The article presents the problem of refusal to provide a service due to the service provider’s freedom of conscience and religion. In practice, it raises many problems. Protection resulting from the Article 138 of the Code of Petty Offenses was aimed at preventing discrimination against people who want to use the services provided by professionals. In 2019 the content of this provision has been changed by a decision of Polish Constitutional Tribunal (case No. K 16/17). The author claims that the invocation of professed principles of faith and conscience should not automatically be regarded as discrimination. The prohibition of forcing to act contrary to the conscience or professed principles of faith is an emanation of human dignity.
PL
W artykule przedstawiony został problem odmowy świadczenia usługi ze względu na wolność sumienia i religii usługodawcy. W praktyce rodzi on wiele problemów. Ochrona wynikająca z art. 138 kodeksu wykroczeń miała na celu zapobiegnięcie dyskryminacji osób, które chcę skorzystać z usług świadczonych przez profesjonalistów. Treść tego przepisu została jednak zmieniona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 2019 r. (sygn. K 16/17). Autorka twierdzi, że powołanie się na wyznawane zasady wiary i sumienie nie powinno być automatycznie uznawane za dyskryminację. Zakaz zmuszania do działań sprzecznych z sumieniem czy wyznawanymi zasadami wiary stanowi bowiem emanację niezbywalnej godności człowieka.
In respect to the provisions of the Polish constitution, contents of a parliamentary interpellation as well as the given reply constitute public information. According to the article 61 of above mentioned act, the citizen shall have right to obtain information about the activities of public authority as well as persons holding public functions. However, while access to public information is subject to certain restrictions, the access to the content of an interpellation and the given response is not subject to such restrictions. The author analyses an exception when a member of the Council of Ministers, due to the provisions of law applicable, is not entitled to answer the interpellations. Such an exception may occur, for example, due to the legally protected secret to which the MP may not have authorised access or when the information exceeds the scope of publicly available information, and thus cannot be published what in regular circumstances is mandatory.
After the period of transformation in Poland, it was obvious that there is a huge need to secure freedom of assembly to polish nation. The Assembly Act of 1990 was estabished in result of efforts to reestablish the freedom of assembly, completely lost by Polesafter Second World War. This act was constituted an important symbol of regained freedom, and was sufficient to exercise the freedom of assembly in the initial period of rebuilding democracy in our country. After some time, it began to require more and more changes. It ceased to comply with the growing demands of a developing social society. The amendments of Assembly Act was among others the consequence of the sentence of European Court of Human Rights in Strasburg and Polish Constitutional Tribunal. On 14 th of October 2015 the new Assemblies Act was set into force. In this article the Author analyses several significant changes in respect to the rules of organization and course of the assembly introduced in new law and tries to answer the question if that changes should be evaluated positively. The paper contains also an analyze of the newest amendments of law on public assembly, which has been adopted on 13 th December 2016 by Polish Sejm. MP’s have proposed among other to implement new kind of assembly called “cyclical”. Polish President Andrzej Duda filled the motion to Constitutional Tribunal in order to examine its compliance with Constitution.
PL
Regulacja prawna odnosząca się do konstytucyjnej wolności zgromadzeń w ostatnich latach była przedmiotem krytyki nie tylko wśród społeczeństwa ale również przedstawicieli doktryny. Wielokrotnie nowelizowana ustawa nie wypełniała standardów stawianych państwu demokratycznemu przede wszystkim w zakresie dopuszczalnych ograniczeń oraz procedury notyfikacyjnej. Orzecznictwo polskiego Trybunału Konstytucyjnego jak również Europejskiego Trybunału Praw Człowieka skłoniło polskiego ustawodawcę do pracy nad nową regulacją prawną. W 2015 roku prace te zostały zwieńczone uchwaleniem nowej ustawy prawo o zgromadzeniach. Analiza i ocena zawartych w niej rozwiązań prawnych jest przedmiotem niniejszego opracowania. Autorka przedstawiła również założenia zmiany ustawy uchwalone przez parlament 13 grudnia 2016 r.
