The subject of the article are the normative changes in tax regulations in Poland introduced from January 1, 2022 and 2023, aimed at counteracting tax avoidance, against the background of already applicable rules of this type. The article confirms that among the solutions introduced in tax regulations, an important place is occupied by provisions counteracting tax avoidance, as a result of which entrepreneurs incur higher tax service costs. The greatest threat to enterprises is the instability of regulations and their ambiguity, especially in the first years after the introduction, and the powers of interpretation granted to the tax authorities. The changes introduced from 2022 and 2023 prove that the legislator’s possibilities to further tighten tax collection by introducing new tax solutions have been exhausted. The legislator should focus on the already functioning solutions, on their analysis and improvement in order to achieve stability of tax regulations in this area.
PL
Przedmiotem opracowania jest przedstawienie zmian w przepisach podatkowych w Polsce wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. i 1 stycznia 2023 r., które miały na celu przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania, na tle już obowiązujących tego typu reguł. W artykule potwierdzono, że wśród rozwiązań zawartych w regulacjach podatkowych ważne miejsce zajmują przepisy przeciwdziałające unikaniu opodatkowania, w konsekwencji których przedsiębiorcy ponoszą wyższe koszty obsługi podatków. Niestabilność przepisów oraz ich niejednoznaczność, szczególnie w pierwszych latach po ich wprowadzeniu, oraz przyznane uprawnienia do ich interpretacji organom podatkowym są jednym z większych zagrożeń dla działalności przedsiębiorców. Zmiany z 2022 i 2023 r. świadczą o wyczerpaniu możliwości ustawodawcy w zakresie dalszego uszczelniania poboru podatków z wykorzystaniem nowych instrumentów prawnych. Ustawodawca powinien skupić się na już funkcjonujących rozwiązaniach, na ich analizie i poprawie, aby uzyskać stabilność regulacji w tym obszarze.
It has been several years since the search for solutions that would improve and increase the supervision and control of tax authorities over the taxable persons’ turnover made from selling to natural persons started. The legislative activities currently undertaken in this domain (especially the implementation of online registers) are oriented towards the increasing digitalisation of the process in question, supplementing the already existing solutions (such as the obligation to file electronic VAT return forms and SAF-T [PL: JPK] files).
PL
Od kilku lat trwają poszukiwania rozwiązań, których wprowadzenie przyczyniłoby się do większej i pełniejszej kontroli fiskusa nad obrotami podatników z tytułu sprzedaży na rzecz osób fizycznych. Aktualne działania legislacyjne w tym zakresie (w szczególności wprowadzenie kas online) nastawione są na zwiększającą się cyfryzację tego procesu i stanowią uzupełnienie już istniejących rozwiązań (takich jak obowiązek składania elektronicznych deklaracji VAT i plików JPK).
Legislative response to tax crime reflects the trends that are observed throughout criminal law resulting from theory to which, a crime is an evidence of a defectively constructed law, the result of which is increasing instability, casuistry and regulatory drift with tendency to extend of scope criminalization and aggravating penalties. In the field of tax crime, it is called “closing tax loophole”.The legislator, by declarating war on tax frauds, didn’t increase penalties for tax frauds, however, legislator increased penalties for unreliable invoice and bills trading. Within the Fiscal Penal Code, this is reflected by tightening of a provisions concerning the unreliable invoice and bills trading, while within the Criminal Code – introducing a aggravated types of documents forgery which have their subject invoices.The draft amendment of the Fiscal Penal Code (December 2018) was another manifestation of discussed tendencies. Its essence came down to further extend of scope criminalization, aggravating penalties and distortion of priority of principle for enforcement to public levies.However, this draft didn’t enter into force, instead, for two years – the legislator, by means of amendments, consequently, extends the scope of criminalization, extending it to the cases of failure or improper performance of information obligations.Apart from tax frauds, what concerns to tax authorities and legislators of several countries, is the so-called “aggressive tax optimization”, in which certain activities, e.g., asset disposal or social structure transformation, are undertaken solely or primarily – tax burden reductions. Its criminalization extends to the far “frontiers” and leads to imposition of criminal penalties for failure or improper fulfillment of reporting obligations the so-called “tax scheme”, which is intended to allow, to tax authorities – an early identification of taxpayer’s behaviours that are reflected by aggressive tax optimization.
