The analyses and conclusions presented in the article are based on the results of qualitative panel surveys conducted among large indigent families in the years 2013 to 2014 and in 2017. The survey attempted to answer the questions of whether and to what extent the implementation of a pro-family policy in Poland in 2016 influenced the situation of large families receiving institutional social aid. On what do these families spend the payments received from the Family 500+ programme? Has their new economic situation favoured their activation or increased their ability to manage? Could the programme, in consequence, hinder or limit the intergenerational transmission of poverty? The author concludes that in fact the effects of financing large families differ from those that were intended. The programme, which was intended to be pro-natal, has acquired the nature of social aid payments. It has improved the material situation of many families, but it has not sufficiently contributed to changing ways of thinking about the children’s futures, which would contribute to limiting the processes of inheriting poverty.
For three decades, the fertility rate in Poland has been below the level of simple replacement of generations, and long-term demographic forecasts do not indicate any immediate improvement in this respect. The measures taken in recent years as part of a pro-family policy have proved to be ineffective. This also applies to the “Family 500+” programme introduced in 2016. After an initial increase noted between 2016 and 2017, the fertility rate dropped again. The article attempts to answer the question as to why the programme, defined as a pronatalistic one, does not yield the expected results despite the announcements of its creators. The analysis of the causes of this phenomenon takes into account both demographic conditions, resulting from the decreasing number of women of reproductive age, and socio-cultural factors, including those resulting from the second demographic transition, changes in family and fertility models, which are reflected in preferences and attitudes towards procreation.
PL
Od trzech dekad wskaźnik dzietności w Polsce utrzymuje się poniżej poziomu prostej zastępowalności pokoleń, a długoterminowe prognozy demograficzne nie zapowiadają rychłej poprawy w tym obszarze. Podejmowane w ostatnich latach w ramach polityki prorodzinnej działania okazały się mało efektywne. Dotyczy to również wprowadzonego w 2016 roku programu „Rodzina 500+”. Po początkowym wzroście wskaźnika dzietności w latach 2016-2017, ponownie nastąpił jego spadek. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, dlaczego program, definiowany jako pronatalistyczny, mimo zapowiedzi jego twórców, nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Analizując przyczyny tego zjawiska, uwzględniono zarówno uwarunkowania demograficzne, wynikające m.in. z malejącej liczebności kobiet w wieku rozrodczym, jak również czynniki społeczno-kulturowe, w tym będące efektem drugiego przejścia demograficznego, zmiany w realizowanych modelach rodziny i dzietności, które znajdują odzwierciedlenie w preferencjach i postawach wobec prokreacji.
Warunki mieszkaniowe dobrze oddają zróżnicowanie ekonomiczne społeczeństwa, a także są wskaźnikiem zróżnicowania aspiracji, potrzeb i stylów życia. Niniejszy artykuł, w którym mieszkanie traktowane jest jako przestrzeń pełniąca określone funkcje i posiadająca określone znaczenie, stanowi próbę potwierdzenia tezy, iż to, gdzie się żyje, jest w wielu aspektach niemal jednoznaczne z tym, jak się żyje. Tekst powstał w oparciu o wyniki badań „Socjologiczna diagnoza ubóstwa i jego przyczyn w województwie lubuskim” oraz liczne w literaturze przedmiotu charakterystyki warunków życia ubogich. Jest to obraz codziennego życia rodzin doświadczających biedy w często ekstremalnie trudnych warunkach mieszkaniowych, które nie pozostają bez wpływu na jakość ich życia. Mieszkaniowe niedogodności generują bowiem społecznie wadliwe wzory zachowań, ograniczają możliwość swobodnego zaspokajania nawet najbardziej elementarnych potrzeb, upośledzają relacje w rodzinie, wpływają na zdrowie (także kondycję psychiczną), sposoby radzenia sobie z chorobą itp.
