The aim of the article is an attempt to assess the impact of the gradual marginalization of the prudence concept and its impact on the quality of reporting information of micro entities. The usefulness, however, is determined by the recipients of the reporting information. We can risk a statement: the introduced simplifications do not have a negative impact on the quality of reporting information. In order to achieve the above-mentioned goal, the following research methods were adopted: analysis of the literature in the studied area and deduction.
PL
Celem artykułu jest próba oceny wpływu stopniowej marginalizacji zasady ostrożności na jakość informacji sprawozdawczej mikropodmiotów gospodarczych. Przyjęto takie metody badawcze, jak analiza literatury z badanego zakresu i dedukcja. Zasada ostrożności stanowiła kiedyś jedną z podstawowych cech jakościowych określających wiarygodność informacji sprawozdawczej. Z czasem jej znaczenie zmalało, co miało wpływ na wprowadzane regulacje prawne. Szczególnie w sprawozdawczości mikro- i małych jednostek można zaobserwować wręcz rezygnację ze stosowania tej zasady. Pojawia się pytanie: czy ograniczenie stosowania zasady ostrożności nie wpłynie na jakość informacji sprawozdawczej generowanej przez mikrojednostki? Przydatność określają jednak odbiorcy tej informacji, a krąg użytkowników sprawozdań mikro- i małych jednostek różni się od użytkowników sprawozdawczości dużych firm i korporacji. Można zaryzykować stwierdzenie, iż wprowa dzane uproszczenia nie wpływają negatywnie na jakość informacji sprawozdawczej.
The article presents the significance of the prudence principle in accounting. The purpose of this article is to present the principle and regulation in national and international legislation, arguments for and against the prudence principle. The final part discusses the contemporary significance of the prudence principle in the face of applying fair value and the entry into force of IFRS 15. Review, descriptive and comparative analysis of the literature on the subject and legal acts, allows to state that the understanding of this principle has changed recently. This is due to the growing importance of fair value as a measurement parameter, the admission of revaluations and changes in IFRS Conceptual Framework. Currently, the classic approach to the prudence principle is being moved in favour of the precautionary approach, in which the prudence principle is interpreted as being prudent when making estimates.
PL
W artykule przedstawiono znaczenie zasady ostrożności w rachunkowości. W tym celu omówiono jej istotę i uregulowanie w prawodawstwie krajowym oraz międzynarodowym. Kolejno przedstawione zostały argumenty za i przeciw stosowaniu zasady ostrożności. W końcowej części podjęto rozważania nad współczesnym znaczeniem tej reguły w obliczu stosowania wartości godziwej i wejścia w życie MSSF 15. Przegląd oraz analiza opisowa i porównawcza literatury przedmiotu oraz aktów prawnych pozwalają stwierdzić, że pojmowanie tej zasady w ostatnim czasie uległo zmianie. Związane jest to z rosnącym znaczeniem wartości godziwej jako parametru wyceny, dopuszczeniem przeszacowań oraz zmianami w Założeniach Koncepcyjnych MSSF. Obecnie odchodzi się od klasycznego ujęcia zasady ostrożności na rzecz podejścia ostrożnościowego, w którym zasada ostrożności interpretowana jest jako zachowanie rozwagi przy dokonywaniu szacunków.
Celem artykułu jest przybliżenie koncepcji i ewolucji ostrożnej wyceny, która jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych i dyskusyjnych zasad współczesnej rachunkowości. Opracowanie zawiera omówienie aktualnych regulacji dotyczących zasady ostrożności zarówno w polskim, jak i unijnym prawie bilansowym, a także przejawy ostrożności w międzynarodowych standardach rachunkowości i założeniach koncepcyjnych do nich. Jako metodę badawczą zastosowano przegląd i analizę treści rozważań i opinii autorów wybranych pozycji z krajowej i zagranicznej literatury przedmiotu oraz aktualnych przepisów zawierających regulacje w zakresie rachunkowości i sprawozdawczości finansowej. Wnioski stanowić będą próbę odpowiedzi na pytanie, czy koncepcja ostrożnej wyceny zapewnia przedstawienie prawdziwego i rzetelnego obrazu jednostki w sprawozdaniu finansowym.