PL
Reakcja ustawodawcy na przestępczość podatkową odzwierciedla tendencje obserwowane w całej karnistyce, wynikające z poglądu, według którego przestępstwo stanowi dowód na wadliwie skonstruowane prawo, czego rezultatem jest narastająca niestabilność, kazuistyka i inflacja prawa z tendencją do rozszerzania zakresu kryminalizacji i zaostrzania penalizacji. W obszarze przestępczości podatkowej zjawisko to występuje pod hasłem „uszczelniania systemu podatkowego”.Ustawodawca, wypowiadając wojnę zwłaszcza oszustwom VAT, nie zaostrzył jednak kar za same te oszustwa, ale za zachowania znajdujące się „na przedpolu” oszustw, polegające na wystawianiu i obrocie nierzetelnymi fakturami oraz rachunkami. Przejawem tego jest w obrębie kodeksu karnego skarbowego drastyczne zaostrzenie w 2016 r. represji karnej za wystawianie i obrót nierzetelnymi fakturami oraz rachunkami, natomiast w obrębie kodeksu karnego – wprowadzenie kwalifikowanych typów fałszerstw dokumentów, których przedmiotem są faktury.Kolejnym przejawem omawianych tendencji był projekt obszernej nowelizacji kodeksu karnego skarbowego z grudnia 2018 r., którego istota sprowadzała się do dalszego rozszerzania zakresu kryminalizacji, zaostrzania penalizacji oraz wypaczenia ukształtowanej dotychczas racjonalnie zasady priorytetu egzekucji danin publicznych przed represją.Projekt ten jednak nie wszedł w życie, a zamiast tego ustawodawca od dwóch lat konsekwentnie cząstkowymi nowelizacjami rozszerza zakres kryminalizacji, obejmując nią zwłaszcza przypadki niedopełnienia lub niewłaściwego wykonania rozbudowanych obowiązków informacyjnych.Oprócz oszustw podatkowych zjawiskiem, które niepokoi organy fiskalne i ustawodawców wielu państw, jest tzw. agresywna optymalizacja podatkowa, w ramach której określone czynności, np. rozporządzanie majątkiem czy przekształcenia struktur gospodarczych, służą wyłącznie lub przede wszystkim redukcji obciążeń podatkowych. Kryminalizacja sięga zaledwie na dalekie „przedpola” tego zjawiska i polega na obwarowaniu sankcjami karnymi niedopełnienia lub niewłaściwego wypełnienia obowiązków raportowania tzw. schematów podatkowych, co ma w założeniu umożliwiać organom fiskalnym wczesną identyfikację tych zachowań podatników, które stanowią przejawy agresywnej optymalizacji podatkowej, i zastosowanie przeciwko nim instrumentów podatkowoprawnych służących zwalczaniu tego zjawiska.
Niniejsza publikacja przybliża aktualny stan prawny w obszarze wykorzystywania jednego z wielu informatycznych narzędzi służących do uszczelniania systemu podatkowego, jakim jest system monitorowania przewozu drogowego i kolejowego niektórych towarów, zwany systemem SENT. W opracowaniu przedstawiono główne założenia przepisów ustawy, w tym obowiązki uczestników obrotu „towarami wrażliwymi” oraz uprawnienia kontrolne organów Krajowej Administracji Skarbowej. Szczegółowej ocenie poddano standardy systemu monitorowania drogowego, jego wymogi techniczne, charakterystykę, a także wskazano na kluczową rolę, jaką odgrywa on obecnie w polskim systemie podatkowym. Nie pominięto również zagadnień związanych z odpowiedzialnością karną, jaką ponoszą podmioty zobowiązane za niewywiązywanie się z obowiązków wynikających z wymogów stosowania omawianej ustawy.
EN
This publication presents the current legal status in the area of using one of many IT tools for sealing the tax system, which is the monitoring system for road and rail transport of some goods, called the SENT system. The study presents the main assumptions of the provisions of the Act, including the obligations of “sensitive goods” trading participants and control powers of the organs of the National Tax Administration. The standards of the road monitoring system, its technical requirements and characteristics were thoroughly assessed and, what is more, the key role that it currently plays in the Polish tax system was indicated. The issues related to criminal liability borne by entities obliged to pay for failure to comply with the obligations resulting from the application of the Act in question, have not been disregarded.
The article deals with the subject of the obligation to report and provide information to the tax administration about events affecting the identification of a tax liability. The author also tries to show that modern tax obligations in the field of sending various data on activity in the tax and economic area go far beyond the standard clichés and relations declaration – tax authority.
PL
Artykuł podejmuje tematykę obowiązku sprawozdawczości i przekazywania informacji administracji skarbowej o zdarzeniach mających wpływ na zidentyfikowanie zobowiązania podatkowego. Autor stara się również wykazać, że współczesne obowiązki podatkowe w zakresie przesyłania różnych danych o aktywności w obszarze podatkowym i gospodarczym wychodzą zdecydowanie poza standardowe utarte schematy i relacje deklaracja – organ podatkowy.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.