Celem opracowania jest przedstawienie obrazu zaangażowania w pozaformalną i nieformalną (incydentalną) ofertę oddziałującą środowiskowo i wyrażającą się w postaci aktywności społeczno-kulturalnej seniorów z polskich wsi. Punktem odniesienia dla podjętych analiz są tezy krytycznej gerontologii edukacyjnej (CEG). Badane osoby dobrze czuły się w grupie rówieśniczej i w oparciu o nią oraz własne (osobiste i wewnętrzne) zasoby konfigurowały prywatne przestrzenie aktywności, nadając uczeniu się nowe konteksty. Aranżując nieformalne uczenie się – pozostawały aktywne poznawczo, najczęściej nieświadomie. Nie czuły się pełnoprawnym członkami swoich społeczności lokalnych.
EN
The aim of the study is to present the issue of involvement in a non-formal and informal (incidental) educational offer of seniors from Polish villages. The thesis of critical educational gerontology (CEG) are the point of reference for the undertaken analyzes. The respondents, based on the peer group and their own (personal and internal) resources, set up their individual spaces of activity, giving new contexts to learning. By arranging informal learning they remained, usually unwittingly, cognitively active. They did not feel full members of local communities.
The subject of the analyzes were adaptation strategies and spaces of unobvious learning of people aged 60-79 in pandemic conditions. The aim of the study was to present individual resistance strategies. In the nondirective interviews, attention was paid to the changes taking place in everyday life, in relations with family members and local community, to the changes that took place in the public space, selected emotions important for the interlocutors and aspects of their intellectual, cultural and social activity. Social isolation triggered various reactions of the elderly, from an accepting attitude – “nothing has changed, and it is even better”, through an attitude of rebellion – “I have had enough of this”, to fatalism mixed with panic – “we will all die”. In the context of the main stream of considerations, the resignation strategies as well as grassroots initiatives and social actions undertaken to strengthen the sense of security of the elderly were presented.
Tekst jest obszernym omówieniem merytorycznej koncepcji i wiodących zagadnień interdyscyplinarnego dyskursu gerontologicznego, który miał miejsce podczas konferencji naukowej pod tytułem: Problemy integracji indywidualnej i społecznej osób 65+. Rozwiązania z przyszłości. Podjęte analizy dotyczyły edukacji, transportu, wartości i ekonomii oraz rynku pracy, architektury, prawa, bezpieczeństwa, pracy socjalnej i pomocy społecznej, dynamiki przemian społecznych, komunikacji interpersonalnej.
The purpose of the paper was to expand theoretical andragogy resources by identifying the characteristics of the lifelong educational behavior of adults aged 50 years or more. Attempts were made to: 1) identify the subjective perspective on educational experiences in the aspect of activity stimulants and reducers, 2) gather knowledge about what determines the choices regarding the place and form of learning in adulthood, the success and difficulties experienced by the participants, 3) establish shared characteristics of education management experiences and educational competences in the unique individual conditions of personal memories. The goal of the multiple case study was to explore educational careers from the subjective perspective of the participants (analytic generalization). Considering contextual knowledge, four types of educational careers were identified and described: Autonomous Autodidactic (autotelic, intellectual and utilitarian motivations), Ambitious (social and utilitarian motivation), Diploma Collector (utilitarian and social motivation) and Anchored Conqueror (social, promotion-oriented, utilitarian motivations). The following learning styles were identified: sequential (the closest to the traditional one), non-linear, patchwork-like (mosaic-like) and insular, as styles of new learning – from everything and from everyone, learning in daily life.
Idea całożyciowego uczenia się asymiluje teorię edukacji dorosłych. Andragogiczne paradygmaty są pochodną nie tylko naukowych badań, są także silnie powiązane z mechanizmami polityki publicznej, ekonomii, oczekiwaniami rynku pracy i potrzebami społecznymi. Przeniesienie akcentu z procesów nauczania na uczenie się w nieformalnej przestrzeni wymaga nowego spojrzenia na zadania stawiane przed organizatorami i uczestnikami praktyki edukacyjnej, powoduje zmianę w obszarze funkcji społecznych edukacji dorosłych. Cele Zrównoważonego Rozwoju UNESCO 2030 służą budowaniu kultury pokoju, sprawiedliwości społecznej oraz równości. Omawiany w artykule cel czwarty dotyczy równego dostępu do edukacji włączającej dobrej jakości.
