świadczy fakt, iż państwo miało pomagać obywatelom w sposób subsydiarny. Powinno ono w ostateczności działać wtedy, gdy nie starcza sił obywatelom lub ich organizacjom.
Main argument raised against EU early warning mechanism is its low utility. Yellow card procedure has been launched three times so far, whereas orange card procedure not even once. This indicates that the potential of political instrument which is early-warning mechanism is not fully explored. Nonetheless after seven years since the Lisbon Treaty came into force we can collect enough data in order to asses not only the mechanism itself but also the influence of this instrument on the national parliament scrutiny and engagement in the EU affairs. The aim of this article is: to research how the Sejm and Senate use the early warning mechanism, describe what is its impact on general competences of the Polish parliament regarding subsidiarity control and to confront this assessment with the activity of other national parliaments. Thus, the author will propose the set of indicators according to which will be possible to evaluate the activity and eventually the effectiveness of national parliaments while using the early warning mechanism. There will be also presented the results of the empirical study measuring the activity of Sejm and Senate in mentioned area in the years 2010-2016.
This article aims to show the impact of subsidiarity on the shape and functioning of self-government at the local level after the political transformation in the Republic of Poland. The analysis covers the main determinants of implementation of the principle of subsidiarity — from the territorial ones, determining the place of local government in the organizational structure of the State, those relating to the distribution of power (public tasks and competence to perform them) between the central government and the local government (degree of autonomy) and between local government units vertically and horizontally. The principle of subsidiarity in Poland at first (in the first decade after the transformation) manifested itself as a kind of directive for the lawmakers to create institutions in such a way that allows decisions to be made at the lowest possible level, and then as a legal principle that enables verification of the use of powers given to those institutions and assessment of compatibility of their functioning with the subsidiarity. Although the current conditions are not sufficient for the full implementation of the principle of subsidiarity, it seems that the Constitution creates a possibility to deepen this process.
The working paper presents the analysis of sub-territorial unit in Poland from the utilitarian point of view. It also includes potential perspectives for such form of social participation in local society. The core idea consists of sub-territorial units in communities and municipalities due to the provisions of the law. The analysis excludes the sub-territorial units in Warsaw – capital city of Republic of Poland because of their unique status provided by the dedicated law. Besides that, the working paper includes the question about the problem of the local communities’ activity and participation in the public sphere.
PL
Artykuł prezentuje analizę ewolucyjnych zmian w funkcjonowaniu jednostek pomocniczych tworzonych w polskich gminach. Zawiera również rozważania dotyczące wzmocnienia ich znaczenia w ustroju wewnętrznym gminy. Przedmiotem badań jest również rola jednostek pomocniczych jako czynnika wzrostu poziomu partycypacji społecznej wspólnot lokalnych. Z uwagi na uwarunkowania ustrojowe artykuł koncentruje się jedynie na jednostkach pomocniczych tworzonych w gminach oraz miastach na prawach powiatu. Rozważania nie obejmują jednostek pomocniczych – dzielnic - miasta stołecznego Warszawy ze względu na ich specyficzny charakter prawny.
The aim of the article is to show the fundamental principles governing social policy and their impact on professed values, motivations and patterns of community activities of community members. On the basis of empirical research, the author indicates the axiological roots, motivations and patterns of action of the surveyed inhabitants, seeing in their anomyous character the weaknesses of the local social policy.
PL
Celem artykułu jest ukazanie fundamentalnych zasad regulujących politykę społeczną i ich wpływu na wyznawane wartości, motywacje i wzorce działań wspólnotowych członków zbiorowości. Na podstawie badań empirycznych autorka wskazuje aksjologiczne zakorzenienie, motywacje i wzorce działania badanych mieszkańców, upatrując w anomijnym ich charakterze słabości lokalnej polityki społecznej.
