Podjęty temat dotyczy sposobów konstruowania problemów badawczych w strategii badań jakościowych nad edukacją. Celem tekstu jest wskazanie możliwości zastosowania koncepcji konstruktów myślowych Alfreda Schütza podczas wyznaczania przez badacza obszaru problemowego, ujętego w strukturę pytań pierwszego i drugiego stopnia. Przywołane założenia teoretyczne problematyzowania celu badań posłużyły do opracowania przedmiotu refleksji – zjawiska pułapki w podejmowaniu decyzji badawczych. Pozwoliły też na rozważenie korzyści z doświadczenia pułapki jako punktu zwrotnego w praktyce badacza.
EN
This paper explores the process of the construction of research problems in the qualitative research strategy on education. The aim is to indicate the possibility of applying the Alfred Schütz’ concept of mental constructs during the determining the research problem area. This concept includes constructs of the first and second degree in the research questions. The theoretical assumptions of problematization were used to develop the object of reflection – the phenomenon of a „trap” in making research decisions. They also allowed the author to consider the benefits of „the trap” experience as a turning point in the researcher’s practice.
Refleksja nad obszarami aktywności naukowej Marii Dudzikowej inspirowana socjologiczną teorią wychowania Floriana Znanieckiego. Celem artykułu jest wywołanie refleksji nad przesłaniem Marii Dudzikowej o uważnym studiowaniu literatury przez młodych badaczy. Inspiracją stały się wspomnienia rozmów z Panią Profesor wśród i obok książek – w dosłownym lub symbolicznym znaczeniu. Przedmiotem analiz są wybrane teksty Floriana Znanieckiego- jednego z wielu autorów „lektur znaczących”, do których sięgania zachęcała. Kierunek rozważań wyznaczają powiązania pomiędzy zagadnieniami poruszanymi w „Socjologii wychowania” a obszarami problemowymi, którymi zajmowała się M. Dudzikowa.
XX
The thoughts on the areas of the academic activity of Maria Dudzikowa inspired by The Sociology of Education by Florian Znaniecki. The aim of the article is to trigger reflection on the message of Maria Dudzikowa about careful study of literature by young researchers. The article was inspired by memories of conversations with the professor among and next to books - in literal or symbolic meaning. The subject of the analysis are selected texts by Florian Znaniecki - one of many authors of „significant reading”, which she encouraged to reach. The direction of considerations is determined by the connections between the issues raised in „Sociology of education” and problem areas that M. Dudzikowa dealt with.
The scientific discussion about the phenomenon of career rarely concerns teachers, therefore in the review of the book titled Kariery zawodowe nauczycieli. Konteksty – Wzory – Pola dyskursu by Hanna Kędzierska, published in 2012, I pay attention to the interesting approach to this issue, proposed by the author. The broad context of teachers’ professional activity constitutes an opportunity for reflection on the consequences of the political transformation for the ethos of the teacher’s work in modern times.
Celem tekstu jest zwrócenie uwagi na zmiany funkcjonowania oświaty w warunkach wolnorynkowych. Ze względu na szeroki obszar tego zagadnienia w artykule skoncentrowano się szczególnie na finansowaniu edukacji przedszkolnej, wskazując na jej powiązania z sytuacją polityczno-gospodarczą naszego kraju. Poszukiwano odpowiedzi na pytania o konsekwencje działań wolnorynkowych dla edukacji przedszkolnej w wyniku oddawania zadań publicznych sektorowi prywatnemu, nastawionemu na zysk, oraz wprowadzania zasad działania sektora prywatnego do pracy instytucji publicznych. Poprzez zestawienie treści rozporządzeń MEN, dotyczących organizowania edukacji przedszkolnej, z danymi zawartymi w raportach GUS oraz „Diagnozy społecznej”, wskazano na konsekwencje niestabilności polityki oświatowej dla decyzji finansowych na szczeblu lokalnym, które mogą powodować narastanie kryzysu zaufania społecznego.
EN
The purpose of the article is to draw attention to the changes in the functioning of education in free market conditions. Due to the broad area of issues, the author focuses on the financing of preschool education, which is in a special way connected with the political and economic situation of our country. The author is looking for answers to the question concerning the consequences of the free-market environment for pre-school education resulting from the transfer of public tasks to the private for-profit sector and the introduction of the principles of the private sector to the work of public institutions. The author compares the content of the Ministry of Education’s regulations concerning the organization of pre-school education, with the information contained in the CSO and Social Diagnosis reports. In this way, the author points out the consequences of the instability of educational policy for financial decisions at the local level, which can lead to the growth of social trust crisis.
Jednym z narzędzi reform oświatowych są zmiany dokonywane w dokumentach programowych, wynikające z ponownego (do)określania przez władze oświatowe obrazu podmiotów edukacji: dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli. Podjęte w artykule rozważania dotyczą formalnych oczekiwań wobec edukacji dzieci w wieku przedszkolnym, określanych w polskich aktach urzędowych w trakcie kolejnych reform oświaty. Zamierzeniem naszym jest głos w dyskusji, toczącej się obecnie w związku z wprowadzaną reformą w polskim systemie oświaty. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na wybrane, negatywne mechanizmy funkcjonowania edukacji w Polsce, co czynimy na przykładzie sposobu wprowadzania podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Wybór pola problemowego podyktowany został kilkoma czynnikami. Przede wszystkim, jak wynika z przedstawionej analizy literaturowej, wychowanie przedszkolne jest najczęściej pomijanym etapem edukacji przy okazji dyskusji dotyczących kolejnych reform oświatowych w Polsce. Ponadto zauważamy, że permanentność zmian w polskim prawie oświatowym nasila koncentrację na dydaktycznej funkcji edukacji przedszkolnej, odwracając uwagę od znaczenia aktywności społecznej dziecka odnajdującego swoje miejsce w środowisku i w kulturze. Z tego względu w artykule poszukujemy odpowiedzi na pytanie o zasadność zmian wprowadzanych w programowych założeniach edukacji dzieci w wieku przedszkolnym.
EN
One of the tools of education reform are the modifications made to the curriculum–the related documents which arise from the image of the subjects of education, viz.: kids/schoolchildren, parents, teachers [re]defined by the education authorities. The considerations taken up in this article regard formal expectations towards the education of preschool children, determined in Polish official acts in the course of successive education reforms. We undertake discussions on the education reform now being introduced to the Polish system of education. The article is aimed at shedding some light on some selected, negative operating mechanisms of education in Poland, which we accomplish by taking as an example the way of introducing new core curricula of preschool education. The selection of the task field has been dictated by a few factors. First of all, the item of preschool education is the stage of education - most avoided in discussions on successive education reforms in Poland. Moreover, we should notice that the permanent nature of changes to the Polish law on education will intensify the focus on the didactic function of pre-school education by diverting attention from the importance of the social activity of a child searching for their place in their environment and culture. Therefore, we deem it justified to seek answers to the question of the legitimacy of the changes introduced to the syllabus assumptions for the education of pre-school children.