Zachodzące procesy suburbanizacyjne wokół większych miast w Polsce wpływają na zmiany struktury przestrzennej i procesów rozwojowych nie tylko w odniesieniu do obszarów metropolitalnych, ale także ośrodków pełniących funkcje centrów subregionalnych. Celem przeprowadzonych analiz było zaprezentowanie ilościowego ujęcia wybranych cech charakterystycznych dla zjawiska suburbanizacji, odniesionych do Nowego Sącza i otaczającego to miasto obszaru wiejskiego. Wnioskowanie zostało oparte na analizach danych użytkowania badanego terenu w przekroju sołectw oraz gęstości zabudowy zróżnicowanej funkcjonalnie, wykonanej w nałożonej siatce kilometrowej. Uzyskane wyniki potwierdzają występowanie w badanym obszarze zjawiska suburbanizacji. Widoczne są zmiany na całym badanym obszarze związane z użytkowaniem gruntów, z tym że ich intensywność jest większa przy granicach miasta. W ograniczonym zakresie można wykazać cechy charakterystyczne dla zjawiska urban sprawl.
The implementation of infrastructural projects, funded from operational programs, is seen as an important factor in local development. The purpose of the article was to analyze the effects of ongoing changes in the municipalities adjacent to Krakow, influenced by the performance of their infrastructure projects. The funds have proven to be very important for investment decisions. Municipalities would not be able to achieve the expected benefits without the implementation of these infrastructure projects. However, there is not a strategic approach to the development of the entire suburban area of Krakow. Generated effects are rather the consequence of non-integrated treatment of municipalities of their development, rather than a deliberate and planned action.
W artykule poddano analizie użytkowanie wybranych typów małomiasteczkowej przestrzeni publicznej – rynku, otoczenia muzeów (kopalni), parków, przestrzeni sakralnej, przestrzeni rekreacyjnej. Celem badań było oszacowanie wartości m.in. estetycznej, historycznej, emocjonalnej, rynkowej wyróżnionych przestrzeni oraz identyfikacja konfliktów przestrzennych zachodzących w ich otoczeniu na terenie jednego z bardziej rozpoznawalnych małych miast kraju – Wieliczki. W badaniach potwierdzona została mała wyrazistość badanych przestrzeni publicznych (z wyjątkiem Kopalni „Wieliczka”), które mogłyby nadawać tożsamości miastu i służyć powstawaniu więzi społeczności lokalnej.
EN
This article analyses the use of selected types of local public space – a market, museum areas (mines), parks, sacred spaces, and recreational spaces. The aim of the study was to estimate the value of aesthetic, historical, emotional, and highlighted market space and to identify spatial conflicts taking place in this environment, in one of Poland’s more well-known small cities – Wieliczka. This research confirms the lack of renown that small public spaces beyond the well-known mine have. Such spaces could give the city identity and serve to establish local community ties.
The aim of the article was to determine the population changes taking place in the last decade (2010-2020) in the United States of America – the third most populous country in the world. The study used census and estimated population data obtained from the United States Census Bureau. The scope of the issues discussed in detail concerns changes in the number of population, its structure, vital statistics and migration balance, analyzed with the use of coefficients describing them. Analyzes showed a systematic increase in population, with a simultaneous decrease in annual population growth and differentiation of racial composition. The processes of aging of the American society are becoming more and more pronounced, as evidenced by, among others, the growing median age or the systematically increasing share of the population aged 65+. The number of births is decreasing, the fertility rate is decreasing, the number of deaths is increasing, especially in the last 2 years. The influx of people from abroad is also decreasing, which was caused, among others, by economic crisis at the beginning of the last decade and the introduction of government restrictions. The observed changes affect the change of the population of individual states with varying strength.
