Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

Results found: 4

first rewind previous Page / 1 next fast forward last

Search results

Search:
in the keywords:  leksykografia dwujęzyczna
help Sort By:

help Limit search:
first rewind previous Page / 1 next fast forward last
PL
Autorka przedstawia obraz XIX-wiecznej wymowy i pisowni polskiej wyłaniający się ze wskazówek na temat realizacji głoskowej liter polskiego alfabetu. Te rekomendacje fonetyczne, skierowane do Rosjan, zawarte są w artykułach hasłowych z literami w nagłówkach zamieszczonymi w słowniku polsko-rosyjskim P. Dubrowskiego. Stwierdzono, że opracowując zasady współczesnej sobie polskiej wymowy (rzadziej pisowni), Rosjanin P. Dubrowski niekiedy odrzucał dane przedstawione w słownikach jednojęzycznych i prezentował swoje stanowisko albo – wobec braku w źródłach potrzebnej informacji – opierał się na własnych obserwacjach. Zdarzało mu się ignorować różnice artykulacyjne między głoskami przy zgodności funkcjonalnej. Słownikarz zazwyczaj upraszczał opisy, nie uwzględniał szczegółów i wyjątków, czasem istotnych. Prawdopodobnie celowo nie komplikował deskrypcji, ale możliwe też, że będąc nierodzimym użytkownikiem polszczyzny, po prostu pewnych kwestii nie dostrzegał, innych nie uważał za ważne, wiedząc z własnego doświadczenia, że nie zaburzają procesu komunikacji. Rezultaty analizy wskazują też, że wiele nieścisłości dostrzeżonych w opisach polskich głosek mogło wynikać ze wschodniosłowiańskich przyzwyczajeń mownych rosyjskiego słownikarza, urodzonego na ziemi ukraińskiej i osłuchanego z polszczyzną kresową. Zestawienie rekomendacji P. Dubrowskiego z tendencjami rozwojowymi polszczyzny ostatniej ćwierci XIX w. zdaje się wskazywać na przywiązanie leksykografa do starszych norm. Jednakże ten konserwatyzm leksykografa mógł być tylko pozorny i jedynie odzwierciedlać nawyki artykulacyjne osoby rosyjskojęzycznej.
EN
The author presents the image of 19th-century Polish pronunciation and spelling that emerges from the guidelines for the vocal realization of the Polish alphabet letters. These phonetic recommendations, addressed to Russians, are contained in headword entries for letters in the Polish-Russian dictionary by Pyotr Dubrovsky. It was found that in developing the principles of contemporary Polish pronunciation (less frequently spelling), Dubrovsky, a Russian himself, sometimes disregarded data available in monolingual dictionaries and presented his position, or in the absence of necessary information in sources based his conclusions on his own observations. He occasionally ignored articulatory differences between phones with functional compatibility. Simplifying descriptions, he did not consider details and exceptions, sometimes even important ones. It is likely that he intentionally did not overcomplicate the descriptors, but being a non-native speaker of Polish, he might not simply have noticed certain issues, while he must have considered others unimportant, knowing from his own experience that they did not disrupt the communication process. Research results also indicate that many of the inaccuracies noted in the descriptions of Polish sounds may have resulted from the Eastern Slavic speech habits of the Russian lexicographer, who was born in Ukraine and listened to the Polish language of Kresy. The comparison of Dubrovsky’s recommendations with developmental trends of the Polish language in the last quarter of the 19th century seems to reveal the lexicographer’s attachment to older standards. However, such conservatism may only be apparent, while in fact reflecting the articulatory habits of a speaker of Russian.
EN
The focal issue of the paper is to analyze the phenomenon of lacunarity on the example of the Polish unit Matka Polka (lit. Polish Mother) and its bilingual lexicographic description. The unit is well grounded in the Polish culture: the myth of Polish Mother whose duty is to educate children to be patriots and, if necessary, to die for their country, developed during the partitions of Poland. This image has undergone changes during the socialist period as well as in the times after the nineties transformation. As a result the unit gained new semantic and stylistic overtones. The lexicographic description of the unit in Polish dictionaries is discussed and confronted with the results of questionnaire research done to determine the definition among native Polish speakers. The respondents (89 Polish students of Polish and English philologies) were asked to explain the meaning of the unit, use it in three sentences as well as indicate and discuss its linguistic (positive, neutral, negative) and cultural connotations. On the basis of the linguo-cultural analysis has been proposed a definition that encompasses not only the meaning given in Polish lexicographic sources, but also the one given by the respondents. The cultural component was also included, so that the prospective user could decode and use the unit properly in various contexts.
EN
The paper attempts to describe the semantic relations which joined together a translation equivalents taken from the bitext corpus for a bilingual dictionary. The description is based on the component model of significance referring to the set theory. Despite the difficulties of the separating the content plan of the message form its expression plan—in author’s opinion—the used model is suitable for a comprehensive description of bilingual lexical data, as it is evidenced by the examples discussed. The article contains the information about the frequency distributions of the discussed semantic relations in the corpus including 20081 units
PL
Artykuł podejmuje próbę opisu relacji semantycznych łączących ekwiwalenty przekładowe pobrane z korpusu bitekstów dla potrzeb słownika dwujęzycznego. Opis oparto na składnikowym modelu znaczenia odwołującym się do rachunku zbiorów. Mimo trudności, które wynikają z niemożności rygorystycznego oddzielenia planu treści komunikatu od jego planu wyrażania, zastosowany model nadaje się – zdaniem autora – do całościowego opisu dwujęzycznych danych leksykalnych, o czym świadczą omówione przykłady. Artykuł zawiera informacje o rozkładach częstości omawianych relacji semantycznych w części korpusu obejmującej 20 081 jednostek.
Polonica
|
2015
|
vol. 35
61-70
EN
This paper focuses on presenting the most important, as it seems, lexicographical assumptions for a new Polish-Latin dictionary, that can be used, if the works on it will ever start. The main contained there ques- tions deals with problem of potential target user (basing on his own experience as a translator, author of pa- per suggest to aim new dictionary at two kinds of people: professionals (philologists, translators etc.) and non-educated in Latin, and also gives some guidelines, how practically join the needs of both types of users), selection of Polish lexemes for its word-list and possible parts of its macrostructure. Presented assuptions had been work out using the ideas of great Polish lexicographers and also bases on observations of modern languages’ dictionaries (and history of Polish lexicography) with special regard for unique character of Latin as a target language in dictionary. Secondary aim of paper is to point out as a problem the lack of adequate dictionary of this kind on Polish lexicographic market.
first rewind previous Page / 1 next fast forward last
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.