EN
The author analyzes the battles of Marathon (490 BC) and Thermopylae (480 BC) and their place in the collective memory of the Greeks in general and particularly the Athenians and the Spartans. The attention is drawn to the following soon after the events and growing with the passage of time use of the battles and their appropriation, respectively, by Athenians and Spartiate, who the right to political leadership derived from their historical contributions for Hellas. In the later periods the symbolic meaning of these battles was changed into more general. Marathon became a symbol of struggle for freedom, Thermopylae - heroic sacrifice for one’s country. In the case of Marathon institution in 1896 of marathon as an Olympic event, changed the public consciousness associations with "marathon" from the struggle for freedom (history) to the personal struggle against one’s own weaknesses (sport). Thermopylae are still a symbol of the struggle for freedom at any cost, even the lives. Author summarizes and discusses the various "national" Thermopylae - Serbian, Spanish, Austrian, Czech, Russian, American, German, Polish, and indicates a new phenomenon that has emerged in recent years - the recognition of Thermopylae as an element of ideology "of militant nationalism".
PL
Autor analizuje bitwy pod Maratonem (490 p.n.e.) i Termopilami (480 p.n.e.) i ich miejsce w zbiorowej pamięci Greków w ogóle, a szczególnie Ateńczyków i Spartan. Zwraca uwagę na następujące po wydarzeniach i rosnące wraz z upływem czasu wykorzystanie bitew i ich przywłaszczenie odpowiednio przez Ateńczyków i Spartan, których prawo do przywództwa politycznego wywodziło się z ich historycznego wkładu dla Hellady. W późniejszych okresach symboliczne znaczenie tych bitew zmieniło się na bardziej ogólne. Maraton stał się symbolem walki o wolność, Termopile – heroicznej ofiary za ojczyznę. W przypadku Maratonu, ustanowienie w 1896 r. maratonu jako imprezy olimpijskiej, zmieniło w świadomości społecznej skojarzenia z „maratonem” z walki o wolność (historia) na osobistą walkę z własnymi słabościami (sport). Termopile wciąż są symbolem walki o wolność za wszelką cenę, nawet o życie. Autor podsumowuje i omawia różne „narodowe” Termopile: serbskie, hiszpańskie, austriackie, czeskie, rosyjskie, amerykańskie, niemieckie, polskie itd. Wskazuje na nowe zjawisko, które pojawiło się w ostatnich latach – uznanie Termopil za element ideologii „wojowniczego nacjonalizmu”.