EN
The purpose of the article is to discuss the concept and evolution of prudence as one of the most controversial and arguable present accounting principle. The study describes the current regulations of prudence principle, both in the Polish and European Union accounting law as well as International Accounting Standards and Conceptual Framework. The research methods were review and analysis of considerations and opinions of authors of selected Polish and foreign literature and law on accounting and financial reporting. The article concludes with an attempt to answer the question whether prudence principle assures true and fair view of the entity in its financial statements.
Autor niniejszej pracy, stanowiącej fragment książki pt. Deep Complexity and the Social Sciences. Experience, Modelling and Operationally, poddaje szczegółowej analizie kwestię niemożności zredukowania do zera ryzyka występowania wypadków w systemach złożonych. Odwołując się do prac autorów takich jak Charles Perrow, stawia tezę, że zasadniczą przyczynę tego rodzaju wypadków stanowi nieprzewidywalność interakcji między poszczególnymi częściami składowymi tych systemów. Następnie prezentuje koncepcję zabezpieczeń wielowarstwowych i poddaje ją krytyce ze względu na coraz większy dystans dzielący operatorów od systemów, które mają oni nadzorować, oraz nawarstwianie się tzw. problemów utajonych. Wybrany fragment pracy kończy się prezentacją różnych punktów widzenia na temat sposobów określania społecznie akceptowalnego poziomu ryzyka i jego optymalizacji w odniesieniu do zaproponowanego przez Jamesa Reasona teoretycznego modelu kompromisu między ryzykiem a wydajnością oraz omawia zastosowanie zasady ostrożności w praktyce.
EN
The author of the present work, which constitutes an excerpt from his book Deep Complexity and the Social Sciences. Experience, Modelling and Operationally, offers a detailed analysis of an intrinsic irreducibility of risk of accidents in complex systems. Drawing on the works of authors such as Charles Perrow, he argues that the fundamental reason behind such events is the unpredictability of interactions between individual components of these systems. He goes on to outline the concept of defences-in-depth and criticises it on the grounds of the ever-growing distance between operators and the systems that they are supposed to supervise, and the occurrence of the so-called latent problems. The selected fragment of the book concludes with a presentation of different points of view on the subject of defining socially acceptable levels of risk and its optimisation with reference to the theoretical model of compromise between risk and performance proposed by James Reason, along with a discussion of the practical application of the precautionary principle.
Celem pracy jest analiza zasady ograniczonego zaufania jako gwarancji zapewnienia bezpieczeństwa drogowego w świetle obowiązujących rozwiązań prawnych. Analizowana zasada stanowi regułę odpowiedniego zachowania się kierującego pojazdem w sytuacjach związanych z ruchem pieszych oraz stanowi normatywną podstawę do działania w zaufaniu do innych uczestników ruchu. Podkreślić należy, że jej przestrzeganie gwarantuje bezpieczeństwo pieszym, zaś jej naruszenie stanowi poważne dla nich zagrożenie. Warto także zaznaczyć, iż kierowca pojazdu nie ma obowiązku przewidywania wszelkich nietypowych oraz niebezpiecznych zachowań w stosunku do pozostałych uczestników ruchu, gdyż skutkowałoby to nieustannym tamowaniem i paraliżowaniem ruchu drogowego.
EN
The purpose of the study is to analyze the principle of limited trust as a guarantee of ensuring road safety in the light of current legal solutions. The analyzed principle is a rule of appropriate behavior of the driver of a vehicle in situations involving the traffic of pedestrians, and provides a normative basis for acting in confidence to other traffic participants. It should be emphasized that its observance guarantees the safety of pedestrians, while its violation poses a serious threat. It is also worth noting that the driver of a vehicle is not obliged to anticipate all unusual and dangerous behavior towards other traffic participants, as this would result in constant obstruction and paralysis of traffic flow.
