Zarządzanie ryzykiem systemu płatniczego wymaga skutecznego nadzoru. W Polsce pełniony jest on przez Narodowy Bank Polski i Komisję Nadzoru Finansowego. Stabilność finansowa kraju zależy m.in. od sprawnie i bezpiecznie wykonywanych rozliczeń pieniężnych. Systematycznie rośnie poziom obrotów w systemach płatności.Jednym z celów artykułu jest określenie, w relacji do rocznego PKB, wartości strumienia pieniądza, który w 2012 r. był przedmiotem transferu w systemach płatności uznanych w Polsce za systemowo ważne (SORBNET i ELIXIR). Analizowane są również inne systemy płatności, w tym kartowe, które z roku na rok przetwarzają coraz większą liczbę i wartość transakcji. Poruszono wątek zarządzania płynnością przez polskie banki z punktu widzenia efektywności rozrachunku w pieniądzu banku centralnego. Ryzyka występujące w systemie płatniczym są ze sobą silnie skorelowane. Ważne zarówno z punktu widzenia nadzorców, jak i samych dostawców usług płatniczych jest zwracanie uwagi na wzajemne zależności pomiędzy różnymi rodzajami ryzyka i świadome kontrolowanie ich poziomu.
EN
Risk management in the payment system requires effective oversight and supervision functions, which in Poland are performed by the National Bank of Poland and the Financial Services Authority respectively. The country’s financial stability depends on smooth execution of payments, the level of which steadily grows. One of the aims of the article is to measure in relation to the 2012 annual Poland’s GDP the value of money flows, which was transferred in systemically important payment systems in Poland (SORBNET and ELIXIR). Other payment systems, including card payment systems, which from one year to another process bigger number and value of transactions, were also subject to analysis. A further issue addressed is the liquidity management of Polish banks evaluated from the perspective of settlement efficiency in the central bank’s money. The risks in the payment system are highly correlated. Important from both – the viewpoint of supervisors and the payment service providers is to pay attention to the interdependence of risks and the aware control of their level.
Risk management in the payment system requires effective oversight and supervision functions, which in Poland are performed by the National Bank of Poland and the Financial Services Authority respectively. The country’s financial stability depends on smooth execution of payments, the level of which steadily grows. One of the aims of the article is to measure in relation to the 2012 annual Poland’s GDP the value of money flows, which was transferred in systemically important payment systems in Poland (SORBNET and ELIXIR). Other payment systems, including card payment systems, which from one year to another process bigger number and value of transactions, were also subject to analysis. A further issue addressed is the liquidity management of Polish banks evaluated from the perspective of settlement efficiency in the central bank’s money. The risks in the payment system are highly correlated. Important from both – the viewpoint of supervisors and the payment service providers is to pay attention to the interdependence of risks and the aware control of their level.
PL
Zarządzanie ryzykiem systemu płatniczego wymaga skutecznego nadzoru. W Polsce pełniony jest on przez Narodowy Bank Polski i Komisję Nadzoru Finansowego. Stabilność finansowa kraju zależy m.in. od sprawnie i bezpiecznie wykonywanych rozliczeń pieniężnych. Systematycznie rośnie poziom obrotów w systemach płatności.Jednym z celów artykułu jest określenie, w relacji do rocznego PKB, wartości strumienia pieniądza, który w 2012 r. był przedmiotem transferu w systemach płatności uznanych w Polsce za systemowo ważne (SORBNET i ELIXIR). Analizowane są również inne systemy płatności, w tym kartowe, które z roku na rok przetwarzają coraz większą liczbę i wartość transakcji. Poruszono wątek zarządzania płynnością przez polskie banki z punktu widzenia efektywności rozrachunku w pieniądzu banku centralnego. Ryzyka występujące w systemie płatniczym są ze sobą silnie skorelowane. Ważne zarówno z punktu widzenia nadzorców, jak i samych dostawców usług płatniczych jest zwracanie uwagi na wzajemne zależności pomiędzy różnymi rodzajami ryzyka i świadome kontrolowanie ich poziomu.
