Autor zajął się słabo opracowanym zagadnieniem obecności w słownikach dwujęzycznych artykułów hasłowych z literą w nagłówku. Przedstawił skromny stan badań, wskazał – głównie na podstawie prac J. Wawrzyńczyka – potencjał przekładowy tkwiący w hasłach grafemowych, dokonał przeglądu słowników polsko-rosyjskich i rosyjsko-polskich pod kątem rejestrowania haseł literowych oraz pod kątem zawartości takich haseł. Autor podał też w wielkim skrócie wyniki analizy zawartości wokabuł grafemowych, dokonanej wcześniej na podstawie części rosyjsko-polskiej XIX-wiecznego słownika P. Dubrowskiego, po czym przeszedł do krytycznego oglądu analogicznych haseł w części polsko-rosyjskiej. Wykazał, że tak jak w komponencie rosyjsko-polskim hasła literowe są segmentami szkicu graficzno-fonetycznego, rozrzuconymi po całym korpusie słownika. Leksykograf XIX-wieczny nie potraktował grafemów jako jednostek przekładowych, nie wykorzystał odnośnych artykułów nawet jako miejsca prezentacji frazeologii, którą pewne litery obrosły.
EN
The author addresses a poorly studied issue of single-letter headword entries in bilingual dictionaries. He presents a modest state of research, pointing out the translation potential of graphemic headwords, mainly on the basis of J. Wawrzyńczyk’s work. He also reviews Polish-Russian and Russian-Polish dictionaries in terms of them registering single letter headwords and the content of such headwords. Moreover, the author quotes results of analysis of graphemic vocabulary, which was previously carried out on the basis of the Russian-Polish part of P. Dubrovsky’s 19th-century dictionary, and then proceeds to provide a critical review of similar entries in the Polish-Russian part. It is shown that like in the Russian-Polish component, one-letter headwords are segments of a graphical and phonetic sketch, scattered throughout the body of the dictionary. The 19th-century lexicographer did not treat the graphemes as translation units, he did not use the relevant entries even as a place to present phraseology which related to some letters.
Od czasu pojawienia się sond językowych opracowanych przez A. Bogusławskiego i jego współpracowników wzrosło zainteresowanie lingwistów wielowyrazowymi jednostkami języka. Badacze skupiają jednak uwagę niemal wyłącznie na frazemach ogólnopolskich, frazematyka północnokresowa pozostaje w zasadzie niezbadana. Autorzy dokonali przeglądu nielicznych zarejestrowanych frazemów północnokresowych, wykazali, że nastręczają one badaczom więcej problemów niż jednostki wielowyrazowe z terenów etnicznych. Ich rzetelny opis wymaga dysponowania bogatą listą przykładów zróżnicowanych terytorialnie i datowanych, a także dysponowania stosunkowo kompletnymi opracowaniami frazematyki rosyjskiej, białoruskiej i litewskiej. Autorzy są właścicielami dwóch obszernych kartotek frazemów północnokresowych. W artykule zarysowują koncepcję sformalizowanego opisu tego materiału wzorowaną na opracowaniach A. Bogusławskiego.
EN
Since the appearance of the linguistic surveys by Bogusławski et al., interest in multiword linguistic units has grown among linguists. However, researchers have focused their attention almost exclusively on phrasemes in standard Polish, and the phraseology of the Northern Borderlands has remained essentially unstudied. The authors have conducted a review of the few recorded Northern Borderlands phrasemes and demonstrated that they present researchers with more problems than the multiword expressions from the ethnic majority areas. A proper description of these requires the availability of a rich list of examples that are geographicallyvaried and dated, as well as the availability of relatively complete studies of Russian, Belorussian and Lithuanian phraseology. The authors hold two vast card indexes of Northern Borderlands phrases. In the article, they outline a concept for a formal description of this material based on the work of A. Bogusławski.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.