PL
Przedmiotem artykułu są bajki ludowe Oskara Kolberga, przedstawiane tu jako złożony, wielowarstwowy palimpsest kulturowy, który łączy w sobie oralność i piśmienność, twórczość ludową oraz konwencje kultury wysokiej uwidaczniające się w pracy folklorysty –zbieracza i edytora. Podjęta tu zostaje problematyka różnego rozumienia zagadnienia wierności rejestracji tekstów folkloru w XIX wieku – na podstawie analiz w zapisów terenowych rekonstruowane są efekty transkrypcji słowa mówionego. Uwzględnione zostają przy tym różne aspekty performatywne (m.in. charakter sytuacji, ton głosu czy gestykulacja), następnie zaś prezentowana jest specyfika pracy folklorysty-edytora, który chciał jak najpełniej przekazać czytelnikowi to, co widział i słyszał. Cel artykułu stanowi odszukanie kontekstu powstania Kolbergowskich utworów bajkowych – czyli tego wszystkiego, co towarzyszy opowiadaniu bajek, ale znajduje się poza słowem.
EN
The subject of the paper are folk tales presented here as a complex and multilayer cultural palimpsest which combines orality and textuality, folk creation, and high culture conventions demonstrated in a work of a folklorist – collector and editor. The issue of diverse understanding of fidelity of recording the folklore texts in the 19th c. is discussed here – as based on the analyses of field records the effects of spoken words transcriptions are reconstructed. The paper also accounts for many various performative aspects (e.g. the character of situation, tone of voice and gestures), then it the specificity of the work of folklorist-editor who wanted to most generously offer the reader what he saw and heard. The article’s goal is finding the context of Kolberg’s fables creation, namely all that accompanies telling the stories but lies outside the word.