The aim of the article is to analyse the socio-cultural and educational activity taking place in institutions intentionally established to support people recognised by society as older. The main ideas of geragogy are presented in the methodical perspective of andragogy and geragogy, in the context of differences in the cognitive processes of adults and people in older-old age (ages 74-89), important for organisers and leaders of educational environments. A reflection on the contemporary learning spaces of older people was undertaken (communication from research carried out with the help of observations). The formulated conclusions concern public geragogy, specific forms of educational and socio-cultural activity, based on entertainment and enjoyment, in which seniors participate.
PL
Celem artykułu jest analiza aktywności społeczno-kulturalnej i edukacyjnej zachodzącej w placówkach intencjonalnie powołanych dla wsparcia osób uznawanych przez społeczeństwo za starsze. Przedstawione zostały główne myśli geragogiki w metodycznej perspektywie andragogiki i geragogiki, w kontekście różnic w zakresie procesów poznawczych dorosłych i osób w starości właściwej, istotnych dla organizatorów i liderów środowisk edukacyjnych. Podjęty został namysł nad współczesnymi przestrzeniami uczenia się osób starszych (komunikat z badań zrealizowanych przy pomocy obserwacji). Sformułowane wnioski dotyczą geragogii publicznej, specyficznych, opartych na rozrywce i przyjemności form edukacyjnej i społeczno-kulturalnej aktywności, w których biorą udział seniorzy.
W artykule omówione zostały wybrane zagadnienia gerontologii edukacyjnej (geragogiki) jako subdyscypliny pedagogicznej. Poddano analizom edukację gerontologiczną, wyróżniono cztery zakresy uczenia się starości.
EN
Selected problems of educational gerontology (geragogy) were discussed in the article as pedagogical subdiscipline. Gerontological education was analysed and four scopes of learning old age were distinguished.
Status naukowy andragogiki/teorii edukacji dorosłych jako autonomicznej dyscypliny naukowej pozostaje w fazie wznoszącej. W artykule odnoszę się do jednego z obszarów konstytuowania się dyscypliny, to jest do metod prowadzenia badań naukowych, ze wskazaniem paradygmatów i koncepcji służących procesowi budowania teorii naukowej. W oparciu o analizę treści artykułów zawartych w czterech wiodących tytułach naukowych periodyków ukazuję współczesne sposoby definiowania andragogiki, udzielam odpowiedzi na pytania o obszar badań, strategie podejmowanych eksploracji, ich paradygmatyczne umocowanie, wybrane metody i zastosowane techniki oraz potencjalne uznanie środowiska dla przedstawicieli danej szkoły metodologicznej.
EN
The scientific status of andragogy/adult education theory, as an autonomous scientific discipline, remains in an ascending phase. In the article I refer to one of the areas of the discipline’s constitution, that is, to the methods of conducting scientific research, indicating paradigms and concepts serving the process of building a scientific theory. Based on the analysis of the content of the articles, contained in four leading titles of scientific periodicals, I show contemporary ways of defining andragogy, give answers to questions about the area of research, the strategies of exploration undertaken, their paradigmatic foundation, the selected methods and techniques used, and the potential recognition of the environment for representatives of a particular methodological school.
The article concerns the adverse consequences of adult learning, problems accompanying that process and burdens resulting from it. The authors carried out research, which aim was to give the answers to the following questions: Do the adult learners perceive their cognitive activity as a reason for neglecting the other areas of their lives? What are their opinions on the consequences of such activity for personal and professional life? What problems are linked to adults' participation in organized (non-formal) education? The sample of 189 educationally active adults being surveyed was recruited from the participants of: postgraduate studies, instruction and methodical workshops and a training course. The outcomes of the poll show that only one quarter of respondents declared the lack of any problems resulting from their educational involvement. The vast majority of the group admitted facing various types of negative consequences of such activity. Problems arising due to their learning may affect many spheres of peoples' lives: their family life and social relationships, their leisure time and health condition as well as their private budgets.