Celem artykułu jest ocena zasadności ingerencji państwa w funkcjonowa-nie systemu płatniczego i sferę płatności, identyfikacja podstawowych przesłanek powstawania regulacji odnoszących się do rynku płatności oraz dokonanie próby oceny ich oddziaływania na jego kształt i funkcjonowanie w oparciu o analizę rozwoju regulacji dotyczących tej sfery. Przeprowadzona analiza potwierdziła zasadność ingerencji państwa w funkcjonowanie systemu płatni-czego i sferę płatności. Dowiodła ona, że regulacje o charakterze odgórnym, tworzone przez państwo mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia sprawnego i bezpiecznego funkcjonowania systemu płatniczego oraz budowy zaufania do obecnych na rynku instrumentów płatniczych. Nie zawsze jednak sprzyjają one wzrostowi efektywności funkcjonowania rynku płatności. Większość regulacji obowiązujących do końca XX wieku utrwalała tradycyjną strukturę podmiotową rynku z dominującą rolą banków w całym procesie obsługi płatności utrudniając dostęp do niego podmiotom pozabankowym, nie sprzyjała rozwojowi innowacji płatniczych oraz nie ingerowała w nieefektywną redystrybucję przychodów i kosztów między poszczególnymi grupami uczestników rynku. Pojawiające się ostatnio regulacje mają inny charakter – ich celem jest pobudzenie konkurencji na rynku płatności oraz wzrost jego efektywności. Otwierają one dostęp do rynku nowym podmiotom i powodują defragmentację procesu obsługi płatności. Widoczną cechą „nowych” regulacji jest także stymulowanie innowacji, dążność do standaryzacji instrumentów płatniczych oraz infrastruktury w celu zapewnienia sprawnej obsługi płatności oraz obniżenia jej kosztów. Niestety mimo coraz większego nacisku na wzrost przejrzystości cen usług płatniczych postęp w tym zakresie jest nadal niezadowalający,
Przedmiotem rozważań w artykule są konsekwencje zasad bankowego postępowania restrukturyzacyjnego dla funkcjonowania systemu płatniczego. Banki pełnią istotną funkcję pośredników w płatnościach oraz tworzą infrastrukturę systemu płatniczego. W tym kontekście ważne jest, ze zasady przymusowej restrukturyzacji wynikające z zapisów ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji przewidują ochrone stabilności systemów płatności oraz funkcji krytycznych związanych ze świadczeniem usług płatniczych przez banki. Stabilność systemu płatniczego obejmująca ciągłość funkcjonowania infrastruktury płatniczej jest uzależniona od planów przymusowej restrukturyzacji. Proces planowania wymaga identyfikacji funkcji krytycznych według danych charakteryzujących indywidualny bank oraz wyników analizy systemu płatniczego w ujęciu instytucjonalnym i infrastrukturalnym.
XX
The article addresses the problem of consequences of the bank restructuring proceedings rules for operations of payment system. Banks play an important role of payments intermediaries and they create the payment system infrastructure. In this context, it is important that the principles of bank resolution under the provisions of the Act of 10 June 2016 on the Bank Guarantee Fund, the deposit guarantee scheme and bank resolution provide for protection of the stability of payment systems and of critical functions of banks related to payment services. The stability of the payment system, including the operation of payment infrastructure continuity is dependent on the bank resolution plans. The planning process requires the identification of critical functions. They are identified on the basis of data characterizing the individual bank and the results of the payment system analysis in the institutional and infrastructural approach.
The subject of the research described are legal solutions with regards to the systemic supervision in the scope of the payment system functioning in Poland. The provisions being applicable in the above scope, both on the national level, as well as in the EU, are marked by great dispersion. They include important issues from the point of view of safety and the stability of the financial sector. The aim of the analysis is to show the infrastructure of the payment system supervised by the Chairman the National Bank of Poland and pointing out the principles of taking actions by the central bank in the discussed scope. Particular emphasis was placed on the analysis "Report on the system supervision in the Polish payment system in 2018", published by the National Bank of Poland in December 2019. The research methodology adopted in the study was based on the analysis of legal documents with taking into account various points of reference expressed in literature on the subject. The legal-comparative and dogmatic-legal research methods were used. The discussed issues regard an important and relatively new area of functioning of the central bank, where the EU legislation appoints the key goals. However, the area of operation of the payment system is determined by internal regulations shaping the financial market. The tasks performed by the NBP in this respect determine the new direction of activity of the central bank. In addition, the cooperation between the National Bank of Poland and KNF deserves particular attention. It is extremely important due to its responsibility for keeping financial security.
PL
Przedmiotem rozważań są rozwiązania prawne w odniesieniu do nadzoru systemowego w obszarze funkcjonującego w Polsce systemu płatniczego. Obowiązujące w powyższym zakresie przepisy, zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym, cechują się dużym rozproszeniem. Obejmują one kwestie ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa i stabilności sektora finansowego. Celem dokonanej analizy jest pokazanie infrastruktury systemu płatniczego nadzorowanego przez Prezesa NBP oraz zwrócenie uwagi na zasady podejmowania przez bank centralny działań w omawianym zakresie. Szczególną uwagę zwrócono na Raport o nadzorze systemowym w zakresie polskiego systemu płatniczego za 2018 r., opublikowany przez NBP w grudniu 2019 r. Przyjęta w opracowaniu metodologia badań została oparta na analizie kluczowych dla tytułowego zagadnienia tekstów aktów prawnych z odniesieniem do wybranych poglądów wyrażonych w literaturze przedmiotu. Posłużono się metodą prawno-porównawczą oraz dogmatyczno-prawną. Omawiana problematyka dotyczy ważnego i stosunkowo nowego obszaru funkcjonowania banku centralnego, gdzie kluczowe cele wyznacza prawodawstwo unijne. Jednakże obszar funkcjonowania systemu płatniczego jest wyznaczony przez wewnętrzne przepisy kształtujące rynek finansowy. Zadania wypełniane w tym zakresie przez NBP determinują nowy kierunek działalności banku centralnego. Ponadto na uwagę zasługuje współpraca pomiędzy NBP a KNF. Jest to niezwykle ważne z uwagi na odpowiedzialność za utrzymanie bezpieczeństwa finansowego.