PL
Celem artykułu było określenie zmian ludnościowych, zachodzących w ostatniej dekadzie (lata 2010-2020) w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej – trzecim pod względem liczby ludności kraju na świecie. W badaniach wykorzystano spisowe i estymowane dane ludnościowe, pozyskane ze stron United States Census Bureau. Zakres szczegółowo poruszanej problematyki dotyczy zmian liczby ludności, jej struktury, ruchu naturalnego i salda migracji, analizowanych z wykorzystaniem opisujących ich współczynników. Analizy wykazały systematyczny wzrost liczby ludności, przy jednoczesnym spadku rocznych przyrostów populacji i różnicowaniu się składu rasowego. Zaznaczają się coraz silniej procesy starzenia społeczeństwa amerykańskiego, o czym świadczy np. rosnąca mediana wieku i zwiększający się systematycznie udział ludności w wieku 65+. Zmniejsza się liczba urodzeń, maleje dzietność, rośnie liczba zgonów, głównie w ostatnich 2 latach. Zmniejsza się też napływ ludności z zagranicy, co było spowodowane m.in. kryzysem gospodarczym na początku ostatniej dekady i wprowadzanymi ograniczeniami rządowymi. Obserwowane zmiany z różną siłą wpływają na zmianę populacji poszczególnych stanów.
The implementation of projects being co-financed from operational programmes is perceived as an important tool for regional and local development. The purpose of the paper has been to analyze the size of the EU financial allocations within different operational programmes in the middle of the current financial perspective. The analyzes has been carried out on the example of National Operational Programmes and the Regional Operational Programme for Malopolska Region. Additionally, as a part of the case study, the level and the structure of the European financial aid funds in the municipal cross-section for the Nowosądeckie subregion has been presented. The state of Operational Programmes implementation at the end of the first quarter of 2019 is delayed and varies, depending on the programme, from 67% to 87%. The state of the certification of the incurred costs seems to be on a much worse level. Nevertheless, the funds that have been obtained within the ongoing European financial perspective are very important for the investment projects implementation, especially for the infrastructural ones.
PL
Realizacja projektów współfinansowanych z programów operacyjnych jest postrzegana jako istotny czynnik w rozwoju regionalnym i lokalnym. Celem artykułu była analiza stanu kontraktacji umów i wielkości alokacji finansowej UE w ramach poszczególnych programów operacyjnych w połowie bieżącej perspektywy finansowej. Za przykład wybrano programy operacyjne – krajowe oraz Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. Dodatkowo, w ramach studium przypadku zaprezentowano stan i wybrane struktury alokacji środków pomocowych, w przekroju gminnym dla podregionu nowosądeckiego. Stan realizacji programów operacyjnych na koniec I kwartału 2019 roku, mierzony aktualnym udziałem dofinansowania unijnego w całkowitej przewidywanej alokacji, jest opóźniony i waha się w zależności od programu od 67% do 87%, znacznie gorzej prezentuje się certyfikacja poniesionych kosztów w jednostkach certyfikujących. Niemniej jednak pozyskane środki oceniane z perspektywy ich wielkości są bardzo ważne dla realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych, zwłaszcza o charakterze infrastrukturalnym.
Coraz liczniej powstające osiedla grodzone, często autonomiczne i niespójne z otoczeniem, są oceniane negatywnie i przyczyniają się do fragmentaryzacji przestrzeni. Celem artykułu jest określenie przyczyn oraz skutków powstawania osiedli grodzonych w polskich miastach, określenie stopnia zamknięcia osiedli i ocena ich postrzegania w otoczeniu. Za obszar badawczy wybrano krakowską dzielnicę Podgórze, w której przedmiotowe zjawisko występuje z dużym nasileniem. Przeprowadzone badania potwierdzają wskazywane w literaturze oceny takich jednostek i prowadzą do konkluzji, że opisywane zjawisko należy postrzegać negatywnie, a w zakresie oceny stopnia zamknięcia osiedli niewłaściwe jest rozpatrywanie wszystkich jednostek grodzonych w ten sam sposób, ponieważ stopień ich zamknięcia jest różny. Ma to bezpośredni wpływ na postrzeganie tych osiedli i może przekładać się na relacje międzyludzkie zachodzące na ich obszarze oraz w najbliższym otoczeniu.
EN
The rising number of gated estates, usually created as autonomic units and which stand out from their surroundings, contributes to the fragmentation of the urban environment and has been roundly criticised. The article identifies the causes and effects of creating gated estates in Polish cities, as well as the forms of their gating and opinions about them. The analysis was conducted in the Podgórze district, which has a significant number of such estates. The study confirms the critical views that have been expressed elsewhere in the subject literature about gated estates. However, it is the form of gating, or fencing, that plays an important role in the arrangement of space, which in fact creates public opinion. The form of gating can influence not only the relationships inside gated areas, but also the relationship inhabitants have with the external environment. This leads to the conclusion that each of them should be analyzed separately.