EN
Living conditions show economic diversifi cation of the society and besides that are a sign of diversifi cation of aspirations, needs and life styles. In this article, a fl at is treated as a space to live and the trivial point is confi rmed that the place where one lives is very close to that how ones lives. The paper is based on the data of the research entitled “Sociological analysis of poverty and its reasons in Lubuski administrative province”. Other publications about the phenomena of poverty are referred to in the paper as well. Everyday life of families existing in poverty, sometimes in extremely diffi cult living conditions, and the way how the conditions infl uence the quality of their lives are addressed in the paper. The inconveniences of living create defective patterns of social behaviour, they limit the possibility of satisfying even the most elementary needs, impair relations in a family and infl uence health (including mental health), often causing health problems.
The article offers an attempt to analyse poverty in terms of a narrowly defined social problem - a phenomenon which is dysfunctional for the social system (e.g. because of its scope, the danger of permanence, and negative implications). This problem can become a subject of interest for sociologists, other professionals who are engaged in attempts to assuage poverty, and members of communities where it occurs. The article moves from theoretical considerations to an analysis of poverty in today’s Poland. Based on results of a research conducted among social care recipients in the Lubuskie Province, the article poses a question: whose problem is poverty? Is it the problem of the poor themselves or of the professionals that try to fight it? In an attempt to answer the question, it offers a typology of social care recipients, based on an analysis of their activities and on their own attempts to interpret their situation.
W artykule przedstawiono analizę subiektywnych uwarunkowań sytuacji życiowej osób ubogich – poczucia kontroli losu oraz bieżących i aspiracyjnych autoidentyfikacji. Autorka prezentuje liczne świadomościowe deficyty świadczeniobiorców pomocy społecznej. Deficyty te nie tylko (współ)decydują o realizowanych przez biednych strategiach radzenia sobie z trudną sytuacją życiową, ale także istotnie ograniczają szanse na trwałe przełamanie deprywacji i wydostanie się z kręgu społeczno-ekonomicznego upośledzenia.
EN
The article describes the analysis of subjective determinants of life situation of the poor - the sense of having control over fate, as well as their current and aspirational self-identifications. Numerous deficits in awareness in social care recipients are discussed. Not only do these deficits influence the strategies implemented by the poor in order to deal with difficult life situation, but also significantly limit the chances for long-lasting success in dealing with demoralization and breaking out of the circle of socio-economic backwardness.
Nasilający się i utrwalający problem bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego stanowi wyzwanie dla wielu dzisiejszych społeczeństw. Wyzwanie tym większe, że problem identyfikowany jest jako względnie nowy i niedostatecznie jeszcze rozpoznany. W artykule podjęto próbę spojrzenia na bezdomność jako formę wykluczenia społecznego przez pryzmat obowiązujących dokumentów strategicznych i programowych różnego szczebla. W pierwszej części artykułu dokonano przeglądu definicji zjawiska, scharakteryzowano jego zasięg i poddano analizie w kontekście współczesnych debat nad wykluczeniem społecznym i underclass. W części drugiej skoncentrowano się wokół wybranych aktów prawnych i dokumentów programowych o zasięgu europejskim, krajowym i lokalnym, starając się odpowiedzieć, na ile obecna jest w nich problematyka bezdomności i wykluczenia mieszkaniowego. Podniesiono także kwestię złożoności zjawiska, co wymaga uwzględniania w jego analizie wielu aspektów szeroko rozumianej polityki społecznej (pomocy społecznej, polityki mieszkaniowej, polityki rynku pracy, oświatowej czy zdrowotnej) w kontekście zwalczania problemu, jak i zapobiegania jego powstawaniu (działania prewencyjne, interwencyjne i readaptacyjne).
EN
The escalating and strengthening problem of homelessness and flat exclusion is the challenge for many contemporary societies. This problem is identified as relatively new and it is insufficiently recognized so far. In the article the authoress proposes to keep the phenomenon of homelessness understood as a form of social exclusion through the prism of applicable strategic and programmatic documents. In the first part of her paper the authoress reviews definitions of the homelessness, characterizes its dimension an analyses in the context of present discussions about social exclusion and underclass. In the second part, the authoress analyses the selected European, national and local juridical acts as well as policy statements and is concerned with the issue of presence the homelessness and flat exclusion aspects in these documents. She raises the problem of complexity of the phenomenon. This character implies multiplicity of aspects that should be taken into consideration while conducting analyzes of the widely understood social policy (social assistance, flat policy, labor market policy, education and health policy), especially when the resolution of this problem is in search (preventive influences, intervention and readaptation).