Celem artykułu jest analiza działalności Zgromadzenia Regionów Europejskich (ZRE) jako międzynarodowej grupy interesów subpaństwowych jednostek terytorialnych szczebla regionalnego w Europie. Artykuł przedstawia genezę Zgromadzenia, ewolucję jego składu członkowskiego, stosowane narzędzia i wykorzystywane kanały lobbingu. W tekście dokonano pozytywnej weryfikacji hipotezy, że rozszerzenie Zgromadzenia o regiony administracyjne z Europy Środkowej i Wschodniej spowodowało osłabienie zainteresowania udziałem w pracach ZRE ze strony silnych regionów politycznych z Europy Zachodniej i w konsekwencji osłabienie jego europejskiej siły oddziaływania.
EN
The aim of the article is to analyse activities of the Assembly of European Regions (AER) as an international interest group of sub-national territorial units at the regional level in Europe. The article presents the genesis of the Assembly, the evolution of its membership, as well as the tools and the channels of lobbying used. The text positively verifies the hypothesis that expansion of the Assembly on administrative regions from Central and Eastern Europe caused that strong political regions from Western Europe lost theirs interests in participating in AER’s works which, in turn, weakened the AER’s influence in Europe.
The aim of the article is to analyse activities of the Assembly of European Regions (AER) as an international interest group of sub-national territorial units at the regional level in Europe. The article presents the genesis of the Assembly, the evolution of its membership, as well as the tools and the channels of lobbying used. The text positively verifies the hypothesis that expansion of the Assembly on administrative regions from Central and Eastern Europe caused that strong political regions from Western Europe lost theirs interests in participating in AER’s works which, in turn, weakened the AER’s influence in Europe. Celem artykułu jest analiza działalności Zgromadzenia Regionów Europejskich (ZRE) jako międzynarodowej grupy interesów subpaństwowych jednostek terytorialnych szczebla regionalnego w Europie. Artykuł przedstawia genezę Zgromadzenia, ewolucję jego składu członkowskiego, stosowane narzędzia i wykorzystywane kanały lobbingu. W tekście dokonano pozytywnej weryfikacji hipotezy, że rozszerzenie Zgromadzenia o regiony administracyjne z Europy Środkowej i Wschodniej spowodowało osłabienie zainteresowania udziałem w pracach ZRE ze strony silnych regionów politycznych z Europy Zachodniej i w konsekwencji osłabienie jego europejskiej siły oddziaływania.
Cele aktywnej polityki społecznej, zwłaszcza wdrażanie zasady pomocniczości, rosnące znaczenie oddolnych inicjatyw społecznych, promowanie wspólnej pracy społecznej mają być realizowane w latach 2008–2015, w ramach systemowych projektów aktywnej integracji Programów Aktywności Lokalnej. Usługi społeczne na rzecz społeczności zagrożonych wykluczeniem społecznym winny skutkować upodmiotowieniem lokalnych społeczności i rozwojem współpracy opierającej się na zasadzie subsydiarności pomiędzy władzami a lokalnymi podmiotami (instytucjami?). Po kilku latach, okazuje się jednak, że Programy Aktywności Lokalnej były dotychczas realizowane w niewielkiej liczbie ośrodków pomocy społecznej a prowadzone w nich działania nie charakteryzowały się wartościami i metodologią charakterystyczną dla pracy socjalnej. Brak wypracowanej tradycji współpracy między ośrodkami pomocy społecznej a innymi lokalnymi podmiotami polityki społecznej, jak i współpraca w oparciu o relacje paternalistyczne zamiast partnerstwa między sektorem publicznym a sektorem obywatelskim nie wspierają środowiskowej pracy socjalnej opartej na zasadzie subsydiarności.
