The paper presents a comparison of the character and development of the discussion on the use of animals for scientific purposes in England and the Czech Lands, with the emphasis on the connection between the anti-vivisection and women’s movements. Against the background of the development of medical science, the first part describes the circumstances of the rise of the controversy and the path that led to the adoption of the first law regulating animal experiments. The second part presents the attitude of F. P. Cobbe, who was the most influential female figure in the debate. The third part maps the situation in the Czech Lands and suggests reasons as to why an organized anti-vivisection movement had not formed there. The author claims that the key role was played by the favorable perception of scientists due to their involvement in the process of National Revival. The last part presents the views on vivisection of two figures of Czech women’s movement at the beginning of 20th century - P. Moudrá and E. Vozábová. The author shows that the arguments that depicted the experiment in medical science as an unnecessary and useless method of research could no longer be convincing at the time.
CS
Článek se věnuje srovnání podoby a vývoje sporu o vivisekce v Anglii a českých zemích, s důrazem na propojení protivivisekčního a ženského hnutí. První část textu na pozadí rozvoje medicíny popisuje okolnosti vzniku sporu a cestu, která vedla k přijetí první legislativy regulující experimenty se zvířaty. Druhá část představuje postoj F. P. Cobbeové, která je nejvýraznější ženskou postavu v tomto sporu. Třetí část mapuje situaci v českých zemích a nabízí důvody, které vysvětlují, proč se u nás v dané době organizované protivivisekční hnutí nezformovalo. Autorka tvrdí, že klíčovou roli sehrálo pozitivní vnímání vědců, které pramenilo z jejich zapojení do procesu národního obrození. V poslední části textu jsou pak představeny názory na vivisekci dvou postav českého ženského hnutí na počátku 20. století, P. Moudré a E. Vozábové. Autorka ukazuje, že v dané době argumenty, které líčily experiment v medicíně jako nepotřebnou a neužitečnou metodu bádání, již nemohly být přesvědčivé.
Autorka opisuje relacje początków istnienia medium filmowego z badaniami fizjologów. W obu przypadkach postawa wobec zwierząt i ich życia wskazuje, że obszary te łączy wspólny dyskurs przemocowy – chociaż nie zawsze oczywisty, to jednak immanentnie związany z wykorzystywaniem przez człowieka swojego wyższego statusu kulturowego. Zwierzęta są traktowane jako materiał, który jest przez człowieka eksploatowany w sposób nieograniczony, a widowisko sankcjonuje tę eksploatację. Celem artykułu jest przyjrzenie się początkom historii kina w poszukiwaniu przykładów obecności zwierząt w filmie oraz wyznaczenie paraleli z przeprowadzanymi na nich eksperymentami. Autorka analizuje przykłady wczesnego kina – od Wyjścia robotników z fabryki (1895) Louis Lumière’a, przez Walczące koty (1894) Williama K. L. Dicksona, po Porażenie słonia prądem (1903) Edwina S. Portera – umieszczając je we współczesnym kontekście badań posthumanistycznych, szczególnie zaś animal studies.
EN
The author focuses on the relations between the new film medium and empirical physiology research. Both areas share a similar attitude towards animals and their lives, which reveals a violent discourse. Although this discourse was not always obvious, it was immanently linked with the cultural dominance of the human species. The function of animals in cinema and science is strictly pragmatic – they are a material exploited by humans. This is sanctioned by the frame of cinematic spectacle. The main aims of this article are to find animal presence in early cinema and compare these examples with animal experimentation. The author examines early-cinema examples (such as Exiting the Factory /1895/ by Louis Lumière, Boxing Cats /1894/ by William K. L. Dickson, or Electrocuting an Elephant /1903/ by Edwin S. Porter) with contemporary tools: posthumanism and animal studies.
This article joins the dynamically developing branch of contemporary historiography, which is the history of animals and interspecies relations, focusing on the issue of animal oppression in recent Polish history. It presents the preliminary results of the archival research carried out in the Central Archives of Modern Records, the Archives of the Ministry of Environment, and in the Institute of National Remembrance, as well as the analysis of press publications, which made it possible to distinguish several most important fields of research on the problem of oppression of animals in Poland between 1945 and 1970.
PL
Artykuł włącza się w dynamicznie rozwijającą się dziedzinę współczesnej historiografii, jaką jest historia zwierząt i relacji międzygatunkowych, skupiając się na zagadnieniu opresji wobec zwierząt w najnowszej historii Polski. Przedstawia wstępne wyniki kwerendy archiwalnej przeprowadzonej w Archiwum Akt Nowych, Archiwum Zakładowym Ministerstwa Środowiska oraz w Instytucie Pamięci Narodowej, a także analiz publicystyki prasowej, która pozwoliła na wyodrębnienie kilku najważniejszych pól badawczych problematyki opresji wobec zwierząt w Polsce w latach 1945–1970.
The paper is an attempt to present the idea of an ethnography of life understood as a formative narrative on the shaping of one’s identity diachronically as well as from the perspective of key metaphors penetrating the trajectory of the whole life. Ethnography of life is a kind of intellectual and emotional vivisection, a reflexive autotherapy which highlights the different contexts and crucial moments that shape what we often call a scientific biography. The key metaphor of this story is “the doubling of shadow” – the passing of the loved ones, and life in the shadow of the postwar reality of the People’s Republic of Poland.
PL
Artykuł jest próbą przedstawienia idei etnografii życia rozumianej jako opowieść formatywna o kształtowaniu własnej tożsamości zarówno w sensie diachronicznym, jak i z punktu widzenia kluczowych metafor, które przenikają trajektorię całego życia. Etnografia życia to rodzaj intelektualnej i emocjonalnej wiwisekcji, autoterapii narracyjnej, która objawia konteksty i momenty kluczowe dla budowania tego, co nazywa się biografią naukową. Kluczową metaforą prezentowanej opowieści jest „cień podwojony” – cień przemijania najbliższych i życie w cieniu powojennej rzeczywistości PRL.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.