Contemporary Polish poverty in the majority of cases is new one, resulting from social and economic transformations, modernization processes and the system change. It is mainly the poverty of job market 'outcasts', capable of working yet redundant in the new conditions. The article attempts at answering the question of the role of state institutions in creating the new type of poverty in Poland as well as the state's responsibility for the generation of a broad category of 'transformation losers'-unprivileged and deprived of access to conveniences behind the conditions and quality of social existence. Starting from the issue of system transformation, the author analyses the problems of unemployment and poverty in the context of political changes undergoing in Poland.
Wielodzietność i ubóstwo są w polskiej socjologii percypowane jako zjawiska wzajemnie skorelowane, dodatkowo wzmacniane przez rozległe deficyty kulturowe, samotne rodzicielstwo, częste zmiany partnerów, uzależnienie od świadczeń socjalnych, poważne niedostatki mieszkaniowe i/lub całe spektrum innych problemów – od zaburzonych relacji w rodzinie, problemów wychowawczych, zdrowotnych i bezrobocia począwszy, na alkoholizmie i przemocy skończywszy. Takiej sytuacji towarzyszy brak dzieciństwa, rozumianego jako szczególnie chroniony okres w życiu jednostki, będący jednym z wyznaczników kultury ubóstwa. Dzieci z ubogich (wielodzietnych) rodzin nierzadko dorastają w środowisku wychowawczo niewydolnym, w warunkach wielowymiarowej deprywacji i podejmują aktywności w innych środowiskach zarezerwowane dla dorosłych (wczesne zarobkowanie, angażowanie się w próby rozwiązywania rodzinnych konfliktów, obciążenie domowymi obowiązkami, wczesne rodzicielstwo itp.). Ich udziałem staje się obiektywnie trudne, czasem traumatyczne, „zaniedbane” dzieciństwo. Autorka ukazuje problematykę dzieciństwa z perspektywy wielodzietnych, ubogich kobiet. W analizach wykorzystuje zarówno retrospektywną część narracji badanych, odnoszącą się do doświadczeń z okresu dzieciństwa, jak i wypowiedzi odnoszące się do sytuacji obecnej, w której dorastają ich dzieci. Formułowane konkluzje stanowią próbę odpowiedzi na pytanie, na ile i w jakich zakresach doświadczenia matek różnią się od dzieciństwa ich dzieci, na ile zaś są zbliżone. W szerszym kontekście wnioskowanie dotyczy problematyki międzygeneracyjnej transmisji upośledzonego statusu społecznego i ubóstwa oraz jego uwarunkowań.
EN
Having many children and being poor are regarded as interconnected phenomena in Polish sociology, additionally reinforced by extensive cultural deficits, single parenthood, frequent changes of partners, dependence on social benefits, serious housing problem and/or a whole spectrum of other problems – from disturbed family relationships, educational, health and unemployment problems to alcoholism and violence. This situation is accompanied by a lack of childhood understood as a particularly protected period in human life, being one of the determinants of the culture of poverty. Children from poor large families often grow up in an unfavorable environment in terms of multidimensional deprivation and are involved in activities in areas reserved for adults (early jobs, attempts to resolve family conflicts, domestic workload, early parenthood, etc.). They have an objectively difficult, sometimes traumatic, “neglected” childhood. The author shows the problems of childhood from the perspective of poor women with many children. In this analysis both the retrospective part of respondents’ narratives related to their own experiences of childhood and reports of the current situation in which their children grow up are used. In the conclusions an attempt is made to answer the question of how much and in which areas mothers’ experiences are different from their children’s childhood, and also how much they are similar. In a broader context, these conclusions concern the issue of intergenerational transmission of impaired social status and poverty and its determinants.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.