There is an ongoing discussion about electromagnetic hazards in the context of the new wireless communication technology – the fifth generation (5G) standard. Concerns about safety and health hazards resulting from the influence of the electromagnetic field (EMF) emitted by the designed 5G antennas have been raised. In Poland, the level of the population’s exposure to EMF is limited to 7 V/m for frequencies above 300 MHz. This limitation results from taking into account the protective measures related not only to direct thermal hazards, but also to diversified indirect and long-term threats. Many countries have not established legal requirements in this frequency range, or they have introduced regulations based on recommendations regarding protection against direct thermal risks only (Council Recommendation 1999/519/EC). For such protection, the permissible levels of electric field intensity are 20–60 V/m (depending on the frequency). This work has been created through an interdisciplinary collaboration of engineers, biologists and doctors, who have been for many years professionally dealing with the protection of the biosphere against the negative effects of EMF. It presents the state of knowledge on the biological and health effects of the EMF emitted by mobile phone devices (including millimeter waves which are planned to be used in the 5G network). A comparison of the EU recommendations and the provisions on public protection being in force in Poland was made against this background. The results of research conducted to date on the biological effects of the EMF radiofrequency emitted by mobile telecommunication devices, operating with the frequencies up to 6 GHz, do not allow drawing any firm conclusions; however, the research evidence is strong enough for the World Health Organization to classify EMF as an environmental factor potentially carcinogenic to humans. At the moment, there is a shortage of adequate scientific data to assess the health effects of exposure to electromagnetic millimeter waves, which are planned to be used in the designed 5G devices. Nevertheless, due to the fact that there are data indicating the existence of biophysical mechanisms of the EMF influence that may lead to adverse health effects, it seems necessary to use the precautionary principle and the ALARA principle when creating environmental requirements for the construction and exploitation of the infrastructure of the planned 5G system.
PL
Trwa dyskusja o zagrożeniach elektromagnetycznych w kontekście projektowania nowej technologii łączności bezprzewodowej piątej generacji – standardu 5G. Pojawiają się obawy o zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia wynikające z oddziaływania pola elektromagnetycznego (PEM) emitowanego przez projektowane urządzenia radionadawcze sieci 5G. W Polsce obowiązują wymagania ograniczające ekspozycję ludności na PEM powyżej częstotliwości 300 MHz do poziomu 7 V/m. Wynikają one z uwzględnienia działań ochronnych dotyczących nie tylko bezpośrednich zagrożeń termicznych, ale również zróżnicowanych zagrożeń pośrednich i długoterminowych. Wiele państw nie ustanowiło wymagań prawnych w tym zakresie częstotliwości lub wprowadziło je na podstawie rekomendacji dotyczącej jedynie ochrony przed bezpośrednimi zagrożeniami termicznymi (Council Recommendation 1999/519/EC), co odpowiada dopuszczalnym, zależnym od częstotliwości poziomom PEM rzędu 20–60 V/m. Niniejsza praca powstała w ramach interdyscyplinarnej współpracy inżynierów, biologów i lekarzy od lat związanych zawodowo z ochroną biosfery przed negatywnymi skutkami działania PEM. Przedstawiono w niej stan wiedzy na temat biologicznego i zdrowotnego działania PEM emitowanego przez urządzenia radionadawcze telefonii komórkowej (w tym planowanych do wykorzystania w sieci 5G fal milimetrowych) i na tym tle porównano zalecenia UE i obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące ochrony ludności. Wyniki dotychczasowych badań nad biologicznym działaniem radiofalowego PEM emitowanego przez urządzenia nadawcze telefonii komórkowej o częstotliwościach do 6 GHz nie pozwalają na postawienie zdecydowanych wniosków, chociaż dowody naukowe uznano za wystarczające do zaklasyfikowania przez Światową Organizację Zdrowia takiego PEM jako czynnika środowiskowego potencjalnie rakotwórczego dla ludzi. Obecnie nie ma również adekwatnych danych naukowych pozwalających na ocenę skutków zdrowotnych ekspozycji na elektromagnetyczne fale milimetrowe, jakie planuje się wykorzystać w projektowanych urządzeniach nadawczych systemów 5G. Niemniej ze względu na to, że istnieją dane wskazujące na istnienie mechanizmów biofizycznych oddziaływania PEM mogących prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych, konieczne wydaje się stosowanie przy tworzeniu wymagań środowiskowych dotyczących budowy i użytkowania infrastruktury radionadawczej planowanego systemu 5G zasady ostrożności i zasady ALARA.
