Praca odnosi się do postaci chyba najwybitniejszego pisarza ziemi kurpiowskiej Henryka Syski. Za Leszkiem Kołakowskim można powtórzyć, że każda „mała Ojczyzna” staje się dla człowieka, a tym bardziej pisarza, swoistym „centrum świata”. Autor artykułu, przybliżając dorobek Syski, wykazuje, że w gruncie rzeczy „jądrem” twórczości pisarza była właśnie Kurpiowszczyzna.
EN
The work refers to Henryk Syska – perhaps the most prominent writer of Kurpie Land. It can be repeated after Leszek Kołakowski that every “small Homeland” becomes to a man, and even more to a writer, a kind of “the center of the world”. The author of the article, presenting the output of Syska, shows that, in essence, “the core” of the writer’s work was the Kurpie region.
The Kurpie Green Forest has long aroused the interest of many researchers. Despite of quite long, starting in the seventeenth century, exploring of Kurpie history, the studies of this area (with its so typical historical and cultural distinctiveness) by local researchers, treated as a conscious social movement, started only after the First World War. One of the main reasons of that situation was the fact, that this area for a long time, even during the interwar period, did not have its own, native intelligence. Meanwhile, other regions of Poland like Podhale, Silesia, Kashube yet in the second half of the nineteenth century had their own groups of educated people, often having universal recognition and influence on nationwide culture. In case of Kurpie Green Forest Adam Chętnik (1885–1967) egan the social scientific movement to explore the region. Using his research and organizational talents he made his family, little Nowgród near Łomża an important centre of scientific life in Kurpie. There the scientific conferences took place and the research ideas were born. Although his great achievements Adam Chętnik failedto shape the scientific movement, engulfing the entire Kurpie Green Forest. Only in the second half of the twentieth century some initiatives appeared to wake up regional identity in Ostrołęka, the main administrative centre of North Kurpie. It can be state, that an important moment, and maybe even a breakthrough, when the social scientific movement bout the whole Kurpie region started, was the rise of the Scientific Research Station name Professor Stanislaw Herbst in Ostrołęka. The facility operated in the years 1973–1989. Initially, this facility led Bernard Kielak MA and Henryk Maćkowiak PhD (died in 2014) and in 1979–1989 Stanisław Pajka PhD. Despite a few staff, the Scientific Research Station led multifaceted research, educational and publishing activities. There were conducted, among others, two PhD seminars in economics and history, were held (once a year on average) scientific sessions, meetings with a large group of well-known historians. The Station issued 46 publications on Kurpie region. The presented sketch certifies that, despite the difficult conditions of its existence Scientific Research Station paved the way to establish in 1986 the Science Assotiation in Ostrołęka.
PL
Kurpiowska Puszcza Zielona już od dawna wzbudzała zainteresowanie wśród wielu badaczy. Mimo długiego odkrywania historii Kurpiów, trwającego od XVII wieku, społeczny ruch naukowy na tym obszarze o tak wyrazistej odrębności historyczno-kulturowej – jako świadoma działalność – pojawił się dopiero po I wojnie światowej. Dlaczego się tak działo? Jedną z głównych przyczyn był fakt, że ten obszar przez długi czas, nawet jeszcze w okresie międzywojennym, nie miał własnej, rodzimej inteligencji. Tymczasem, inne regiony w Polsce, jak Podhale, Śląsk, Kaszuby już w drugiej połowie XIX wieku miały własną grupę ludzi wykształconych, niejednokrotnie wpisanych na trwałe w kulturę ogólnopolską. Jeśli chodzi o Kurpiowską Puszczę Zieloną to społeczny ruch naukowy rozpoczął Adam Chętnik (1885–1967) Dzięki swoim talentom badawczym i organizacyjnym uczynił swój rodzinny, mały Nowogród k. Łomży ważnym ośrodkiem życia naukowego na Kurpiowszczyźnie. Tu odbywały się konferencje naukowe, wykluwały się pomysły badawcze. Mimo wielkich dokonań nie udało się Adamowi Chętnikowi ukształtować ruchu naukowego, ogarniającego całą Kurpiowską Puszczę Zieloną. Dopiero w drugiej połowie XX wieku – w głównym ośrodku administracyjnym Północnej Kurpiowszczyzny – w Ostrołęce, zaczęły się pojawiać inicjatywy zmierzające do budzenia tożsamości regionalnej. Od kiedy więc można mówić o społecznym ruchu naukowym ogarniającym cały region kurpiowski? Z pewnością ważnym momentem, a może nawet przełomowym, było powstanie Stacji Naukowej im. prof. Stanisława Herbsta w Ostrołęce. Placówka ta funkcjonowała w latach 1973–1989. Początkowo placówką tą kierował mgr Bernard Kielak, a następnie dr Henryk Maćkowiak (zm. w 2014 r.), a w latach 1979–1989 niżej podpisany. Stacja Naukowa, pomimo skromnej obsady etatowej, prowadziła wielopłaszczyznową działalność dydaktyczno-oświatową i badawczo-wydawniczą. Prowadzone były m.in. dwa seminaria doktoranckie z ekonomii i historii, odbywały się (przeciętnie raz w roku) sesje naukowe, spotkania z liczną grupą znanych historyków oraz wydano 46 publikacji dotyczących Kurpiowszczyzny. Przedstawiony szkic zaświadcza, że Stacja Naukowa, mimo trudności, utorowała drogę do powstania w 1986 roku Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.