W ramach prac nad reformą unijnych przepisów dotyczących ochrony danych osobowych dnia 25 stycznia 2012 r. przedstawiony został projekt Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i swobodnym przepływem takich danych. Proponowana reforma wprowadza istotną zmianę co do roli, jaką mogą w przyszłości odegrać krajowe organy nadzorcze państw członkowskich. Na organy te bowiem nałożono szereg konkretnych obowiązków związanych z realizacją zasad wzajemnej współpracy i wspólnych operacji. Szczególnego znaczenia nabiera również ich relacja z Komisją Europejską, poprzez przyjęty mechanizm zgodności i przyznane Komisji uprawnienia prawodawcze. Proponowane rozwiązania prawne wymuszają również rozpatrywanie wymiaru zasady niezależności organów nadzorczych (której ogólne założenia zostały w projekcie doprecyzowane i wzmocnione) w odniesieniu do organów europejskich. Jakkolwiek prawodawca europejski zadbał o wprowadzenie szeregu gwarancji zachowania niezależności przez organy nadzorcze w wymiarze organizacyjnym oraz finansowym, to w wymiarze prawnym wydaje się, że założonego celu projekt rozporządzenia nie spełni. Mechanizm zgodności uregulowany w projekcie ma bardzo szeroki zakres przedmiotowy oraz przewiduje możliwość sprawowania przez Komisję Europejską bezpośredniej kontroli nad środkami przyjmowanymi przez krajowe organy nadzorcze, poprzez wydawanie aktów wykonawczych. W związku z tym, niezależność krajowych organów nadzorczych w płaszczyźnie prawnej w stosunku do Komisji bez wątpienia ulegnie znacznemu ograniczeniu, co w świetle art. 47 ust. 1 projektu rozporządzenia (zgodnie z którym organ nadzorczy działa w sposób w pełni niezależny podczas wykonywania obowiązków i powierzonych mu uprawnień) poddaje w wątpliwość, czy organy te będą w stanie zachować pełną niezależność. Rozporządzenie, jako akt o mocy bezpośredniej, staje się częścią krajowego systemu prawnego. Jeżeli wejdzie w życie w proponowanym kształcie, to polski organ nadzorczy – Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych - stanie się częścią europejskiego systemu ochrony danych osobowych i będzie wykonywał swoje obowiązki również względem organów Unii Europejskiej (Komisji Europejskiej i Europejskiej Rady Ochrony Danych).
EN
On 25th January European Commission introduced draft Regulation Of The European Parliament and of the Council on the protection of individuals with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data (general data protection regulation); as a result of EU data protection reform works. The Commission’s proposals, makes significant change in future position and role of Member States’ supervisory authorities. It will be a result of several precise duties imposed on those bodies, which regard execution of mutual cooperation principle as well as joint operations. Important meaning will also have relation between states supervisory bodies and the Commission,by virtue of consistency mechanism and legislator powers given to the Commission. Above mentioned proposals on legal solutions, lead to necessity to assess the principle of supervisory authorities’ independence (which is described in details and strengthened in the draft Regulation) in relation to European authorities. Although European legislator took care for several independency guarantees in organisational a financial manner, it is possible that in legal dimension the predicted purpose will not be achieved. Consistency mechanism proposed in draft Regulation is very wide in subjective scope and allows the Commission to control directly means taken by state supervisory bodies, by issuing implementing acts. As a consequence of such a mechanism, the independence ofthose bodies in relation to the Commission will be undoubtedly, significantly limited. It is disputable whether state supervisory authorities will be able to keep independence prescribed by article 47 p.1. of the draft Regulation, in its full scope. It must be emphasised that Regulation as directly applicable will become a part of domestic legal order in Poland. If it will come in to force in currently proposed wording, the polish supervisory authority – Inspector General for the Protection of Personal Data, will be a part of European data protection system, and will be obliged to fulfil its duties in respect of European Union authorities (The European Commission and European Data Protection Board).
