W artykule przeanalizowano edukacyjne technologie wspomagające uczniów z niepełnosprawnością wzroku w dostępie do grafik matematycznych i z pokrewnych dziedzin nauk ścisłych. Autor skoncentrował się na opcjach grafik przeznaczonych dla uczniów, które nie wymagają wersji dostępnych za pomocą innych zmysłów. Obrazy, diagramy, tabele i wykresy stanowią znaczną część współczesnych podręczników matematycznych, z którymi uczniowie pracują w szkołach (Dias i in., 2010; Edman, 1992). Dostarczają one koniecznych informacji w zwięzłym formacie i ilustrują pojęcia wymagające wyjaśnienia. Dostępne opcje pozwalają uczniom z niepełnosprawnością wzroku osiągnięcie podobnych możliwości co ich widzący rówieśnicy. Dzięki temu dane, tradycyjnie dostępne tylko przez dotyk, zyskały nową modalność interakcji i eksploracji.
EN
This article is an analysis of educational assistive technologies that support learners with visual impairments in access to and interaction with graphics for mathematics and related academic areas. We will focus on options for students who require non-visual displays accessed via different remaining senses. Images, diagrams, tables or graphs constitute a significant portion of contemporary math textbooks students work with in schools (Dias et al., 2010; Edman, 1992). They convey information in a more succinct format or illustrate concepts that need a graphical presentation. Options available to put the students with visual impairments on a par with their sighted peers when it comes to creating and interacting with non-visual graphics will be listed and discussed. What has been thought of touch-only information delivery format, has been gaining a new interaction and exploration modality. We will propose a classification of non-visual graphics and how these different propositions impact the didactic process.
Technologie wspomagające w edukacji dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością wzroku stają się coraz powszechniejsze. Pomimo ograniczonych danych na temat ich efektywności, w literaturze można znaleźć informacje, że pozytywnie oddziałują na dostęp do informacji. Odpowiednio dobrane i zaimplementowane rozwiązania mają jednak szersze znaczenie, wykraczające poza dostęp do materiałów edukacyjnych. Mogą one wzbogacić integrację społeczną, umożliwiając wszystkim zainteresowanym interakcję w formalnych i nieformalnych sytuacjach komunikacyjnych.
EN
Assistive technology has been present in the educational setting of children with visual impairments for years. Although there is still shortage of solid data that proves its validity, literature informs about the increased access to information among children with disabilities. The effective selection and implementation of assistive solutions has a broader meaning apart from giving access to learning aids. It can also support social inclusion by offering tools that allow for unimpaired interactions in a variety of formal and informal communication situations.
Matematyka, która ponownie stała się obowiązkowym przedmiotem podczas egzaminu dojrzałości jest zdawana między innymi przez uczniów z niepełnosprawnością wzroku. Naczelna Izba Kontroli w opracowaniu z 2012 roku stwierdziła, że 45% polskich szkół nie posiada odpowiednich pomocy edukacyjnych dla uczniów z niepełnosprawnościami. Stąd należało przyjrzeć się, czy dostępne są jakiekolwiek opcje pomocy dydaktycznych, z których mogą skorzystać nauczyciele i uczniowie. Co więcej, aby istniejące informatyczne pomoce dydaktyczne były skuteczne muszą one odpowiadać najefektywniejszej technice pracy ucznia. Dostępne rozwiązania zwykle składają się z różnych metod dostępu - od wzrokowej, słuchowej, po dotykową i wibrująco-dotykową. Autor także przedstawia zalety i wady tradycyjnych oraz informatycznych pomocy dydaktycznych oraz opinie nauczycieli odnośnie dostępnych rozwiązań do nauki matematyki.
EN
Mathematics as a mandatory subject for maturaexams needs to be taken by all high school students, including those with visual impairments. Naczelna Izba Kontroli (or Supreme Audit Office) reported in 2012 that 45% of Polish schools had inadequate learning material for learners with disabilities. It seemed prudent to investigate whether teachers and students have options to choose from. Furthermore the author implies that for any existing digital learning aids to be effective, the best format should be established. Available solutions usually have a combination of input and output methods ranging from visual, auditory to tactile or vibro-tactile systems. The author also discusses advantages and disadvantages of traditional versus digital learning aids and teachers' views of available accessible math instructional solutions.