Artykuł stanowi próbę wprowadzenia staropolskiego piśmiennictwa wojskowego w obszar dyskusji nad teorią rewolucji militarnej. Wschodnia sztuka wojenna podzielała te same idee co zachodnia, nie omijały jej dyskusje toczone równocześnie na Zachodzie. Problem został zaprezentowany na podstawie analizy porównawczej polskich i hiszpańskich traktatów wojskowych z XVI w. Zabieg ten pozwala wzbogacić teorię o nowe – społeczne i kulturowe – elementy i rozszerzyć jej zasięg na kraje dotychczas ignorowane przez badaczy, a także wprowadzić do polskiej historiografii zarys hiszpańskiej myśli wojskowej doby renesansu. The article is an attempt to introduce old-Polish writings on military matters into the discussion about the theory of military revolution. Eastern and western military arts shared the same ideas, and the same discussions were held. The problem is presented on the basis of a comparative analysis of Polish and Spanish military treatises of the sixteenth century. This made it possible to enrich the theory with new social and cultural factors and spread its geographical presence to countries that had hitherto been ignored by researchers, as well as incorporate an outline of Spanish Renaissance military thought into Polish historiography.
This paper analyses the possibilities of application of some elements of translation studies into historical investigation. When analyzing a historical source, a historian works also as a translator and often, unaware of this, changes the meaning of the original information, that will eventually reshape the results of his final results [?]. History as a science does not use the language separated from the original terms (for example concerning institutions, laws, religions), therefore the risk of mistake in the process of decoding the source is serious, as emphasized by Marc Bloch. The functionalist approach in translation, presented by German scholars Christiane Nord and Hans J. Vermeer and the theory of equivalence by Eugene Nida, prove helpful in the historical analysis of Spanish 16th-century military treatise Discurso sobre la forma de reducir la disciplina militar a mejor y antiguo estado. Using the military charges and early modern military law as examples, we can see how translation studies can improve the fidelity of historical analysis of sources.
This article is devoted to the different roles played by women in the seventeenth-century Spanish army. As the issue of the presence of women in pre-industrial armies has not received much attention among researchers, the problem is still presented according to stereotypes shaped by nineteenth-century historiography and the early works of military historians. In their light, women in the armies of the early modern era assumed at best the role of servants, laundresses, cooks or offered sexual services. More recent works by historians of social military history, however, shed a completely different light on the issue, showing them not only as actively participating in army life, but also as taking up arms or seeking help for themselves and their soldiers’ orphans after the war. In this article, I will present the three roles of women that emerge from the sources – woman in armed combat, widow and mother – for the seventeenth-century Spanish army.
PL
Niniejszy artykuł jest poświęcony odmiennym rolom, jakie odgrywały kobiety w siedemnastowiecznej armii hiszpańskiej. Jako że zagadnienie obecności kobiet w armiach przedprzemysłowych nie cieszy się wielkim zainteresowaniem wśród badaczy, problem ten nadal jest przedstawiany zgodnie ze stereotypami ukształtowanymi przez dziewiętnastowieczną historiografię i wczesne prace historyków wojskowości. W ich świetle kobiety w armiach wczesnonowożytnych przyjmowały co najwyżej rolę służących, praczek, kucharek lub oferowały usługi seksualne. Nowsze prace historyków z kręgu społecznej historii wojskowości rzucają jednak kompletnie inne światło na to zagadnienie, ukazując je nie tylko jako aktywnie uczestniczące w życiu armii, ale też chwytające za broń czy szukające po wojnie pomocy dla siebie i sierot po żołnierzach. W artykule przedstawię trzy role kobiet, jakie wyłaniają się ze źródeł – kobiety walczącej zbrojnie, wdowy i matki – w siedemnastowiecznej armii hiszpańskiej.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.