Celem artykułu jest ocena znaczenia innowacji w płatnościach detalicznych dla banków centralnych jako instytucji odpowiedzialnych za stabilność i sprawność krajowych systemów płatniczych. W analizie wykorzystano informacje zawarte w literaturze oraz raportach Banku Rozrachunków Międzynarodowych, a także wyniki badania ankietowego przeprowadzonego przez autorkę w 2013 r. wśród banków centralnych 11 państw. W artykule określono, na czym polegają innowacje w płatnościach, a także odniesiono się do nich jako przedmiotu zainteresowania ze strony banków centralnych. Następnie przedstawiono formy ingerencji banków centralnych w organizację i regulację procesów płatności detalicznych oraz podjęto próbę odpowiedzi na pytania, czy i dlaczego innowacje w płatnościach stanowią wyzwanie dla banków centralnych, a także jaki mogą mieć wpływ na realizację ich zadań.
EN
The purpose of this article is to assess the importance of innovations in retail payments for central banks as the institutions responsible for stability and efficiency of national payment systems. The analysis is based on the information contained in the literature, reports of the Bank for International Settlements and the results of a survey conducted by the author in 2013 among central banks of 11 countries. The article defines what constitutes innovations in payments, as well as refers to them as the object of interest of central banks. This is followed by a short description of forms of central banks’ interference in the organization and regulation of retail payment processes. It attempts to answer the question whether and why innovations in payments pose a challenge for central banks, and how they may affect the implementation of their tasks.
Dążenie do utrzymanie stabilności finansowej stanowi ważny element funkcjonowania państw w dobie kryzysu gospodarczego. Szeroko dyskutowane pozostają pytania o podmiot odpowiedzialny za utrzymanie stabilności finansowej państwa, jak również o wskazanie warunków jej osiągnięcia. W niniejszym opracowaniu przedstawiono rolę Narodowego Banku Polskiego w budowaniu stabilności finansowej w Polsce. Zwrócono uwagę na rozróżnienie pojęć: stabilność monetarna, stabilność finansowa, stabilność systemu finansowego, a także polityka pieniężna i system płatniczy. W pracy podkreślono rolę banku centralnego w utrzymaniu stabilności nie tylko na rynku usług bankowych, ale na szeroko pojętym rynku finansowym. Narodowy Bank Polski wypełnia w tym celu określone zadania. Zwrócono także uwagę, że bank centralny jest instytucją niezależną, spełniającą ważne funkcje w państwie. Stąd też jego rola w utrzymaniu odpowiedniego poziomu inflacji i właściwej koniunktury rynkowej. Narodowy Bank Polski jest podmiotem odpowiedzialnym za ustalanie założeń polityki pieniężnej, a także za wykorzystywanie tak zwanych instrumentów polityki pieniężnej. W artykule zauważono również, że bank centralny angażuje się w działalność na rzecz stabilności finansowej, ponieważ dba o bezpieczeństwo i sprawność systemu płatniczego. Przyjęto, że bank centralny pełni funkcję nadzorcy systemowego nad systemami płatności. Stabilizowanie wartości pieniądza odgrywa współcześnie kluczową rolę w budowaniu polityki pieniężnej. Natomiast stabilność cen i stabilność finansowa stanowią dla siebie warunki konieczne, ale nie jedyne. Przed bankowością centralną stoi wiele wyzwań, a jej rola i zadania będą nadal przedmiotem badań i dyskusji.
EN
The desire to maintain financial stability is an important element for the functioning of countries in times of economic crisis. Widely discussed remain questions about the entity responsible for maintaining the financial stability of the state as well as about the indication of the conditions for its achievement. This paper presents the role of the Polish National Bank in building financial stability in Poland. There is highlighted the distinction among the concepts of: monetary stability, financial stability, financial stability system, monetary policy and payment systems. The paper emphasizes the role of the Central Bank to maintain stability not only in banking but also on the broader financial market. For this purpose, the Polish National Bank has completed a set of specific tasks. The attention was drawn to the Central Bank as an independent institution, fulfilling important functions in the state. Therefore, its role consists in maintaining an appropriate level of inflation and the right market conditions. The Polish National Bank is the body responsible for setting monetary policy as well as for the use of the so-called monetary policy instruments. The article also emphasizes that the Central Bank engages in activities undertaken for financial stability since it cares about the safety and efficiency of the payment system. It has been assumed that the Central Bank acts as a supervisor of the payment systems. Stabilizing the value of money today plays a key role in establishing monetary policy. However, even if price solidity and financial stability are necessary conditions for themselves, they are not the only ones. Central banking faces many challenges and its role and tasks will be still studied and discussed.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.