The authoress analysed a discussion about the origin of the Spanish corrida within the perspective of theses about its native (Iberian) character and attempts at undermining the vision of Europe as a world which 'since time immemorial' has witnessed globalisation (the migrations of people and animals, the dissemination of cultural contents, trade exchange, war conflicts, colonisation and political impact). Prime reflections pertain to the cultural identity of 'toro bravo' within the context of the presence of the bull in the mythologies, religions and art of numerous cultures (the Mediterranean basin).
Artykuł jest wprowadzeniem do problematyki Amereidy i tzw. Szkoły z Valparaíso, która została przedstawiona w niniejszym numerze „Kontekstów”. Polska badaczka Amereidy przedstawia specyfikę wybranych przez siebie tekstów: są to tłumaczenia najważniejszych tekstów archiwalnych (poemat Amereida, dziennik wyprawy z 1965 roku tzw. travesía de Amereida, opis założenia Miasta Otwartego) oraz współczesnych powstających w tej tradycji (Manuel Sanfuentes), a także przeprowadzone przez nią wywiady z kontynuatorami idei Amereidy (François Fédier, Victoria Jolly, Javier Correa, Sebastian de Larraechea). Barbaruk pokazuje, w jaki sposób historia tego utopijnego nurtu poetycko-architektonicznego została na nowo „przepisana” przez aktualną sytuację społeczno-polityczną w Chile i Ameryce Łacińskiej.
EN
An introduction to the question of Amereida and the so-called Valparaíso School discussed in this issue of “Konteksty”. The Polish researcher dealing with Amereida presents the specific features of selected texts: translations of the most significant archival texts (the poem Amereida, the travel-log of the 1965 expedition – travesía de Amereida, a description of the establishment of the Open City) as well as contemporary works originating within this tradition (Manuel Sanfuentes), together with interviews conducted with the continuators of the Amereida conception (François Fédier, Victoria Jolly Mujica, Javier Correa, Sebastian de Larraechea). Barbaruk demonstrates the way in which the history of this utopian poetic-archival current was “rewritten” by the present-day socio-political situation in Chile and Latin America.
W artykule autorka intepretuje wydarzenia, które rozpoczęły się 18 października 2019 w Chile i znane są jako jego „przebudzenie” czy „chilijska wiosna”. Polegały one na masowych manifestacjach podczas której żądano m.in. nowej konstytucji, bezpłatnej edukacji i służby zdrowia, respektowania praw kobiet i rdzennej ludności. Zwraca uwagę, że semantyka aktualnego zrywu pogłębiona jest przez dokonywane paralele z zamachem stanu z 11.09.1973 i losem tysięcy desaparecidos. Barbaruk uważa, że pierwsza od 30 lat wielka mobilizacja społeczna i jej nowi męczennicy (kilkadziesiąt osób zmarło, kilkaset straciło wzrok) potrzebuje epopei, która opisywałaby pożądaną trajektorię zmian. Nawiązuje tu do uwag Andrzeja Ledera o „nienapisanej epopoei” polskich chłopów. W przypadku Chile trudność pisania epopei polega na powiązaniu rewolty z nowymi mediami: wideomappingiem (dialog kolektywu artystycznego DelightLab z prezydentem Sebastinem Piñerą), internetem (amatorskie rejestracje aktów przemocy, wykorzystywanie YouTube) oraz nietrwałymi „archiwami” jakimi są murale, które zmieniły wygląd stolicy, wykonywane przy akompaniamencie cacerolazo piosenki czy przemianowane nazwy miejsc (plac Dignidad). Autorka w interpretacji korzysta z koncepcji W.J.T. Mitchella (analiza fenomenu Occupy), R. Calassa ale podstawą są jej własne doświadczenia z Chile.
