(Nie)równość wyborów do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w 2023 r.

• Authors: Jakub Aleksander Zieliński

Title variants

EN

(In)equality of Elections to the Sejm and the Senate of Republic of Poland Held in 2023

Abstracts

EN

The article analyses maintenance of principle of electoral equality in elections to the Sejm and the Senate of the Polish Republic held in 2023. Although the Constitution and the Electoral Codex do not ensure the principle in elections to the Senate, the Codex limits the inequality by establishing limits of differences of the sizes of electoral districts. It turns out that the material equality was not upkept in the elections to the Sejm and in the senatorial elections the inequalities exceed the boundaries of the Codex. The equality of electoral opportunities is no better. In the article a few de lege ferenda comments on the Codex and the Constitution have been presented.

PL

W artykule podjęto analizę zachowania zasady równości w wyborach do Sejmu i Senatu RP przeprowadzonych w 2023 r. Co prawda ani Konstytucja RP, ani Kodeks wyborczy nie przewidują równości w wyborach senackich, jednak Kodeks ogranicza nierówności przez ustanowienie limitów różnic wielkości okręgów wyborczych. Okazuje się, że w wyborach do Sejmu nie zapewniono równości materialnej, a w wyborach do Senatu nierówności wykraczają poza kodeksowe wymogi. Nie lepiej prezentuje się kwestia równości szans wyborczych. W artykule przedstawiono uwagi de lege ferenda do Kodeksu wyborczego i do Konstytucji RP.

Keywords

PL

wybory do Sejmu RP; wybory do Senatu RP; wybory parlamentarne w 2023; równość wyborów; równość materialna; równość szans wyborczych

EN

elections to the Sejm; elections to the Senate; parliamentary elections in 2023; equality of elections; material equality; equality of electoral opportunities

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
• Year: 2024
• Volume: 39
• Pages: 17-29