EN
The goals for active social policy, especially implementing subsidiarity principle, increasing relevance of social grassroots initiatives, promoting social community work are supposed to be accomplished in years 2008 – 2015, under systemic projects by means of active integration tool of Local Activation Programs. Social services’ activities for communities endangered by social exclusion should result in empowerment of local community and developing its subsidiary cooperation with authorities and local government institutions. After a few years, however, it has turned out that Local Activation Programs are carried out in a small number of social welfare centres, and the activities conducted there frequently do not meet the values and methodology of social work. Lack of partnership tradition between public social welfare organizational units and other local entities as well as deeply rooted paternalism instead of partnership relations between civic and public sector do not foster community organizing in accordance with subsidiarity principle.
W artykule omówiono polski system zabezpieczenia społecznego . Dokonano analizy trzech obszarów, tj. systemu ubezpieczeń społecznych, zaopatrzenia społecznego oraz pomocy społecznej. Zwrócono uwagę na podstawowe cechy tych systemów oraz normatywne podstawy ich działania. W trakcie analizy zastosowana metodę dogmatyczno-prawną, teoretyczno-prawną. W celu zbadania ewolucji trzech systemów zastosowano także metodę historyczno-prawną. W podsumowaniu podkreślono różnorodność form wsparcia. Dokonano charakterystyki funkcjonowania systemu ubezpieczeń społecznych, zaopatrzenia społecznego oraz pomocy społecznej nie tylko pod kątem istotnych cech, ale i elementów subsydiarności.
EN
The article discusses the Polish social security system and includes the analysis of three areas: social security system, social provisions and social assistance. Special attention is paid to basic characteristics of these systems and the normative basis for their actions. The author uses the following methods: dogmatic – legal and theoretical- legal method. In order to examine the evolution of the three systems the author used the historical and legal method. The paper concludes with highlight on diversity of available forms of support. The paper also includes the profile of functioning of the social security system, social provisions and social assistance not only in terms of their characteristics, but also in terms of the elements of subsidiarity.
The first aim of the article is to present the Jean Monnet’s concept of the people’s integration, in historical development, particularly European, according to his credo: “We are not forming coalitions between States, but union among people”. In his conception the ultimate goal of each stage of integration is Community is a way of uniting peoples; each form of integration required appropriate institutions: “institutions are more important than men”. He defined the individual stages of European integration: from the European Community, a undefined Fédération européenne and finally the United States of Europe (les Etats-Unis d’Europe): “The union of European peoples in the United States of Europe is the way to raise their standard of living and preserve peace”. Monnet understood the federalism as both a long way leading to a goal and an ultimate goal, which will not be achieved immediately as one whole: it will built gradually by concrete achievements that create de facto solidarity. For Monnet the concept of solidarity is related to the concepts of subsidiarity and sovereignty. The effectiveness of a transnational/supranational organization (international system), is provided by ‘international Authority’ which became e.g. a High Authority of the European Coal and Steel Community. To this kind of Authority is delegating sovereignty: a part of the national sovereignty of the member states is delegated to an independent supranational body – there „power of decision” have a merger of sovereignty or pooling sovereignty.the second aim of the article is to present the methods of implementing subsequent stages of European integration – from European Community, Federation of Europe to the United States of Europe. These methods were based on the his “institutionalism”, the ideas Christhian philosophy of H.-F. Amiel and Descartes’ rationalism, especially his method of discourse. This kind of rationalism was reinforced by philosophy of common sense. A method of reaching “truth” through discourse reinforced by philosophy of common sense became the theoretical basis of method “concerted action” and an implementation of “partial” elements of the federalism process. According to his credo he used the same method: “getting people to sit round the table together” both when developing plans with his collaborators and in political or economic negotiations. The negotiation partners were not only politicians, but also economists and trade union representatives. After resigning from the position of chairman of High Authority of the European Coal and Steel Community Monnet implemented his concept of the Fédération euro- péenne through the Action Committee for the United States of Europe.