EN
The author of the article interprets events that started in Chile on 18 October 2019 and are known as that country’s “awakening” or “Chilean spring”. They consisted of mass-scale demonstrations calling for, i.a. a new constitution, free-of-charge education and health service, and respect for the rights of women and the indigenous population. Attention is drawn to the fact that the semantics of the actual upsurge is intensified by parallels with the coup d’état of 11 September 1973 and the plight of thousands of desaparecidos. M. Barbaruk is of the opinion that the large-scale social mobilisation, the first to take place after 30 years, and its new martyrs (several score persons perished, hundreds lost their eyesight) calls for an epic poem that would describe the desired trajectory of transformations. In doing so she referred to Andrzej Leder’s remarks on “the unwritten epos” about Polish peasants. In the case of Chile the difficulty of writing an epos consists of linking the revolt with new media: video mapping (the dialogue of the Delight Lab artistic collective and President Sebastián Piñera), the Internet (amateur recordings of acts of violence, the use of YouTube) and short-lived “archives”, i.e. murals, which altered the appearance of the capital city, songs performed to the accompaniment of cacerolazo or new names given to assorted sites (Dignidad Square). In her interpretation the author resorts to conceptions launched by W.J.T. Mitchell (an analysis of the Occupy phenomenon) and R. Calasso, but its foundation consists of personal experiences from Chile.
Autorka proponuje „czasownikowe” rozumienie słabości jako procesu, w którym wykuwa się tożsamość kulturowa. Wskazuje, że w euroamerykańskiej tradycji siła i słabość są ze sobą ściśle związane, „siła” zaanektowała „słabość” jako swoje narzędzie wyrazowe albo też siła jest uzależniona od pokonywania słabości, co widać dobrze w sposobie przedstawiania podróży Ernesta Guevary po Ameryce Południowej. Twierdzi, że słabość i wyrastające z niej praktyki mogą stać się podstawą „etyki słabości”, odrębnej „ramy pojęciowej” (Ch. Taylor). Powyższym teoretycznym uwagom służy analiza dziennika poetyckiej wyprawy Travesía de Amereida (1965, wyd. 1986), która miała na celu nowe, poetyckie, ufundowanie Ameryki.
EN
The author proposed a “verbal” comprehension of weakness as a process in which cultural identity comes into being. In doing so, she indicated that in Euro-American tradition strength and weakness remain closely connected, with “strength” annexing “weakness” as its instrument of expression, or else depends on overcoming weakness, shown so clearly in the depiction of Ernesto Guevara’s travels across South America. The author also claims that weakness and resultant practises could become a foundation for the “ethics of weakness”, a separate “immanent frame” (Ch. Taylor). An analysis of the diary of a poetic expedition: Travesía de Amereida (1965, published in 1986), whose purpose was a new poetic foundation of America, serves the above-presented theoretical remarks.
The author reviewed the conversations of two famous Argentinian writers: Ernesto Sabato and Jorge Luis Borges, published in Buenos Aires as Diálogos (2007). The book offers the Polish reader new information about the relations between the two men of letters. The author characterised the universally known differences between them and then captured the breakthrough moment in the dialogues conducted in 1974: the attitude towards Don Quixote. Borges admitted that for many years he erred in his assessments of Cervantes and the hero of the novel (this was one of the reasons for Sabato's enmity). This important confession becomes a key to capturing the 'secret and genuine similarity' of the antagonistic writers, expressed in the metaphor: 'the heirs of Cervantes'. The review is thus also a polemic with the image of Borges and a victory of the 'concealed', 'second' Borges (Sabato). The author enclosed a translation of a fragment of Dialogos illustrating the central thesis of the article (the problem of Don Quixote) and a fragment of a conversation about the tango. Music was probably the only phenomenon towards which Borges remained indifferent, but about which he spoke surprisingly often. Here, in the company of Sabato, he kept silence and admitted to helplessness, betraying only a taste for music and a familiarity with the phrases of the 'Rio de la Plata songs'.
A presentation of the assorted dimensions of the fantastic qualities of Buenos Aires: firstly, this is an invented city whose ontical locus is the word (assuming that the town had been created by the toponym 'Buenos Aires' the text analyses etymologies, transcription variants, and attempts at changing the name); secondly, the town is architecturally monotonous (the city's Hippodameian plan and symbolic centre, the Recoleta cemetery), and thus has produced the best fantasy literature; thirdly, Buenos is the realisation of a fantastic Enlightenment project by D. F. Sarmiento. The authoress depicts the city as a labyrinth, indicating two contexts of deciphering it: town planning (the town envisaged as a gigantic chessboard, a labyrinth of graves) and symbolic (a labyrinth of letters), showing that we are dealing with an ironic (postmodern?) variant which holds little promise of arriving at the sacral centre.
