Zabiorę się czy wstanę? Od przekładu przypowieści o synu marnotrawnym (Łk 15, 11–32) do teologii miłosierdzia

• Authors: Andrzej Draguła

Title variants

EN

“I will set out” or “I will get up”? From the translation of the parable of the prodigal son (Luke 15:11–32) to the theology of mercy

• Languages of publication: PL

Abstracts

PL

Każdy tłumacz stoi przed wieloma dylematami, które musi pokonać, poszukując złotego środka pomiędzy tłumaczeniem wiernym oryginałowi a komunikatywnym wobec odbiorcy. Mimo tego każde tłumaczenie będzie już interpretacją. W przypadku tłumaczenia Biblii, konkretny wybór poszczególnych ekwiwalentów przez tłumacza może prowadzić do wykształcenia się zupełnie odmiennych teologii. Celem artykułu jest wskazanie na pewne konsekwencje teologiczno-pastoralne wyboru określonego ekwiwalentu na przykładzie przypowieści o synu marnotrawnym z Ewangelii wg św. Łukasza (Łk 15, 11–32). Określony wybór może skutkować odmienną wizją grzechu, natury relacji do Boga, sposobu powrotu do Niego (pokuta czy nawrócenie). Zadaniem kaznodziei pozostaje wykroczenie poza tekst tłumaczenia, nawet jeśli ma ono status tłumaczenie liturgicznego, często bowiem tłumaczenie pozostaje wierne słowom, a nie myśli. Zadaniem kaznodziei jest wydobyć myśl z tłumaczenia, aby świadomość wiernych nie zatrzymała się jedynie na słowach. Tym bowiem, co przede wszystkim kształtuje teologię i pobożność ludzi jest tekst Biblii w formie usłyszanej podczas liturgii.

EN

No translator can avoid facing numerous dilemmas which must be solved by seeking a golden mean between being true to the original and communicative to the recipient. However, translation is always an interpretation of the text. Regarding Bible translations, any particular choice of an equivalent made by the translator might lead to the development of totally different theologies. The paper aims at pointing to some theological and pastoral consequences of such choices as exemplified by the translations of the parable of the prodigal son (Luke 15:11–32). The choices made in translation may result in different visions of sin, the nature of the relation to God or the way of returning to him (penance or repentance). The preacher ought to go beyond the text of the translation, even if it is the one used in liturgy, as the translation is often true to the words and not to the idea. It is the task of the preacher to bring out the idea of the passage, so that the listener’s consciousness does not stop solely at the words. It is the text of the Bible as heard during the liturgy that forms the theology and devotion of the people in the first place.

Keywords

PL

Pismo Święte; tłumaczenie; interpretacja; teologia miłosierdzia

EN

translation; Holy Scripture; interpretation; theology of mercy; translation; Holy Scripture; interpretation; theology of mercy

• Publisher: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
• Journal: Poznańskie Spotkania Językoznawcze
• Year: 2017
• Issue: 34
• Pages: 59-70

Dates

published

2018-11-29

Contributors

author

Andrzej Draguła

• Wydział Teologiczny Uniwersytet Szczeciński ul. Pawła VI nr 2, 71-459 Szczecin

References

• Bovon F., 1975, La parabole de l’enfant prodigue (Lc 15, 11–32), première lecture, w: F. Bovon, G. Rouiller (red.), Exegesis. Problèmes de méthode et exercices de lecture, Neuchâtel-Paris, s. 36–54.
• Derrett J., Duncan M., 1967, Law in the New Testament: The Parable of the Prodigal Son, „New Testament Studies”, nr 14, s. 56–74.
• Draguła A., 2014, Emaus, Tajemnice dnia ósmego, Warszawa.
• Fontaine Ph., b.r., Le défi de la traduction: De l’impossible «traduction absolue» au généreux «bonheur de traduire»; http://lyc-sevres.ac-versailles.fr/eee.tice.09-10.traduction.PhF.pdf [dostęp: 13.03.2016].
• Gide A., 1992, Powrót syna marnotrawnego, w: tenże, Próba miłosna, czyli traktat o czczej żądzy. Opowiadania, Warszawa, s. 24–48.
• Górski K., 1962, Zagadnienia słownictwa reformacji polskiej, w: M.R. Mayenowa, Z. Klemensiewicz, Odrodzenie w Polsce. Historia języka, cz. II, Warszawa, s. 233–270.
• Halík T., 2012, Zacheuszu! 44 kazania o sensie życia, Kraków.
• Hieronymus, 1993, Liber de optimo genere interpretandi. Epistola 57 a Pammacchio, w: S. Nergaard, La teoria della traduzione nella storia, Milano, s. 7–28.
• Johnson I., 2014, A Perspective from the Far (Medieval) West on Byzantine Theories of Authorship, w: A. Pizzone (ed.), The Author in Middle Byzantine Literature. Modes, Functions, and Identities, Boston – Berlin, s. 274–294.
• Kubiś A., 2015, [Nietytułowana recenzja książki: A. Draguła, Emaus. Tajemnice dnia ósmego], „Verbum Vitae”, nr 28, s. 461–473.
• Ligęza A., Wilk M., 2010, Od popiołu do ognia. Rozmowy o czytaniach liturgicznych okresu Wielkiego Postu. Nowy Testament, Kraków.
• Mickiewicz F., 2011, Ewangelia wg św. Łukasza. Rozdziały 12–24 (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament, t. III, cz. 2), Częstochowa.
• Nowy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Testament. Na język polski przełożony przez Ks. Jakóba Wujka S.J., 1844, Lipsk.
• Pietkiewicz R., 2015, Biblia Polonorum. Historia Biblii w języku polskim, t. V: Biblia Tysiąclecia (1965–2015), Poznań.
• Ricoeur P., 1998, Penser la Bible, Paris.
• Ricoeur P., 2004, Sur la traduction, Paris.
• Rospond S., 1962, Język Renesansu a język Średniowiecza na podstawie literatury psałterzowo-biblijnej, w: M.R. Mayenowa, Z. Klemensiewicz, Odrodzenie w Polsce. Historia języka, cz. II, Warszawa, s. 61–181.
• Winiarska-Górska I., 2009, Język, styl i kulturowa rola szesnastowiecznych protestanckich przekładów Nowego Testamentu na język polski: między nowatorstwem a tradycją, w: red. S. Koziara, W. Przyczyna, Polszczyzna biblijna – między tradycją a współczesnością, Tarnów, s. 279–312.
• Wolniewicz M., 1965, Refleksje nad Biblią Tysiąclecia, „Przewodnik Katolicki”, nr 47, s. 416–417.

Identifiers

DOI

10.14746/psj.2017.34.4