The article deals with the precautionary principle. A hypothesis was formulated that the actions of decision-makers during the COVID-19 epidemic prove that this principle is a useful and valuable instrument for supporting decisions. The experience of a pandemic, associated with the need to justify drastic preventive actions, neutralizes a large part of the arguments critical of the precautionary principle. At the same time, the same research material enables new conclusions to be drawn about the practical application of the precautionary principle. The first part of the article discusses the concept of the precautionary principle, its definition, and the most important voices critical of it. The second one demonstrates that the observed current practice of applying this principle neutralizes a significant part of the charges made against it. Moreover, starting from the same observations, new areas of reflection on the precautionary principle in the context of making economic decisions in the conditions of uncertainty have been identified.
PL
Artykuł dotyczy zasady ostrożności. Postawiono w nim hipotezę, że poczynania decydentów w okresie epidemii COVID-19 dowodzą, że zasada ta jest przydatnym i wartościowym instrumentem wspomagającym decyzje. Doświadczenie pandemii, związane z koniecznością usprawiedliwiania drastycznych działań prewencyjnych, neutralizuje znaczną część argumentów krytycznych względem zasady ostrożności. Jednocześnie, ten sam materiał badawczy umożliwia wyciągnięcie nowych wniosków na temat praktyki stosowania zasady ostrożności. W pierwszej części artykułu została omówiona koncepcja zasady ostrożności, jej definicja oraz najważniejsze głosy względem niej krytyczne. W drugiej wykazano, że obserwowana aktualnie praktyka stosowania tej zasadyneutralizuje istotną część zarzutów formułowanych pod jej adresem. Ponadto, wychodząc od tych samych obserwacji, zostały wskazane nowe, niedostatecznie przebadane jeszcze obszary refleksji nad zasadą ostrożności w kontekście podejmowania decyzji gospodarczych w warunkach niepewności.
Przedmiotem niniejszego artykułu jest recenzja drugiego wydania monografii N. de Sadeleer pt. Environmental Principles. From Political Slogans to Legal Rules, poświęconej zasadom ochrony środowiska, w której Autor wyjaśnia miejsce i rolę trzech wybranych przez siebie pryncypiów – zasady „zanieczyszczający płaci”, zasady prewencji i zasady przezorności – w prawie ochrony środowiska na wszystkich szczeblach (to jest na poziomie prawa międzynarodowego, unijnego i krajowego), biorąc pod uwagę zachodzącą ewolucję funkcji i statusu prawnego tych zasad w przejściu między nowoczesnym a ponowoczesnym modelu prawa, z uwzględnieniem zmieniających się modeli myślenia o środowisku. Wspomniana monografia ma walor kompleksowego i arcyciekawego opracowania problematyki trzech kluczowych dla prawa ochrony środowiska zasad na płaszczyźnie teoretycznej i praktycznej.
EN
The subject of this article is a review of the second edition of the monograph by N. de Sadeleer entitled Environmental Principles. From Political Slogans to Legal Rules, devoted to the principles of environmental protection, in which the author explains the place and role of the three principles of his choice – the ‘polluter pays’ principle, the prevention principle and the precautionary principle – in environmental law at all levels (i.e. international, the EU and national), taking into account the ongoing evolution of functions and legal status of these principles in the transition between modern and postmodern legal models, as well as the changing models of thinking about the environment. The aforementioned monograph has the value of a comprehensive and extremely interesting study of issues of three principles crucial to environmental law, in theoretical and practical dimensions.
The authors believe that the C. Schmitt’s notion of unconstraint sovereignty is not flawless. Both A. Dicey’s theory of British constitutional law and the international human rights instruments have required the measures of the derogation of human rights must be given in accordance with proportionality principle. However, these normative requirements have hardly been applied to the judicial scrutiny by the two supranational courts in Europe. Correspondingly, some European public authorities favour the more radical precautionary principle. Although this principle is more effective in suppressing the new coronavirus, it is associated with numerous side effects. Thus, the authors propose in this article an innovative concept of precautionary proportionality principle.
