PL
Prowadzone rozważania osadzone są w pedagogice młodzieży, teorii adaptacji społecznej Roberta Mertona oraz koncepcji pedagogiki międzykulturowej i koncepcji „międzykulturowej tożsamości” Jerzego Nikitorowicza. Artykuł przedstawia strategie przystosowania się młodych mieszkańców pogranicza polsko-czeskiego do warunków szkolnych i wymagań życia społecznego. Wyniki przeprowadzonych, w odstępie 13 lat, badań ukośnych młodzieży szkół średnich wskazały na dwie dominujące strategie: konformizm i innowacyjność, ujawniły niewielki spadek średniej wartości konformizmu (3%) oraz znaczny wzrost średniej wartości innowacyjności (zmiana 22%). W ich kontekście wskazano na cechy socjalizacji do permanentnej zmiany przebiegającej w warunkach pogranicza polsko-czeskiego: dynamiczność, dwukierunkowość, funkcjonowanie/bycie „pomiędzy”, wzorzec kulturowy. Na tle uzyskanych wyników można stwierdzić, że socjalizacja i wychowanie młodzieży z pogranicza przebiega wedle zasady kontinuum, tj. rozwoju zgodnego z naturalnym procesem ewolucji, ciągle zachodzącym i nieustającym procesem stopniowych zmian, wskutek czego kolejne pokolenia przetrwały w tym środowisku. Empirycznie wyznaczone strategie adaptacyjne młodzieży pokazują, jak młodzi ludzie radzą sobie w złożonej rzeczywistości i jak mogą włączyć się w nurt życia społecznego.
EN
The conducted discussion is embedded in pedagogy of youth, Robert Merton’s theory of social adaptation, the concept of intercultural education and the concept of “intercultural identity” by Jerzy Nikitorowicz. In the article, the strategies are presented of the adaptation of young inhabitants of the Polish-Czech borderland to school conditions and the requirements of social life. The results of some diagonal studies among secondary school learners, conducted 13 years apart, indicated two dominant strategies of conformism and innovation, revealed a slight decrease in the average value of conformism (3%) and a significant increase in the average value of innovation (22% change). In that context, the features of permanent socialization taking place in the conditions of the Polish-Czech borderland were indicated: dynamism, bidirectionality, functioning/being “in-between”, cultural pattern, the principle of continuum. Empirically determined adaptation strategies of youth show how young people handle a complex reality and how they can join the mainstream of social life.