PL
Istnieje w myśleniu religijnym punkt szczególnie krytyczny, gdy ktoś z jednej strony uważa, że świat może i powinien być analizowany wyłącznie środkami naturalistycznej nauki, a z drugiej strony dostrzega w nim obecność Boga, którego nie sposób nimi ująć. W jaki sposób można pogodzić determinizm naukowego obrazu świata oraz wiarę, że jest w nim obecny Bóg? W artykule analizuję stanowiska z dwu różnych dziedzin, które starają się stawić czoła temu problemowi. Tezy mistyczne z Traktatu logiczno-filozoficznego Ludwiga Wittgensteina zestawiam z rozważaniami niemieckiego teologa Karla Rahnera. Idea, jaką można odnaleźć u obu myślicieli, jest następująca: działalność Boga, sama w sobie nadprzyrodzona, w świecie dokonuje się zawsze środkami przyrodzonymi. W tekście wskazuję na możliwe konsekwencje powyższego stanowiska oraz perspektywy, jakie ono ze sobą niesie.
EN
It is an especially critical moment in religious thinking when someone claims that the world can and should be analyzed solely in terms of naturalist science, and at the same time believes in the existence of God who cannot be expressed in such terms. How can the determinism of the scientific image of the world be reconciled with the religious belief in the presence of God in such a world? In my paper I present views from two different domains which try to face that problem. On the one hand, there is Ludwig Wittgenstein with his mystical theses in Tractatus logico-philosophicus and, on the other, there is the german theologian Karl Rahner. The idea that can be found in their writings is that God’s actions in the world, supernatural in themselves, are always carried out by natural means. I discuss what follows from this and what differences there are between the thinkers.