Celem artykułu jest identyfikacja kierunków interwencji środowiskowej w ramach polityki spójności oraz określenie regionalnego zróżnicowania tej interwencji. Zakres czasowy badań obejmuje lata 2007–2015, a zakres przestrzenny 16 województw. Postępowanie badawcze składa się z dwóch etapów. W pierwszym określa się główne kierunki interwencji środowiskowej polityki spójności w Polsce na podstawie analizy literatury przedmiotu oraz dokumentów programowych. W drugim etapie identyfikuje się strukturę interwencji środowiskowej oraz jej regionalne zróżnicowanie za pomocą wskaźników struktury oraz wskaźnika ilorazu lokalizacji. Ostatnią część artykułu stanowi podsumowanie wyników, w którym zawarto m.in. rekomendacje odnoszące się do sposobu programowania oraz ukierunkowania wykorzystania środowiskowej interwencji polityki spójności w Polsce.
Unia Europejska aspiruje do miana lidera zrównoważonego rozwoju, przeznaczając na ten cel znaczną ilość środków finansowych, dostępnych w przypadku Polski przede wszystkim w ramach funduszy unijnej polityki regionalnej (polityki spójności). W publikacji ujęto wyniki badań dotyczących znaczenia środków unijnych dla kształtowania środowiskowego wymiaru zrównoważonego rozwoju w Polsce w układzie sfer działalności gospodarczej, kluczowych dla środowiska przyrodniczego (np. energetyka, transport, gospodarka odpadami). Głównym celem badań była weryfikacja hipotezy: środki unijnej polityki regionalnej, w ramach jej interwencji środowiskowej, są wykorzystywane w Polsce w sposób wyraźnie wzmacniający pozytywne zmiany w stanie środowiska przyrodniczego. Realizacja tak postawionego celu obejmowała próbę rozwiązania dwóch problemów badawczych. Pierwszy z nich dotyczył trudności w identyfikacji poziomu oddziaływania polityki regionalnej UE. Można wprawdzie założyć, że ma ona wpływ na poziom ochrony środowiska przyrodniczego, ale już o wiele trudniej jest wskazać konkretny poziom tego wpływu i odseparować go od oddziaływania pozostałych czynników, takich jak np.: wykorzystanie innych funduszy na cele związane z ochroną środowiska, czy zmiana zachowań społecznych. Drugim problemem badawczym była kwestia słabej operacjonalizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju. Potrzeby w tym zakresie dotyczyły wypracowania podejścia metodologicznego, które pozwoliłoby badać i mierzyć relacje między prośrodowiskowymi zmianami gospodarczymi a ich skutkami obserwowanymi w stanie i jakości środowiska przyrodniczego.Praca powstała w ramach realizacji projektu badawczego nr 2016/21/N/HS4/00075 finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki.
Globalizacja jest pierwszym w dziejach ludzkości procesem społeczno-gospodarczym, którego oddziaływanie wpływa, w mniejszym lub większym stopniu, na dane państwo, region, podmiot gospodarczy czy wreszcie na życie pojedynczego człowieka. Globalizacja jest procesem niezwykle złożonym, mającym wiele wymiarów, wśród których na szczególną uwagę zasługuje wymiar gospodarczy, determinujący w dużym stopniu pozostałe płaszczyzny globalizacji. W artykule określono zasadnicze przejawy oddziaływania globalizacji w wymiarze gospodarczym obejmujące: handel międzynarodowy, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, rozwój sfery usługowej, finansyzację gospodarki oraz innowacyjność. Ponadto dokonano empirycznej identyfikacji światowego zróżnicowania i dynamiki zmian związanych ze wskazanymi przejawami.
The aim of this article is to present the significance of structural funds for the implementation of the environmental objectives of the Europe 2020 Strategy in Poznań for the years 2004–2014. In the first part of the paper were presented current EU environmental objectives and directions of cohesion policy intervention. Then there was presentation of the environmental problems of Poznan. In the next part of the article there was included analysis of the links between projects implemented with participation in structural funds and environmental problems of Poznań and the aims of Europe 2020 Strategy. At the last stage of the analysis, there was a comparison of the largest Polish cities in terms of the value gained funds, which allowed to assess the importance of EU intervention for actions taken by local government to stimulate the socio-economic development in environmental aspect.