PL
Pierwszym celem artykułu jest przedstawienie koncepcji Jeana Monneta dotyczącej integracji ludów w rozwoju historycznym, zwłaszcza europejskim, zgodnie z jego credo: „Nie tworzymy koalicji między państwami, ale unię między ludźmi”. W jego koncepcji ostatecznym celem każdego etapu integracji jest to, że Wspólnota jest sposobem jednoczenia narodów; każda forma integracji wymagała odpowiednich instytucji: „instytucje są ważniejsze od mężczyzn”. Zdefiniował poszczególne etapy integracji europejskiej: od Wspólnoty Europejskiej, nieokreślonej Fédération européenne i wreszcie Stanów Zjednoczonych Europy (les Etats-Unis d’Europe): „Zjednoczenie narodów europejskich w Stanach Zjednoczonych Europy jest sposobem na podniesienie standardu ich życia i zachowanie pokoju”. Monnet rozumiał federalizm zarówno jako długą drogę prowadzącą do celu, jak i cel ostateczny, który nie zostanie osiągnięty od razu jako całość: będzie on budowany stopniowo poprzez konkretne osiągnięcia, które tworzą faktyczną solidarność. Dla Monneta pojęcie solidarności jest powiązane z pojęciami subsydiarności i suwerenności. Skuteczność ponadnarodowej/ponadpaństwowej organizacji (systemu międzynarodowego) zapewnia „władza międzynarodowa”, która stała się np. wysoką władzą Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Do tego rodzaju władzy należy delegowanie suwerenności: część suwerenności narodowej państw członkowskich jest delegowana do niezależnego organu ponadnarodowego – tam „uprawnienia decyzyjne” mają charakter fuzji suwerenności lub łączenia suwerenności.Drugim celem artykułu jest przedstawienie metod realizacji kolejnych etapów integracji europejskiej – od Wspólnoty Europejskiej, Federacji Europy do Stanów Zjednoczonych Europy. Metody te opierały się na jego „instytucjonalizmie”, ideach chrystianizmu H.-F. Amiela i racjonalizmie Kartezjusza, a zwłaszcza jego metodzie dyskursu. Ten rodzaj racjonalizmu został wzmocniony przez filozofię zdrowego rozsądku. Metoda dochodzenia do „prawdy” poprzez dyskurs wzmocniony filozofią zdrowego rozsądku stała się teoretyczną podstawą metody „uzgodnionego działania” i realizacji „cząstkowych” elementów procesu federalizmu. Zgodnie ze swoim credo stosował tę samą metodę: „nakłaniania ludzi do wspólnego zasiadania przy stole” zarówno przy opracowywaniu planów ze swoimi współpracownikami, jak i w negocjacjach politycznych czy gospodarczych. Partnerami w negocjacjach byli nie tylko politycy, ale także ekonomiści i przedstawiciele związków zawodowych. Po rezygnacji ze stanowiska przewodniczącego Wysokiej Władzy Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, Monnet wdrożył swoją koncepcję Fédération européenne poprzez Komitet Działania na rzecz Stanów Zjednoczonych Europy.