PL
Autorzy wychodzą z założenia, że koncepcja nieograniczonej suwerenności С.Schmitta nie jest pozbawiona wad. Zarówno brytyjska teoria prawa konstytucyjnego A. Dicey’a, jak i międzynarodowe instrumenty dotyczące praw człowieka wymagają, aby stosowanie środków ograniczających prawa człowieka było zgodne z zasadą proporcjonalności. Jednak te wymogi normatywne były rzadko wykorzystywane do sądowej kontroli przez dwa ponadnarodowe sądy w Europie. Odpowiednio, władze publiczne niektórych państw europejskich preferują bardziej radykalną zasadę ostrożności. Chociaż wykazuje ona większą skuteczność w powstrzymywaniu koronawirusa, wiążą się z jej stosowaniem liczne skutki uboczne. W odpowiedzi na wskazane problemy autorzy proponują w niniejszym artykule innowacyjną koncepcję zasady proporcjonalnej ostrożności.
The authors believe that the C. Schmitt’s notion of unconstraint sovereignty is not flawless. Both A. Dicey’s theory of British constitutional law and the international human rights instruments have required the measures of the derogation of human rights must be given in accordance with proportionality principle. However, these normative requirements have hardly been applied to the judicial scrutiny by the two supranational courts in Europe. Correspondingly, some European public authorities favour the more radical precautionary principle. Although this principle is more effective in suppressing the new coronavirus, it is associated with numerous side effects. Thus, the authors propose in this article an innovative concept of precautionary proportionality principle.
PL
Autorzy wychodzą z założenia, że koncepcja nieograniczonej suwerenności С.Schmitta nie jest pozbawiona wad. Zarówno brytyjska teoria prawa konstytucyjnego A. Dicey’a, jak i międzynarodowe instrumenty dotyczące praw człowieka wymagają, aby stosowanie środków ograniczających prawa człowieka było zgodne z zasadą proporcjonalności. Jednak te wymogi normatywne były rzadko wykorzystywane do sądowej kontroli przez dwa ponadnarodowe sądy w Europie. Odpowiednio, władze publiczne niektórych państw europejskich preferują bardziej radykalną zasadę ostrożności. Chociaż wykazuje ona większą skuteczność w powstrzymywaniu koronawirusa, wiążą się z jej stosowaniem liczne skutki uboczne. W odpowiedzi na wskazane problemy autorzy proponują w niniejszym artykule innowacyjną koncepcję zasady proporcjonalnej ostrożności.
Lekarze powołujący się na klauzulę sumienia mają obowiązek uzasadnienia racji leżących u podstaw odmowy wykonania danego świadczenia. Najbardziej wiarygodna interpretacja polskiego prawa głosi, że odwołanie się do klauzuli sumienia jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przedstawione uzasadnienie świadczy o autentyczności sądu sumienia, który nie opiera się na fałszywych przekonaniach oraz wynika z normy moralnej o odpowiednio wysokiej randze. Przyjęty w polskiej doktrynie prawnej dogmat głoszący, że racje stojące za odmową wykonania świadczenia medycznego nie podlegają jakiejkolwiek ocenie, jest wynikiem albo przyjęcia niewiarygodnej koncepcji sumienia, albo błędnej interpretacji Konstytucji. Argumentując za tymi tezami, odwołam się do regulacji dotyczących odmowy służby wojskowej, które nakładają na obdżektorów obowiązek publicznego ujawnienia i uzasadnienia światopoglądu. Będę twierdził, że nie ma żadnych powodów, by lekarzy prawo miało traktować łagodniej. Na koniec pokażę, że klauzula sumienia nie ma zastosowania w sytuacjach, w których odmowa wykonania świadczenia zachodzi w sytuacji niepewności i opiera się na specyficznie rozumianej zasadzie ostrożności.
EN
I will argue that physicians have an ethical obligation to justify their conscientious objection and the most reliable interpretation of the Polish legal framework claims that conscientious objection is permissible only when the justification shows the genuineness of the judgment of conscience that is not based on false beliefs and arises from a moral norm that has a high rank. I will demonstrate that the dogma accepted in the Polish doctrine that the reasons that lie behind conscientious objection in medicine cannot be evaluated or controlled by anyone is based either on a mistaken interpretation of the Constitution or on the unreliable concept of conscience. I will refer to the legal regulations concerning military refusals that require from objectors to reveal and justify their views. Finally, I will demonstrate why conscientious objection under uncertainty does not deserve acceptance, because it is based on a specific version of the precautionary principle.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.