PL
Celem artykułu jest z jednej strony przedstawienie znaczenia funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności dla rozwiązywania problemów środowiskowych miasta Poznania i jego rozwoju w latach 2004–2014, a z drugiej określenie, jak działania podejmowane w mieście, współfinansowane z budżetu UE, wpisywały się w realizację poszczególnych założeń środowiskowych Strategii Europa 2020. W artykule dokonano również analizy porównawczej największych miast Polski pod względem wartości pozyskanych funduszy unijnych w aspekcie ochrony środowiska. Celem tej analizy było ustalenie różnic wśród polskich metropolii dotyczących poziomu efektywności ubiegania się o unijne wsparcie ukierunkowane na poprawę jakości środowiska naturalnego.
The aim of the present study is to evaluate the influence of structural funds on shaping the factors of local development in gmina Rokietnica. The study contains the definition of local development and the characteristic of the commonest factors of this development (human capital, physical capital, financial capital, social capital and territorial marketing). Next part of the study contains short description of gmina Rokietnica, which includes the changes in Rokietnica as the result of suburbanization. The analysis of activity and effectiveness of Rokietnica in raising the structural funds and characteristic of percentages this funds in expenses of Rokietnica were the base to identify and evaluate the influence of structural funds on shaping the quality of factors of the local development. Moreover this study contains description of trends in using the structural funds in gmina Rokietnica. In the text, there is also recommendation for local authorities reffering to possibilities of using the structural funds in programming period 2014–2020.
PL
Celem artykułu jest ocena wpływu funduszy strukturalnych na kształtowanie czynników rozwoju lokalnego na przykładzie gminy Rokietnica. Wykorzystano analizę aktywności i skuteczności gminy w pozyskiwaniu funduszy strukturalnych oraz charakterystykę udziału tych funduszy w wydatkach gminy Rokietnica. Pozwoliło to nie tylko wskazać na czynniki rozwoju lokalnego wspierane przez fundusze strukturalne, ale również określić ich znaczenie i zidentyfikować tendencje w pozyskiwaniu i wykorzystywaniu tych funduszy przez gminę Rokietnica.
Jako cel artykułu przyjęto określenie zakresu i systematyzację współczesnej redefinicji czynników rozwoju regionalnego zachodzącej pod wpływem uwarunkowań globalnych. Postępowanie badawcze objęło trzy etapy: (1) syntetyczne uporządkowanie podstaw teoretycznych oraz przemian koncepcji czynników rozwoju regionalnego; (2) przedstawienie wyników ustaleń określających kierunek i zakres oddziaływania współczesnych megatrendów procesów rozwoju społeczno-gospodarczego na przemiany czynników rozwoju regionalnego oraz (3) zasadniczy etap analizy dotyczący identyfikacji i charakterystyki specyfiki zmian sposobu i zakresu postrzegania czynników rozwoju regionalnego odbywających się w konsekwencji współczesnych uwarunkowań globalnych.
EN
The paper aims to identify the scope and propose a systematisation of the contemporary redefinition of regional development factors, influenced by global conditions. The research process comprised three stages: (1) a brief review of the theoretical foundations and changes in the understanding of regional development factors; (2) presentation of the findings relating to the directions and impact of contemporary socio-economic megatrends on changes of regional development factors, and (3) the main body of the analysis, which identifies and describes the nature of changes in the perception of regional development factors as a consequence of contemporary global conditions.
The process of socio-economic development is subject to changes resulting from the interaction of contemporary socio-economic megatrends which modify the influence of development factors and affect the polarisation of development in space. The measures to date, adopted as part of the cohesion policy and intended to decrease the differences, have not produced the desired results. This leads to the search for new solutions which include place-based intervention. Here a special role is played by the largest cities performing the function of development poles. They can positively affect the development of the surrounding area. The work aims to identify the importance of cities in terms of socio-economic inequalities in Poland. The analysis is carried out at the local level and covers the years 2004-2016. The research includes three stages. What is discussed in the first is the role of cities as development poles. The second presents an analysis and classification of spatial differences in the level and dynamics of the development of the largest cities. The third stage determines the influence of these cities on the surroundings.