Grupy pośredniczące stanowią realizację zasady subsydiarności, która przemawia za organizacjami pośredniczącymi między osobą ludzką a silniejszą władzą publiczną. Mają one wpływ na ochronę osoby ludzkiej przed ciężką ręką organów publicznych, a poprzez zbliżenie się do tej osoby są w stanie umożliwić jej uczestnictwo w podejmowaniu decyzji gospodarczych. W gospodarce personalistycznej władze publiczne interweniują tylko wtedy, gdy Wiele osób prywatnych i Jedna grupa prywatna nie są w stanie skutecznie funkcjonować. Podczas gdy wolność ekonomiczna jest najważniejszą cechą gospodarki personalistycznej, jej cechą wyróżniającą są grupy pośredniczące. Odnaleźć można niepotwierdzone dowody na istnienie grup pośredniczących działających w Stanach Zjednoczonych w formie spółdzielni i sojuszy ponadnazwiązkowych. Znaleźliśmy także poparcie dla podejmowania decyzji przez grupę prywatną, która godzi dobro jednostki z dobrem wspólnym za pośrednictwem takich właśnie grup, wyrażane przez Piusa XI, Josepha Schumpetera, Bernarda Dempseya, Josepha Beckera, Williama Watersa i Jana Pawła II. Grupy pośredniczące są naturalnym wyrazem społecznej tożsamości ludzi, którzy stają w obliczu problemów, których nie są w stanie rozwiązać samodzielnie. Ustanowienie tych grup w sprawach gospodarczych jest instynktowne, ponieważ wymagają one tych samych umiejętności rozwiązywania problemów, jakie są niezbędne, by jakiekolwiek przedsiębiorstwo mogło z powodzeniem funkcjonować. Ponieważ są one zorganizowane według zasady współpracy, ekonomia głównego nurtu odrzuca je, gdyż współpraca zawsze ma charakter umowny. Czas uznać, że istnieje trzeci sposób organizowania spraw gospodarczych, który oferuje realną alternatywę zarówno dla indywidualizmu gospodarki rynkowej, jak i kolektywizmu gospodarki nakazowej.
EN
Intermediary groups represent an implementation of the principle of subsidiarity that argues for organizations intermediary between the human person and the more powerful public authority. They have the effect of protecting the human person from a heavy-handed public authority, and – by establishing themselves closer to that person – are able to provide opportunities for that person to participate in economic decision-making. In a personalist economy, public authorities intervene only when the Many private individuals and the One private-group are unable to function effectively. While economic freedom is the most important characteristic of a personalist economy, intermediary groups are its distinguishing characteristic. We found anecdotal evidence of intermediary groups operating in the United States in the form of cooperatives and supra-firm alliances. We also found support for private group decision-making that reconciles the good of the individual and the common good through such groups expressed by Pius XI, Joseph Schumpeter, Bernard Dempsey, Joseph Becker, William Waters, and John Paul II. Intermediary groups are a natural expression of the sociality of human beings, who are confronted by problems they cannot resolve by acting alone. Establishing these groups in economic affairs is instinctive in that they call for the same problem-solving skills, that are necessary for any individual economic enterprise to operate successfully. Because they are organized by the principle of cooperation, mainstream economics dismisses them, because cooperation always is collusive. It’s time to recognize that there is a third way for organizing economic affairs that offers a viable option to the individualism of a market economy and the collectivism of a command economy.
Celem artykułu jest analiza nowych funkcji szkoły w ponowoczesnym społeczeństwie, które rozwija się w demokracji i dla demokracji. Ta zaś jest możliwa tylko wówczas, kiedy ma miejsce detotalizacja polityki oświatowej władz centralistycznych, które kierują się w neoliberalnym państwie ideologią etatyzmu jako ukrytej formy demokracji autorytarnej zamiast wdrażania z udziałem procesów kształcenia i wychowania do demokracji partycypacyjnej i deliberatywnej. Przedstawiam zatem proces koniecznych zmian w polskim systemie szkolnym, które zostały wyrażone w ruchu solidarnościowej opozycji wobec reżimu Polski Ludowej, a na skutek konfliktów społecznych i politycznych w okresie transformacji ustrojowej zostały zaprzepaszczone przez postsolidarnościowe elity władzy. Uzasadniam zatem konieczność powrotu polskich polityków do subsydiarnej roli państwa w publicznej edukacji szkolnej dzieci i młodzieży oraz wskazuję na istniejące już rozwiązania prawne i pedagogiczne w tym zakresie.
