Obecność ryzyka i asymetrii informacji oraz rosnących korzyści skali sprawiają, że system bankowy jest niedoskonale konkurencyjny. Artykuł zawiera mikroekonomiczną analizą systemu bankowego jako rynku funkcjonującego w gospodarce otwartej. Badanie koncentruje uwagę na specyfice tej sfery gospodarki oraz jej głównych skutkach. W pierwszej części opracowania zostały omówione najważniejsze cechy systemu bankowego, które świadczą o jego niedoskonałej konkurencyjności. Druga część zawiera analizę skutków wybranych niedoskonałości konkurencji w systemie bankowym. Szczególnie dużo uwagi autorka poświęciła regulacjom systemu bankowego, wskazując na zawodność wielu z nich oraz proponując zmiany mające na celu zwiększenie ich efektywności.
This paper is aimed at finding an empirical proof of the thesis of positive trade effects and endogeneity of accession criteria in the case of the European monetary union. We analyze how the European monetary union influences trade in goods of its Member States as well as – for comparison – of the New EU-Member States and the EFTA members. Additionally we analyze impast of the creation of the Eurozone on the economies of its Member States with the biggest economic problems especially since the last international crisis (2008) – the group PIGS (Portugal, Ireland, Greece, Spain). We analyze not only changes in the aggregated trade in goods but changes in intra-industry trade as well. Finally we divide intra-industry trade into horizontal and vertical streams and analyze their changes. Our analysis covers the period 1995–2013. We start with the short presentation of trade effects of a monetary integration and analysis of the methods of measurement of intra-industry trade.
PL
Niniejszy artykuł ma na celu znalezienie empirycznego dowodu na potwierdzenie tezy o pozytywnych efektach handlowych i endogeniczności kryteriów akcesyjnych w przypadku europejskiej unii monetarnej. Analizujemy, jak europejska unia walutowa wpływa na handel towarowy jej państw członkowskich, jak również – dla porównania – nowych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz członków EFTA. Dodatkowo badamy wpływ utworzenia strefy euro na gospodarki jej państw członkowskich mających największe problemy gospodarcze, zwłaszcza od czasu ostatniego kryzysu (2008 r.) – tzw. grupa PIGS (Portugalia, Irlandia, Grecja i Hiszpania). Analizie poddano nie tylko ogólne zmiany w wymianie towarowej, lecz także zmiany w wymianie wewnątrzgałęziowej. Na końcu zbadano też zmiany w handlu wewnątrzgałęziowym w podziale na handel poziomy i pionowy. Analiza obejmuje lata 1995–2013. Artykuł rozpoczyna krótka prezentacja efektów handlowych integracji monetarnej oraz przegląd metod pomiaru handlu wewnątrzgałęziowego.
Konkurencyjność gospodarki wiąże się z zestawem cech, które umożliwiają strukturalne dostosowanie do globalnych trendów technologicznych, i dzięki temu, wzrost standardu życia jej obywateli. Dla gospodarki doganiającej, zbliżenie poziomu PKB do najbardziej rozwiniętych krajów świata, stanowiące jej główny cel rozwojowy, ma swoje źródło w zdolności do ewolucji struktury produkcji i eksportu w kierunku specjalizacji opartej na wiedzy i innowacji. W niniejszym artykule konkurencyjność oceniamy poprzez strukturalne dostosowania eksportu, które dla gospodarek doganiających (w tym artykule: kraje UE–10) można rozumieć jako zdolność domknięcia luki do krajów najbardziej rozwiniętych (tutaj: jako najsilniejsza gospodarka w UE: Niemcy). Analizujemy ewolucję specjalizacji eksportowej UE–10 w latach 2000 i 2014, sprawdzając, czy można zaobserwować konwergencję do niemieckiego wzorca eksportowego, oraz które z analizowanych krajów wykazują największą zdolność do zmiany struktury eksportu w kierunku specjalizacji w obszarze zaawansowanych technologii. Analizujemy ponadto struktury eksportowe w 2004 r. (przystąpienie do UE 8 z 10 krajów próby) oraz w 2009 r. (załamanie światowej gospodarki podczas kryzysu gospodarczego). Analiza opiera się na koncepcji ujawnionej przewagi komparatywnej (RCA) B. Balassy (1965). Używamy danych statystycznych UN COMTRADE według Standardowej Klasyfikacji Handlu Międzynarodowego (SITC), Rev. 4. Poszczególne grupy towarowe klasyfikujemy według metodologii opracowanej przez Z. Wysokińską (1997, s. 18).
