The history of archaeological research on the Trypillian sites in the western regions of Ukraine can be subdivided into four stages, each of which is marked by certain achievements. The first explorations resulted in the discovery of new archaeological objects, which gave rise to the discussion about the interpretation of constructions and functions of the settlements. The questions related to chronology, periodization, and excavation methodology were discussed as well. However, this activity was irregular and spontaneous, and the materials of many sites were scattered over different museums of Europe. The later stages of research gave very important data about the material and sacral components of the Trypillian culture, as well as its development, ways of adaptation to natural conditions, relative chronology of the sites, and their distribution. In the last years, the systematic excavations conducted at the reference site of Bodaki shed an important light on the economic basics of Trypillia. They also gave new materials for reconstructing the connections between the north-western and central areas of the culture, and its connections with the coeval farming-herding cultures of Europe.
Tereny Polski południowo-wschodniej dostarczają coraz to nowych śladów osadnictwa paleolityczne-go. Stosunkowo dobre jest rozpoznanie schyłkowego paleolitu, bardzo zaś słabe starszych faz tego okresu. Dlatego też na uwagę zasługuje niewielka kolekcja artefaktów z Łęk Dukielskich. W skład kolekcji wchodzi w sumie zaledwie 14 zabytków krzemiennych. 13 z nich to narzędzia i ich fragmenty. Wśród narzędzi wyróżnia się licząca 7 egzemplarzy grupa ostrzy bifacjalnych. Ta niewielka kolekcja została wykonana z różnych gatunków surowca o nieznanym pochodzeniu. In-terpretacja pozyskanych zabytków jest bardzo trudna. Artefakty są tak różne, że ich wzajemne związki są nieoczywiste. Analogie można znaleźć na stanowiskach obejmujących rozległe tereny Europy i bardzo szeroki przedział czasu – od końca paleolitu środkowego po być może nawet młodszą epokę kamienia(?). Kolekcja jest ważnym przyczynkiem w dyskusji nad wartością kolekcji pozyskanych w bliżej niezna-nych okolicznościach. Charakter kolekcji każe zadać pytanie o rzeczywiste pochodzenie zbioru. Jeśli przyjąć, że zabytki te pochodzą skądinąd, co jest możliwe, to zachodzi pytanie jak dostały się na pole w Łękach Du-kielskich. Nie można jednak wykluczyć, że pochodzą one z rejonu w którym zostały znalezione. Oznaczałoby to, że jest to pierwszy i jedyny jak dotąd ślad osadnictwa z przełomu środkowego i górnego paleolitu na tere-nach Polski południowo-wschodniej, a tym samym ważne świadectwo w badaniach nad najstarszym osadnic-twem w rejonie podkarpackim. Jeśli zaś jest to kolekcja o nieznanym pochodzeniu to jej wartość wyznacza wartość samych przed-miotów – estetycznie pięknych, niemających jednak znaczenia naukowego pomocnego w rekonstrukcji naj-starszych dziejów omawianego tu regionu Polski.
EN
The terrain of south-eastern Poland provides more and more traces of Palaeolithic settlement. The close of the Palaeolithic epoch is relatively well recognised, while the earlier phases of this era are poorly identified. This is why the modest collection of artefacts from Łęki Dukielskie is deserving of attention. In its entirety it contains just 14 flint remains. 13 of them are tools and corresponding fragments. Among the tools 7 examples from the group of bifacials stand out. This small collection was compiled from various types of resources of unknown origin. An interpretation of the remains is extremely difficult. The artefacts are so diverse that their mutual connections are unclear. Analogies may be found at excavations from across the territory of Europe and from an extremely broad time period – from the end of the Middle Palaeolithic Period possibly ranging up to the beginning of the Younger Stone Age. The collection makes an important contribution to discussions on the value of assortments gained in almost unknown circumstances. The nature of the collection forces the question to be asked as to its actual origins. If it were accepted that the find comes from elsewhere, which is a possibility, then the next question should be how did they come to be in a field in Łęki Dukielskie? The fact that they herald from the region in which they were discovered may not be excluded. This would mean that it is the first and only trace of settlement from the turn of the Stone Age to be found in the south-eastern region of Poland, and simultaneously an important source for research into the oldest settlement in the Subcarpathian region. However, if it is a collection of unknown origin then its worth is nothing more than the intrinsic worth of the items themselves – aesthetic beauty – without having any scientific significance in the reconstruction of the oldest events discussed in this region.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.