Wykonywanie przez Sejm funkcji kontrolnej nie oznacza kompetencji do bezpośredniego kontrolowania sił zbrojnych. Działania kontrolne mogą być wykonywane jedynie względem niektórych cywilnych organów państwa upoważnionych do kontroli i kierowania siłami zbrojnymi takich jak np. Rada Ministrów czy Minister Obrony Narodowej. Do kompetencji rządu należy bowiem m.in. zapewnienie bezpieczeństwa zewnętrznego państwa oraz ogólnego kierownictwa w dziedzinie obronności kraju. Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych jest mianowany i odwoływany na wniosek Prezesa Rady Ministrów przez Prezydenta RP, na czas wojny i podlega Prezydentowi RP. Oznacza to istnienie pomiędzy tymi organami relacji charakterystycznej dla zwierzchnictwa służbowego. W związku z tym Autorka niniejszego opracowania zastanawia się, czy prawo pociągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych mieści się w kompetencjach kontrolnych Sejmu. Taka kompetencja Sejmu może być interpretowana jako mechanizm służący ocenie działalności samego Prezydenta, a to w świetle zasad konstytucyjnych jest niedopuszczalne.
EN
The control function of the Sejm does not imply that it has the power to directly control the armed forces. Control powers may be exercised only against certain civilian authorities authorized to control and direct the armed forces, such as the Council of Ministers or the Minister of National Defense. It is the responsibility of the government to ensure the external security of state and the general direction of defense in the country. The Commander-in-Chief of the Armed Forces is appointed and dismissed by the President of the Republic of Poland at the request of the President of the Council of Ministers, only during the time of war. He is subordinated to the President of the Republic of Poland. That implies the existence of subordinated position between those authorities. Therefore, the Author of this paper is wondering whether the right to indictment against of the Commander-in-Chief of the Armed Forces to constitutional charges to the Tribunal of State shall be within competences of Sejm. Such competence of the Sejm may be interpreted as a mechanism for assessment of the activity of the President himself, which in the light of the constitutional principles of division of powers is not allowed.
The Judges’ Council for Northern Ireland was established in 2010. The only legal basis defining the principles of its operation and the procedure for appointing its members is the “constitution” adopted by the Council itself — the rules governing its action. The author analyses the competence and practice of this body and concludes that the Council has no imperative powers and that its role is limited to that of an advisory role. It has not been given the powers that are usually given to bodies of a similar nature. Despite this, the Lord Chief Justice of Northern Ireland, as head of the judiciary, before making specific decisions usually decides to consult them with representatives of various judicial circles represented in the Council, which increases public confidence in his decisions and confidence in the judiciary.
Autorka skoncentrowała się na wolności słowa w kampanii referendalnej, na jej grani-cach oraz na trybie sądowego dochodzenia praw w przypadku przekroczenia tych gra-nic. Podkreśla znaczenie ochrony jednostki przed nierzetelnymi informacjami w toku kampanii. Uznaje przyspieszone postępowanie referendalne za mechanizm umożliwia-jący zapobieżenie negatywnym skutkom rozpowszechniania nieprawdziwych informa-cji, które mogą wpływać na rozstrzygnięcie referendalne. Na tle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które doprowadziło do możliwości wznowienia postępowania w try-bie referendalnym, już po przeprowadzeniu głosowania ludowego przedstawia konse-kwencje, jakie ono powoduje.
EN
In this paper, the author has focused on the freedom of speech during the referendum campaign, its limits and the consequences of crossing those limits. She emphasizes the importance of protecting individual rights against unreliable information during the campaign. She considers accelerated referendum proceedings as a mechanism to pre-vent the negative effects of the dissemination of false information that may affect the outcome of the referendum. She refers to the judgment of the Constitutional Tribu-nal that confirmed to the possibility of the resumption of referendum procedure and its consequences.
Kiedy w 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła pandemię COVID-19, stało się jasne, że władze państwa muszą podjąć działania w celu ograniczenia jej skutków. Polska była jednym z pierwszych, które wprowadziło daleko idące środki ograniczające swobodę przemieszczania się i ograniczające różnego rodzaju działalność w tym gospodarczą. Polska konstytucja zawiera regulację odnoszącą się do stanów nadzwyczajnych, w tym postanowienia dotyczące możliwości wprowadzenia stanu klęski żywiołowej. Polski rząd nie zdecydował się jednak na jego wprowadzenie. W zamian, opierając się na ustawie, wprowadził „stan epidemii”, który nie jest przewidziany w konstytucji jako podstawa prawna ograniczenia praw człowieka w tym szczególnym czasie. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytanie, czy ograniczenia praw człowieka wprowadzone w czasie epidemii mają wystarczającą podstawę prawną z punktu widzenia polskiej konstytucji i wynikających z niej zasad.