EN
Competitiveness of a nation is associated with a set of characteristics that enable structural adjustment to global technological trends, and as a consequence, a rise in the living standard of its citizens. For catching-up economies, GDP convergence towards the most developed economies, constituting their developmental goal, relies upon its ability to shift production and exports structure towards specialization based on knowledge and innovation. Thus, in this paper, competitiveness is evaluated through structural adjustments of exports, and for catching-up economies (the EU–10 states) it may be understood as the ability to close the structural gap to the most developed countries (here: the strongest EU member economy: Germany). We analyse the evolution of the EU–10 nations’ exports specialization in the years 2000 and 2014, checking whether the convergence towards the German exports pattern can be observed, and which of the analysed economies shows the best ability to shift its exports structure towards high-tech specialization. We look additionally at exports structures in 2004 (the year of EU-accession of eight out of 10 countries in the sample) and in 2009 (world trade collapse during the economic crisis). The analysis is based on the Revealed Comparative Advantage (RCA) concept by Balassa (1965). We use the UN Trade Statistics data in the Standard International Trade Classification (SITC), Rev. 4. Commodity groups are classified following the methodology developed by Wysokińska (1997, p. 18).
Do oceny skutków istnienia regionalnych ugrupowań integracyjnych stosuje się różne wskaźniki intensywności handlu. Jednym z nich jest wskaźnik wewnętrznej orientacji handlu (regional trade introversion index – RTII). Celem opracowania jest odpowiedź na pytanie badawcze, czy wewnątrz wybranych 17 regionalnych ugrupowań integracyjnych w latach 1995–2012 miała miejsce intensyfikacja wymiany handlowej i czy odbyła się ona kosztem wymiany z resztą świata. Przedmiotem badania są ugrupowania pochodzące ze wszystkich kontynentów i różniące się zarówno liczbą państw członkowskich i zakresem integracji, jak też poziomem oraz dynamiką rozwoju (m.in. AFTA, ANZCERTA, APTA, CIS, ECO, ECOWAS, EFTA, EU, GCC, LAIA, MERCOSUR, NAFTA i SADC). Badane ugrupowania różnią się potencjałem gospodarczym, zamożnością mieszkańców, otwartością handlową oraz regionalną orientacją wymiany towarowej. Ugrupowania skupiające względnie mniej zamożnych mieszkańców cechuje albo wysoka otwartość, albo wysoka regionalna (wewnętrzna) orientacja handlowa. Czynią one handel z zagranicą (na preferencyjnych lub niepreferencyjnych warunkach) instrumentem wzrostu gospodarczego. Ugrupowania skupiające zamożnych mieszkańców są albo silnie zorientowane na handel z partnerami spoza ugrupowania, albo ich wewnętrzna orientacja handlowa nie zwiększa się (w ostatnim przypadku zachowują się tak, jakby natrafiły na granice możliwości intensyfikacji handlu wewnętrznego).