Motywem przewodnim analizy Amereidy, fenomenu uznawanego za jedno z najbardziej interesujących zjawisk we współczesnej kulturze Ameryki Łacińskiej, utożsamianym przede wszystkim z awangardową architekturą „Szkoły z Valparaíso” i powstałym w 1971 roku Miastem Otwartym, w których fundamentem obiektów architektonicznych są akty poetyckie (phalànes), jest pytanie o rolę, jaką w ich powstaniu odegrała podróż literacka tzw. Travesía. Zrealizowaną w 1965 roku przez dziesięcioosobową grupę podróż określano jako „mityczną”, „fundacyjną”, „nowy akt założenia Ameryki”. Autorka pyta o skuteczność podróży literackich w sferze kultury, zależność dekolonizacji do europejskiego dziedzictwa, ambiwalencję działań utopijnych w Mieście Otwartym za czasów dyktatury Pinocheta, ograniczenia mediów zapośredniczających podróż (poemat, dziennik, fotografia). Ramą dla rozważań jest refleksja nad nowym odczytaniem poetyki Mallarmégo, w którym ograniczone działanie języka – rozumiane jako „L’action restreinte” – nie wyklucza polityczności poezji. Pomimo tej interpretacji a także faktu, iż twórczość francuskiego poety stanowiła dla Amereidy źródło istotnej inspiracji, zestawienie obu językowych utopii pozwala wydobyć istotną różnicę w ograniczeniach działania poetyckiego.
EN
The leitmotif of this analysis of Amereida, a phenomenon recognised to be one of the most interesting in contemporary Latin American culture and identified predominantly with the avant-garde architecture of the “Valparaiso School” and the Open City, created in 1971, in which the foundation of multicultural objects is composed of poetic acts (phalànes), is a question about the part played in their emergence by a literary journey, the so-called Travesía. This journey conducted in 1965 by a group composed of ten persons was described as ”mythical”, “foundation-like” and “a new act of founding America”. The author enquires about the effectiveness of literary journeys within the domain of culture, the dependence of decolonisation upon the European heritage, and the ambivalence of utopian undertakings in the Open City at the time of the Pinochet dictatorship, as well as the limitation of media mediating in the journey (poem, diary, photograph). The framework of the reflections is composed of deliberations concerning a new deciphering of the poetics of Mallarmé, in which the restricted impact of language – comprehended as L’action restreinte – does not exclude the political qualities of poetry. Despite such an interpretation and the fact that for Amereida the oeuvre of the French poet comprised a source of essential inspiration, a juxtaposition of both utopias makes it possible to extract the principal difference in the limitations of poetic activity.
A phenomenological analysis of dwelling, being-at-home, based on Jim Jarmusch's The Limits of Control. The author maintains that this film also draws attention to the exceptional status of hotels in Spanish culture.
Zapis rozmowy Victorią Jolly Mujicą i Sebastianem de Larraechea przeprowadzony przez Magdalenę Barbaruk w Mieście Otwartym (Chile) 13 listopada 2019 roku. Jej wątkiem dominującym jest pytanie o to, jaki charakter powinna mieć wspólnota „pracy, studiów i życia”, która zamieszkuje od 1970 roku w Mieście Otwartym. Jako jego mieszkańcy, a zarazem twórcy sztuki niezwiązani z Escuela de Arquitectura y Diseño PUCV, przy której powstało Ciudad Abierta, wnoszą do dyskursu o Mieście perspektywę polityczną, ekonomiczną i genderową. Przedstawiciele czwartego pokolenia Miasta Otwartego artykułują rosnące napięcie w funkcjonowaniu tego miejsca: z jednej strony traktuje się je jako kampus Escuela de Arquitectura y Diseño, z drugiej, rośnie sprzeciw wobec tej sytuacji, żąda się dla niego własnej historii.
EN
Recorded conversation conducted by Victoria Jolly Mujica, Sebastian de Larraechea, and Magdalena Barbaruk in Open City (Chile) on 13 November 2019. The prime motif is a question about the sort of character appropriate for a community of “work, studies and life”, which since 1970 resides in Open City. In their capacity as its inhabitants and, at the same time, as artists not connected with Escuela de Arquitectura y Diseño PUCV (School of Architecture and Design at the Pontifical Catholic University of Valparaíso), in whose vicinity Ciudad Abierta was created, the interlocutors introduce into the discourse a political, economic, and gender perspective. Representatives of the fourth generation of Ciudad Abierta articulate growing tension within the functioning of the site in question: on the one hand, they treat it as the campus of Escuela de Arquitectura y Diseño, and, on the other hand, they protest against this situation and demand a separate history of the City.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.