EN
When in 2020 the World Health Organization announced a COVID-19 contagious disease pandemic, it was clear that governments must take actions to limit the consequences of pandemia. Poland was one of the first to introduce far-reaching measures, limiting freedom of movement and closing an increasing number of business and activities. The Polish Constitution contains potential extraordinary measures, including the provision for declaring a “state of natural disaster”, but the Polish government has refrained from enacting it. Instead, it is based on a “state of epidemic”, which is not provided for in the Constitution as the legal ground for limiting human rights. The purpose of this study is to answer the question whether human rights restrictions introduced during the epidemic have a sufficient legal basis from the point of view of the Polish Constitution and the resulting principles.
Przedmiotem niniejszego opracowania uczyniono wybrane aspekty kontroli zarząd-czej, którą ustawa – prawo o ustroju sądów powszechnych przekazała w ramach wy-konywanego nadzoru administracyjnego nad sądami powszechnymi – Ministrowi Sprawiedliwości. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytanie, czym jest kontrola za-rządcza, jaką rolę odgrywa dyrektor sądu w jej wykonywaniu. Zastanawia się rów-nież nad charakterem prawnym komunikatu Ministra Sprawiedliwości i komunikatu Ministra Finansów wydawanych w ramach kontroli zarządczej, oceniając ich rzeczywisty wpływ na regulacje prawnie wiążące w sądach powszechnych.
EN
The main purpose of this paper is to present the important aspects of management con-trol over polish common courts. This type of control has been introduced by the Act on common courts system as a kind of administrative supervision over common courts and has been entrusted to the Minister of Justice. The Author of this paper deliberates what the management control is and what the character and duties of the director of a com-mon court are in this process. The Author also describes differences in legal nature be-tween the notice of the Minister of Justice, and the notice of the Minister of Finance. They both are issued in the process of management control, but their actual impact on common courts is different.
Przedmiotem publikacji jest zagadnienie prawa do sądu rozumianego jako prawo dostępu do sądu niezależnego i niezawisłego. Pojawiają się wątpliwości co do konstytucyjności wyróżnienia przez ustawodawcę działalności administracyjnej sądów i powierzenia nadzoru nad jej wykonywaniem ministrowi sprawiedliwości. Autorka opisuje podstawowe zasady dotyczące tego nadzoru oraz zastanawia się, czy tego typu konstrukcję prawną da się pogodzić konstytucyjną zasadą trójpodziału władzy a przede wszystkim zasadą odrębności władzy sądowniczej
EN
This article refers to one of aspects of the right to a fair trial – the right of access to the independent court authority. There are serious doubts about the constitutionality of new legislation concerning activities called administrative activities of a court. The supervision over that kind of courts’ activities became one of duties of Ministry of Justice. The author describes basic rules of above mentioned supervision and deliberates over the problem if they could be consistent with the constitutional rule of separation of powers.
Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza przyczyn wydania decyzji zakazują-cych przeprowadzenia zgromadzenia publicznego z uwzględnieniem przesłanki zagro-żenia dla bezpieczeństwa wydawanych przez prezydentów obecnych i byłych miast wo-jewódzkich w latach 2010–2014. Dokonano podziału tych decyzji na pięć podstawowych grup, bowiem najczęściej zakaz wydawany był ze względu na: 1) uchybienie terminu do dokonania zgłoszenia zgromadzenia (co uniemożliwiało organom administracji pu-blicznej podjęcie odpowiednich działań zapewniających bezpieczeństwo uczestników zgromadzenia i osobom postronnym); 2) istnienie ryzyka zagrożenia pokojowego prze-biegu zgromadzenia; 3) kolizję czasu i miejsca jego przeprowadzenia ze zgłoszonym wcześniej innym zgromadzeniem; 4) zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz 5) wypełnienie znamion wykroczenia z art. 90 lub 86 kodeksu wykroczeń.
