EN
The article discusses the problem of beliefs established in folk culture concerning the causes of inborn disability. On the basis of the analysis of the words "a cripple", "handicapped", “a cliché”, "an invalid" and "a disabled person", the author reconstructs the conceptualization of disability preserved in these linguistic data. Relying on the 19th- and 20th-century ethnographic and folklore materials and records collected in the vicinity of Zawady (Lubelskie Voivodeship, Łęczyński District, Puchaczów Commune), she discusses disability as a result of 1) the fetus’s contact with the sacrum, 2) the disturbance of the paradisaical order by a pregnant woman 3) the taking away of a child's health by another conceived child, and 4) practices performed to the detriment of the unborn child by unfriendly individuals.
PL
W artykule poruszono problem utrwalonych w kulturze ludowej przekonań dotyczących przyczyn powstania wrodzonego kalectwa. Na podstawie analizy nazw kaleka, ułomny, krypel, kliszowy, a także inwalida, niepełnosprawny, osoba z niepełnosprawnością Autorka dokonuje rekonstrukcji utrwalonej w tych danych językowych konceptualizacji kalectwa. W kolejności przedstawia, korzystając z XIX- i XX-wiecznych materiałów etnograficznych i folklorystycznych oraz zapisów zebranych w okolicach miejscowości Zawadów (woj. lubelskie, pow. łęczyński, gm. Puchaczów), omawia kalectwo jako skutek: 1) styczności płodu z sacrum, 2) zakłócenia przez ciężarną rajskiego porządku, 3) odebrania dziecku zdrowia przez inne poczęte dziecko oraz 4) jako skutek praktyk wykonywanych na szkodę nienarodzonego jeszcze dziecka przez osoby nieżyczliwe.