Dates

published

2024

Contributors

author

Jakub Aleksander Zieliński

• https://orcid.org/0009000091687351

References

• Cebula, A. (2021). Równość materialna wyborów. Ujęcie klasyczne i rewizjonistyczne. Studia Wyborcze, 32, 7–27. https://doi.org/10.26485/SW/2021/32/1
• Chybalski, P. (2019). Skutki braku uwzględnienia wniosku Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie zmian okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu i Senatu. Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych, 2, 45–52. https://doi.org/10.31268/ZPBAS.2019.25
• Cześnik, M., Flis, J., Gendźwiłł, A., Haman, J., Materska-Sosnowska, A., Rakowska-Trela, A., Rychard, A., Wrzalik, M., Zbieranek, J. (2022). Reguły, zamiary, praktyki. Prawo wyborcze i wybory 2017–2020. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
• Dzwoni Kanclerz Niemiec… (2023). [Materiał wideo]. https://www.youtube.com/watch?v=WnqA3QcKewc
• Feliksiak, M., Głowacki, M. (2023). Postrzeganie mediów. Komunikat z badań CBOS, 132. https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_132_23.PDF
• Ferfecki, W. (2023). Wybory do Sejmu i Senatu nie będą równe. Sejm nie zdąży tego zmienić. https://www.rp.pl/polityka/art38354151-wybory-do-sejmu-i-senatu-nie-beda-rowne-sejm-nie-zdazy-tego-zmienic
• Flis, J., Krupa, J. (2023). Czułe punkty. Wyzwania dla uczciwości wyborów w Polsce. W: M. Granat (red.), Wolne i uczciwe wybory. Sądownictwo konstytucyjne – teoria i praktyka (T. 6, s. 45–64). Wydawnictwo Senackie.
• Gadawa, M. (2023). „Awarie” i „cud paliwowy” na Orlenie. Jest zawiadomienie do prokuratury. https://www.money.pl/gielda/awarie-i-cud-paliwowy-na-orlenie-jest-zawiadomienie-do-prokuratury-6951016034384736a.html
• Glajcar, R. (2015). Demokratyczny reżim polityczny. Relacje między legislatywą i egzekutywą w III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
• Głuch, H. (2023). Sejm zignorował wniosek PKW. Ekspert: „To forma oddziaływania na wynik wyborów”. https://wroclaw.wyborcza.pl/wroclaw/7,35771,30027536,sejm-nie-uwzglednil-wniosku-pkw-o-zmiane-liczby-mandatow-w-okregach.html
• Haman, J. (2003). Demokracja, decyzje, wybory. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
• Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. (2024). Uchwała z dnia 11 stycznia 2024 r. z uzasadnieniem. Sygn. I NSW 1237/23. https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia3/i%20nsw%201237-23.pdf
• Januszkiewicz, K. (2021). Protesty wyborcze w wyborach Prezydenta RP. Teoria i praktyka. Studia Wyborcze, 32, 29–47. https://doi.org/10.26485/SW/2021/32/2
• Karwowski, M. (2023). Sasin: Według mojej wiedzy Orlen nie zaniżał cen paliw. https://biznesalert.pl/sasin-orlen-ceny-paliw-wybory-enegergetyka/
• Klepka, R. (2023). Funkcja kontrolna mediów publicznych na przykładzie „Wiadomości” TVP w czasie kampanii wyborczych 2015 i 2019 r. W: M. Nowina Konopka, W. Świerczyńska-Głownia i A. Hess (red.), Nowa rewolucja komunikacyjna (s. 173–190). Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydawnictwo ToC. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/324089
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.
• Kowalczyk, T. (2013). Znaczenie zasady równości prawa wyborczego w prawie polskim przed wejściem w życie Kodeksu wyborczego. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 2, 119–138. https://doi.org/10.15804/ppk.2013.02.06
• Michalak, B. (2024). Kodeks wyborczy do natychmiastowej korekty! Czego nie zmieniono przed wyborami z 2023 r. i jakie to miało konsekwencje?. Historia i Polityka, 47, 9–28. https://doi.org/10.12775/HiP.2024.001
• Michalak, B., Pierzgalski, M. (2023). Deviations from proportionality in seat distribution depending on electoral district magnitude: Case study of Polish parliamentary elections. Państwo i Prawo, 5, 142–159.
• Olender, A. (2020). „Prześcignęliśmy nawet rosyjską telewizję”. Badacz mechanizmów propagandy ocenia „Wiadomości” TVP. https://natemat.pl/314153,wiadomosci-tvp-w-czasie-kampanii-wyborczej-medioznawca-o-propagandzie
• Ossowski, S., Kendzior, D. (2023). Polityzacja audycji informacyjnych w Polsce. Analiza porównawcza głównych wydań „Wiadomości” TVP1, „Faktów” TVN i „Wydarzeń” Polsatu z 2014 i 2021 roku. Przegląd Politologiczny, 4, 185–200. https://doi.org/10.14746/pp.2023.28.4.13
• Państwowa Komisja Wyborcza. (2022). Wniosek w sprawie zmiany granic okręgów wyborczych i liczby posłów w nich wybieranych. https://pkw.gov.pl/aktualnosci/informacje/wniosek-panstwowej-komisji-wyborczej-w-sprawie-zmiany-granic-okregow-wyborczych-i-liczby-poslow-w-ni
• Raciborski, J. (2021). O niektórych patologiach polskiego systemu wyborczego do Sejmu i projekt jego naprawy. Studia Socjologiczno-Polityczne. Seria nowa, 15(2), 13–30.
• Rada Etyki Mediów: TVP i Polskie Radio od 2016 roku zatraciły charakter nadawcy publicznego. (2023). https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rada-etyki-mediow-tvp-info-propaganda-polskie-radio
• Rulka, M. (2010). Okręgi wyborcze a zasady proporcjonalności i równości prawa wyborczego. Prawo i Polityka, 2, 155–171.
• Sobieniowski, J. (reż.). (2023). Wybory parlamentarne 2023. Tak telewizja państwowa relacjonuje kampanię wyborczą. [Materiał wideo]. https://fakty.tvn24.pl/zobacz -fakty/wybory-parlamentarne-2023-tak-telewizja-panstwowa-relacjonuje-kampanie-wyborcza-st7383024
• Staszak, A. (2023). Najtańsza impreza z Witek, najdroższa z Morawieckim. Tyle kosztowały pikniki 800 plus. https://wiadomosci.onet.pl/kraj/zaskoczyl-mnie-rozmach-tej-imprezy-jak-miliony-poszly-na-pikniki-800-plus/m9b5w7k
• Strawiński, P. (2023). Ostatni program PiS: benzyna minus. Orlen obniżył ceny na wybory a teraz apeluje o niekupowanie na zapas. https://www.forbes.pl/energetyka/ostatni-program-pis-benzyna-minus-orlen-obnizyl-ceny-na-wybory-a-teraz-apeluje-o/yj7kfyf
• Trybunał Konstytucyjny. (2011). Wyrok z dnia 20 lipca 2011 r. Sygn. K 9/11. (2011). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20111490889/T/D20110889TK.pdf
• Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji. T.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1722.
• Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Dz.U. z 2001 r. Nr 46, poz. 499.
• Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy. T.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2408.
• Uziębło, P. (2013). Zasada równości wyborów parlamentarnych w państwach europejskich i południowoamerykańskich. Wolters Kluwer.
• Uziębło, P. (2014). Cenzusy wyborcze w XXI w. – potrzeba nowego podejścia?. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
• Venice Commission. (2002). Code of good practice in electoral matters: Guidelines and explanatory report. https://rm.coe.int/090000168092af01
• Warsiński, M. (reż.). (2023). Spółki Skarbu Państwa zaangażowane w kampanię referendalną. Komentarze polityków. [Materiał wideo]. https://tvn24.pl/wybory-parlamentarne-2023/spolki-skarbu-panstwa-zaangazowane-w-kampanie-referendalna-komentarze-politykow-st7375852
• Wątpliwości wokół cen paliw. „Cuda na Orlenie”, koncern wyjaśnia. (2023). https://tvn24.pl/biznes/moto/orlen-ceny-paliw-w-polsce-watpliwosci-ekonomistow-orlen-komentuje-st7345430
• Zieliński, J. (2024). Czy Andrzej Duda jest Prezydentem RP? Wybrane aspekty legalności wyborów na Prezydenta RP w 2020 roku. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio M: Balcaniensis et Carpathiensis, 9, 169–191. https://doi.org/10.17951/bc.2024.9.169-191
• ZUS wysyła pisma do milionów Polaków. Z podpisami premiera Morawieckiego i minister Maląg. (2023). [Materiał wideo]. https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/swiadczenie-800-plus-list-od-zus-u-z-podpisem-premiera-morawieckiego-i-minister-malag-st7376380

Identifiers

DOI

10.31261/spus.17290

Biblioteka Nauki

63521565