EN
In this article the author considers surprising legal reasons of administrative decisions on denial of public gatherings. All of them were issued on the ground of public securi-ty exception, between 2010 and 2014. Author divided analysed decisions on five basic groups: 1) where denial was issued on the ground of lapse of time prescribed for notifica-tion of the gathering, what rendered impossible for the authorities to provide appropri-ate safety measures; 2) where there was a risk that the gathering will not take a peaceful course; 3) where there was a collision regarding the time, and place with another gather-ing which was notified earlier; 4) where threat to road traffic safety, and 5) where it con-stituted an offence penalised under art 90 or 86 of polish code of offence.
Dwie dekady międzywojnia miały w Polsce charakter wyjątkowy. Radość z odzyskanej wolności osłabiały problemy kraju – zniszczonego wojną i podzielonego przez zabory. Budowa II Rzeczypospolitej nie miała tylko charakteru politycznego czy gospodarczego. Grupa artystów, m.in. Marian Wawrzeniecki, Stanisław Jakubowski, Zofia Stryjeńska czy Stanisław Szukalski, kontynuując dziewiętnastowieczne tradycje słowianofilskie, przestawiła wizję odrodzonej polskiej kultury narodowej. Pragnęli oni odrodzenia „prawdziwej” polskiej kultury i sztuki, dominująca bowiem przed zaborami kultura sarmacka zbankrutowała – zwłaszcza, że jej głównym rysem była swoista trauma, manifestująca się poczuciem niższości wobec narodów zachodnich. Ten uraz miał być wynikiem przyjęcia przez Polskę chrztu – fakt ten złamał polską dumę, zniszczył pogański porządek Słowian, wprowadzając chrześcijański ład zachodni. Wśród niektórych polskich myślicieli, do których należeli też neopoganie, dominował pogląd, że uwolnić się od tego poczucia można poprzez powrót do wyklętej przez wieki słowiańskiej kultury i religii. Słowiański, pogański kontekst był też stałą cechą twórczości Stanisława Szukalskiego – pojawiał się w każdym numerze redagowanego przez niego czasopisma „Atak Kraka”. Cechą wyróżniającą twórczość Szukalskiego był również jego negatywny stosunek do kleru i chrześcijaństwa oraz pochwała słowiańskiej kultury pogańskiej, która powinna stać się fundamentem wolnej Polski, tzw. Polski II. Było to spojrzenie kontrowersyjne, czasami ocierające się o absurd – swego rodzaju słowiańska wersja totalitaryzmu – nie budzi jednak zdziwienia, bo teoria formowała się w latach wzrastającej popularności hitleryzmu, włoskiego faszyzmu, komunizmu, które to ruchy silnie fascynowały autora tejże koncepcji.
Polish Neo-Paganism is a wide cultural and social movement with clear religious features, referring to the pre-Christian Slavic culture and religion of Polish ancestry. In its mainstream it is nationalist, proslavic and pantheistic. The biggest influence on the Polish Neo-Paganism had Zadruga group and Jan Stoigniew Stachniuk. The achievements of this environment, as well as of a group of Stanisław Szukalski, determined the perception of Polish Neo-Paganism as nationalistic. However, this intellectual current contains a much broader spectrum of political and social views. A prime example is Józef Niećko’s “słowianizm”, which can be described as a peasant Neo-Paganism and Jan Hempel’s “no-god religion” (“religia bezboska”), which is a left-wing trend in Polish neo-paganism. In “The Piast’s Sermons” (Kazania Piastowe, 1912) Hempel sketched his concept of a new religion and a new morality – religion without the God, religion of the freedom, religion of the human “I”. He found its model in the Slavic pagan religion. Mythic Piast was for Hempel the desired ideal of man – free, acting in accordance with his own will (harmonious with the tendencies of the Universe), strong, heroic, hospitable, respectful of others, working. This Piast’s dignified ethics of freedom was recognized by Hempel as exemplary and contrasted with its anthithesis, which degrades human being – the Christianity.