Artykuł jest próbą spojrzenia na tożsamość kobiet znajdujących się w fazie późnej dojrzałości oraz starości przez pryzmat stereotypów społecznych dotyczących starości. Badaniami objęto kobiety skupione w Uniwersytecie Złotego Wieku w Gorlicach, a także grupę studentów Uniwersytetu Pedagogicznego. Analizie poddano konstruowaną w toku interakcji społecznych koncepcję siebie dojrzałej kobiety. W oparciu o deklaracje kobiet określono ich zakres aktywności, stosunek do własnej starości/ starzenia się oraz do zmian zachodzących w ich wyglądzie zewnętrznym.
EN
The article is an attempt of getting an insight into identity of a woman who experiences her advanced adulthood and old age stage through the prism of social stereotypes concerning the senility. The research surveyed women attending the University of the Golden Age in the town of Gorlice and also a group of students of the Pedagogical University. The research focused on the analysis of the mature woman’s self-concept constructed in the course of social interaction. On the basis of the women’s declarations their activities range, attitude towards old age and growing old as well as the changes of the appearance have been defined.
Artykuł jest doniesieniem z badań nad troskami i radościami życia w starości. Materiał badawczy stanowiły pisemne wypowiedzi 237 słuchaczy Uniwersytetów III Wieku (test niedokończonych zdań): W starości najtrudniejsze jest..., Największą zaletą starości jest... Po ich zinterpretowaniu określono podstawowe zalety życia w starości. Są nimi: możliwość swobodnego zarządzania czasem, realizacja własnych pasji i zainteresowań, doświadczenie i mądrość życiowa oraz uwolnienie się od obowiązków zawodowych i rodzinnych - swoboda i niezależność. Na drugiej szali umieszczone zostały trudy życia w starości. Głównie są to problemy zdrowotne, ale dużym problemem okazała się także samotność i pozostałe troski egzystencjalne. Wnioski z badań wskazują na to, że dla badanych seniorów starość ma więcej blasków niż cieni. Wpływ na to bez wątpienia ma zdiagnozowany w tych badaniach wysoki poziom satysfakcji życiowej słuchaczy UTW.
EN
The article is the research report on worries and enjoyments of life in old age. Research materials consist of written declarations of 237 listeners of the Universities of the Third Age (unfinished sentences test): The hardest part in old age is... , The biggest advantage of old age is... After the declarations were interpreted, the basic advantages of living in old age were defined. These were: the possibility of leisure time management, the realization of their own passions and interests, acquisition of experience and wisdom and freedom from work and family responsibilities - freedom and autonomy. The hardships of life in old age were placed on the other scale. These were mainly health problems, but the big issues were also loneliness and other existential concerns. Conclusions from the study indicated that for seniors old age had more pros than cons. Undoubtedly, the high level of life satisfaction of U3A listeners diagnosed in these studies influenced to the results.
Artykuł prezentuje wyniki diagnozy aktualnego stanu edukacji gerontologicznej na poziomie akademickim, realizowanej w polskich uczelniach, na kierunku pedagogika. Badanie zostało zrealizowane na polecenie Sekcji Gerontologii Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN i ma na celu ukazanie stanu edukacji gerontologicznej, jej form organizacyjno-metodycznych oraz zakresu treści. Badaniami objęto ofertę edukacyjną 25 uczelni prowadzących kształcenie w dyscyplinie pedagogika. Uwzględniono formy kształcenia gerontologicznego realizowane w latach 2019/20–2020/21 w polskich uczelniach, na kierunku pedagogika. Diagnoza wykazała, że w 15 z nich kształcenie gerontologiczne oferowane jest w ramach różnych specjalności, kierunków lub ścieżek specjalizacyjnych.