EN
The analysis of new features of schools in postmodern society that develops within democracy and for democracy is the core of this article. Democracy is only possible when central government’s educational policy is free of totalitarianism and centralized authorities guided by neo-liberal ideology of state control as hidden form of authoritarian democracy. The processes of education and socialization should lean towards participant and deliberative democracy. Therefore, I draw a process of necessary changes that should take place in Polish system of education, that were initially expressed through solidarity opposition movement against Polish People Republic’s regime, but that were undermined and lost by post-solidarity ruling elites as a result of social and political conflicts during transition. Consequently I justify the need for Polish politicians to return to subsidiary role of state in public education of school children and youths, pointing at the existing legal and pedagogical solutions in this matter.
Celem badania jest analiza, czy zasady przekazywania kompetencji i subsydiarności w kontekście rozwiązań prawnych wprowadzonych Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/957 zmieniającą Dyrektywę 96/71 dotyczącą delegowania pracowników należy uznać za uzasadnione i proporcjonalne. Przedstawione argumenty wykazują, że zasada subsydiarności jest jedną z podstawowych zasad prowadzenia polityki gospodarczej w Unii Europejskiej. Na tej podstawie zbadano, czy uprawnienia polityczne powinny być delegowane na najniższy możliwy szczebel władzy zbliżony do obywateli, których dotyczy polityka - chyba że istnieją niezaprzeczalne korzyści z prowadzenia jej na wyższym szczeblu przy ściślejszej koordynacji. Należy rozważyć, czy propozycja Komisji Europejskiej ma inny cel niż deklarowany, a tym samym, czy narusza ona zasadę proporcjonalności. Udowodniono, że potrzebne są inteligentne i jasne przepisy dostosowane do szybko rosnącej mobilności przedsiębiorstw i obywateli UE, które zapobiegną postępującej utracie konkurencyjności rynku UE, przyśpieszą konwergencję społeczną i uniemożliwią nielegalną działalność szarej strefy wpływającej na sytuację pracowników migrujących wewnątrz UE. Powyższe kwestie i wnioski mogą, zdaniem autora, skłaniać do refleksji nad wagą tego, że podział kompetencji między państwami członkowskimi a instytucjami unijnymi jest ostatecznie decyzją polityczną, która pojawia się w kontekście konfliktu interesów, i wskazują, że analizy ekonomiczne mogą jedynie dostarczyć argumentów za lub przeciw centralizacji polityki. Ponadto należy podkreślić, że integracja jest procesem dynamicznym, dlatego wyniki analiz dotyczących uzasadnienia stosowania zasady subsydiarności mogą prowadzić do rozbieżnych ocen przez zainteresowane Państwa Członkowskie w czasie, w którym dynamicznie zmieniają się warunki funkcjonowania gospodarek.
EN
The aim of the study is to analyze if the subsidiarity principle in the context of the legal solutions introduced by the Directive of the European Parliament and of the Council 2018/957 amending Directive 96/71 concerning the posting of employees in the framework of the provision of services should be considered justified and proportionate. The arguments presented will show the opinion that the subsidiarity principle is one of the basic rules for conducting economic policy in the European Union. On this basis, it will be investigated whether policy powers should be delegated to the lowest possible level of government, close to the citizens concerned by the policy, unless there are undeniable benefits to running it at a higher level in closer policy coordination. It should be considered if the European Commission proposal pursues a purpose other than the declared one and thus, violates the principle of proportionality. It will be proved that smart and clear rules are needed that are adapted to the rapidly growing mobility of EU businesses and citizens, which will prevent the progressive loss of competitiveness of the EU market, while accelerating social convergence and preventing illegal activities affecting intra-EU migrant workers. The issues mentioned above and the conclusions may lead, according to the author, to the reflection on the importance of the fact that the division of competences between the Member States and the EU institutions is ultimately a political decision that arises in the context of a conflict of interest and indicates that economic analyses can only provide arguments for or against policy centralization. Furthermore, it should be noted that the integration is a dynamic process, and therefore, the results of the analysis regarding the justification for the application of the subsidiarity principle may lead to divergent assessments by the Member States, as the conditions of the functioning of economies are rapidly changing.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.