EN
The activity of Regional Trade Agreements (RTAs) can be measured by the various trade intensity indexes, for example the regional trade introversion index (RTII). The paper compares the intensity of intra-bloc trade with extra-bloc trade in 17 selected RTAs during the years 1995-2012. We analyse the trade of the regional blocs from all continents, which differ by the number of member states and the scope of economic integration as well as by their economic potential. The blocs include AFTA, ANZCERTA, APTA, CIS, ECO, ECOWAS, EFTA, EU, GCC, LAIA, MERCOSUR, NAFTA and SADC. The study prompts a number of conclusions. First, RTAs differ significantly in terms of their economic potential, the wealth of their citizens, trade openness and regional trade orientation. Second, RTAs with relatively poor citizens are characterised by high trade openness or a strong regional trade orientation, and probably treat trade as a basic factor of their economic growth. RTAs with relatively wealthy citizens, on the other hand, are oriented at trade with the rest of world or their regional trade orientation is no longer increasing (probably these RTAs cannot intensify intra-bloc trade).
In this article we search relationship between economic (also political) system and development opportunities of Belarus. We use interdisciplinary approach and analytical tools form economics, law and politics. The economy of Belarus, despite not finished transition, has been developing and strengthening relationships with abroad. However, at least a part of this success is connected with special economic and political ties with Russia.
PL
W tym artykule szukamy związku między systemem polityczno‑gospodarczym a możliwościami rozwojowymi Białorusi. Stosujemy podejście wielo‑ i interdyscyplinarne. Wykorzystujemy metody nauk ekonomicznych, prawnych i politycznych. Gospodarka Białorusi, mimo niedokończonej transformacji, rozwija się i coraz intensywniej wspołpracuje z zagranicą. Jednakże przynajmniej część tego sukcesu gospodarczego związana jest ze specjalnymi powiązaniami gospodarczo‑politycznymi z Rosją.
We analyse Polish export of services, examining how innovative it is. We examine both the changes in the size of Polish exports of services as well as the importance of branches and geographical directions. We stress the relatively small economic and, consequently, export potential of Poland, as compared to the EU and the USA. At the same time, similar potentials of the EU and the USA, and different geographic distances and characteristics of their connections with Poland were the reason for comparing Poland's exports to both partners. To analyse Poland's total export of services, we add to the two previously mentioned trade partners a third group, which consists of relatively less developed countries. Consequently, the recipients of services from Poland are divided into the European Union, the United States and other trading partners defined as non-EU markets minus the USA. Due to absence of data and limited research framework, we limit the overall analysis to the years 2004-2013, while the detailed (industry) analysis to the years 2004-2012. In either case, the last year of the survey is also the last year for which annual Eurostat data is available.
CEL NAUKOWY: Celem opracowania jest weryfikacja hipotezy, zgodnie z którą spośród gospodarek doganiających względnie lepsze wyniki osiągają gospodarki otwarte, oparte na systemie demokratycznym oraz rynku. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Analizę prowadzimy na przykładzie związków między systemami polityczno-gospodarczymi a możliwościami rozwojowymi Polski, Białorusi i Serbii. Stosujemy podejście interdyscyplinarne, wykorzystując narzędzia należące do instrumentarium nauk ekonomicznych, prawnych i politycznych. PROCES WYWODU: Analizujemy procesy tworzenia systemów politycznych i gospodarczych oraz związki między tymi systemami a możliwościami rozwojowymi państw. Te ostatnie badamy i porównujemy na podstawie podstawowych wskaźników makro- i mikroekonomicznych (PKB, PKB pc, eksportu, sald bilansów handlowych oraz wielkości i charakterystyki napływu BIZ). WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analizę utrudniają wątpliwości co do wiarygodności danych statystycznych, zwłaszcza dotyczących Białorusi, a także – po części przynajmniej – nierynkowy charakter gospodarki tego państwa. Dodatkowym problemem jest względnie późne powstanie Serbii jako samodzielnego państwa. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Weryfikacja hipotezy o dodatniej korelacji między wprowadzeniem w życie zasad społeczeństwa demokratycznego, państwa prawa i gospodarki rynkowej a sukcesem gospodarczym nie powiodła się. Na podstawie analizy danych makroekonomicznych Polski, Białorusi i Serbii nie potwierdziliśmy hipotezy dotyczącej związku otwartości gospodarki z sukcesem gospodarczym głównie z powodu niedoskonałości dostępnych danych.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.