Analizy związków zawodowych w Europie Środkowo-Wschodniej sugerują, że ich obecny kryzys ma swoje źródła zarówno w strukturalnych przemianach współczesnego kapitalizmu, jak i w problemach tożsamościowych wypływających z trudności ze zredefiniowaniem ich roli po upadku państwowego socjalizmu. Istniejące badania zdominowane są jednak przez perspektywę instytucjonalną i dość rzadko podejmują problem znaczeń przypisywanych związkom zawodowym przez samych działaczy związkowych. Niniejszy artykuł proponuje nowe spojrzenie na przekształ-cenia tożsamości związkowych przez analizę relacji pomiędzy doświadczeniami biograficznymi zakładowych liderów związkowych a przemianami ich zaangażowania związkowego w czterech krajach Europy Środkowo-Wschodniej: Estonii, Polsce, Słowenii i Rumunii. Empirycznym punktem odniesienia są biograficzne wywiady narracyjne z 43 działaczami i działaczkami związkowymi w firmach sektora motoryzacyjnego i handlowego (hipermarketach), przeprowadzone w latach 2010–2011. Badania sugerują, że praca nad „oddziedziczoną” tożsamością związkową w przypadku długoletnich działaczy związków zawodowych i pojawienie się nowych, pragmatycznych tożsamości związkowych wśród ich nowych liderów są dwoma procesami tożsamościowymi, które leżą u podstaw rewitalizacji ruchu związkowego w badanych krajach. Wskazane zostają również bariery strukturalne i biograficzne, które ograniczają potencjał odnowy związków zawodowych w regionie.
Trade union organising has been one of the central strategies of trade union revitalisation in Central and Eastern Europe (CEE). The Anglo-American model of organising was transferred to the region in the 1990s. Poland was the first CEE country in which the organising approach was implemented by NSZZ 'Solidarność', then variety of trade unions followed. Organising has not brought about sustainable membership growth in the Polish trade unions even if it contributed to a number of qualitative changes, including the unionisation of multinational companies. Among the key challenges to further trade union membership growth, the paper points to a rapid increase of precarious employment in Poland. It is suggested that due to peculiarities of labour market and legal contexts that constrain union organising of precarious workers, trade unions need to seek for possible coalitions with the emergent employee associations, community groups and social movements. As the environment transformed, trade unions need to re-evaluate their strategic goals, organisational structures and mode of operation, which have remained unchanged over the years, and are barely adequate to the current demands, challenges and opportunities.
The article looks at the evolution and institutional characteristics of Polish trade unions after 1989 in a pre-1989 historical context. It highlights the role of path-dependency in assessing labour's capacity to adapt to the new economic, political and social environment which emerged following the radical institutional change. Based on field work conducted in 2009 and 2010, the paper focuses on the dynamics in organisational structure of the three nation-wide trade union organisations (Solidarity, OPZZ and FZZ), and adds a concise description of national industrial relations, emphasizing their hybrid and foggy nature.
This article explores the experiences of the institutionalization and crisis of the sociology of work in Poland by analyzing the narratives of the doyens of the sociology of work in the country. It is argued that the institutionalization of sociology of work in the 1960s and 1970s reflected the requirements of the socialist industrialization of the country and its crisis (lasting from the end of 1980s) has political and economic roots related to systemic transformation. Simultaneously, some parallels between the situation of the sociology of work before and after 1989 are noted, including the challenges of cooperation between sociologists and industry. The empirical data in the article come from the research project carried out the Sociology of Work Section of the Polish Sociological Association based on the narrative interviews with the academic sociologists of work and plant sociologists who began their careers in the period of state socialism in Poland.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.