W polskiej literaturze przedmiotu, jak również w obszarze kontroli przestępczości obserwuje się popularyzację sytuacyjnej prewencji kryminalnej. Celem niniejszego tekstu jest nakreślenie podłoża teoretycznego owej koncepcji, warunków społecznych, w których koncepcja ta powstała, a następnie została spopularyzowana w Polsce. W przeciwieństwie do pozytywistycznej tradycji myśli pedagogicznej sytuacyjna prewencja kryminalna ufundowana jest na teoriach, które nawiązują do klasycznej szkoły prawa karnego. Jakie wobec tego warunki przyczyniły się do owego renesansu? Odpowiedzi dostarczyła analiza przeobrażeń cywilizacyjnych, które w państwach zachodnich miały miejsce w drugiej połowie XX wieku, zwłaszcza takich jak: wzrost przestępczości, lęk przed przestępczością, krytyka nurtu korekcyjnego. Amalgamat tych czynników poskutkował przyjęciem nowych, opresyjnych środków kontroli przestępczości. Analogiczne przeobrażenia dotknęły Polskę po transformacji społeczno-ustrojowej, przez pryzmat czego wyjaśniono popularyzację strategii sytuacyjnych.
EN
Situational crime prevention is observed to be gaining ground both in Polish literature and in the field of crime control policy. The purpose of this paper is to outline the theoretical foundations of the concept and the social conditions of its establishment and promotion in Poland. In contrast to the positivist tradition in pedagogical thinking, SCP is founded on theories drawing from the Classical School of Criminology. What conditions brought about this renaissance? The answer can be found in the analysis of civilization changes which affected Western countries in the second half of the 20th century, and most notably increased crime rates, fear of crime and critique of correctionalism. The amalgam of these factors paved the way for new, oppressive crime control measures. Similar changes took place in Poland after its social and political transition; this in turn was used to explain why SCP became so widespread.
Zjawisko odrzucenia przez grupę rówieśniczą stanowi poważne wyzwanie dla współczesnego społeczeństwa. Zarówno rozmiary zjawiska (ok. 10,6 proc. uczniów w szkołach podstawowych), jak również negatywne konsekwencje, skłaniają do głębszego poznania mechanizmów odrzucenia rówieśniczego. Powyższe przesłanki stanowią argument do poszukiwania adekwatnych metod profilaktyczno-wychowawczych adresowanych do dzieci odrzucanych. Szczególnie obiecujące wydaje się zróżnicowanie tych metod, w zależności od zachowań prezentowanych przez dziecko, a które to wchodzą w koincydencję z odrzuceniem rówieśniczym.
EN
The phenomenon of peer rejection is a major challenge for modern society. Both the scale of the problem (about 10.6 percent pupils in primary schools experience rejection), as well as negative consequences tend to learn more about mechanisms of peer rejection. The above conditions are an argument to seek adequate preventive and educational methods aimed at rejected children. The diversity of methods seems to be especially promising, depending on the behavior presented by the child, which is included in correlation with peer rejection.
W badaniach własnych poddano analizom grupę 190 uczniów szkół podstawowych. Uzyskane wyniki wskazują, że 14,73 proc. badanej populacji przejawia zaburzenia typu internalizacyjnego, z kolei 6 proc. znajduje się na granicy normy. Natomiast 13,68 proc. przejawia zaburzenia eksternalizacyjne, a 13,15 proc. znajduje się na granicy normy. W badaniach poddano również analizie zróżnicowanie zaburzeń w zachowaniu ze względu na pozycję socjometryczną. W wyodrębnionej grupie uczniów odrzuconych (N = 41) średnia ogólnego poziomu zaburzeń w zachowaniu wynosi 50,12, natomiast w grupie akceptowanej (N = 47) jest znacznie niższy (28,164). Tendencja ta jest w pełni zrozumiała, gdyż zgodnie z klasyfikacją DSM-IV-TR symptomami zaburzeń w zachowaniu są ubogie kontakty rówieśnicze. Ponadto, zgodnie z literaturą przedmiotu, wysokie nasilenie niewłaściwych zachowań połączone z niskim statusem socjometrycznym jest istotnym predykatorem rozwiniętych form patologii (w tym przestępczości).
EN
In this study, a group of 190 elementary school pupils was analyzed. The results show that 14.73 percent of the population exhibits internalizing disorders (and 6 percent are located on the clinical border). However, 13.68 percent manifests externalizing disorders (and 13.15 percent are located on the clinical border). In the investigation, differences in conduct disorders were also analyzed with regard to sociometrical position. In the group of rejected pupils (N = 41) mean for the total level of conduct disorders was 50.12 while in the acceptance group (N = 47) the total result was much lower (28.164). This procedure is fully justified since, according to the DSM-IV-TR, the symptoms of conduct disorders are poor peer relations. In addition, according to the specialized literature, a high level of inappropriate behaviors combined with a low sociometrical status is a significant predictor of advanced forms of pathology (including crime).
Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie roli układów przyjacielskich w procesie adaptacji społecznej jednostki. Powszechnie przyjęło się sądzić, iż odrzucenie przez grupę rówieśniczą oraz brak przyjaciół są zjawiskami tożsamymi. Okazuje się jednak, że osoby odrzucane uczestniczą w konstruktywnych przyjaźniach, które stanowią przeciwwagę dla negatywnych konsekwencji bycia odrzucanym. Ponadto wykazano, że posiadanie przyjaciół odgrywa odmienną rolę przystosowawczą niż akceptacja w grupie. Przyjaźń koreluje z rozwojem emocjonalnym jednostki, natomiast akceptacja jest korelatem wyższych kompetencji społecznych. Z tego względu, oddziaływania wychowawcze powinny koncentrować się na promowaniu układów przyjacielskich. Postulat ten jest szczególnie ważny w przypadku osób odrzucanych, dla których przyjaźń może stanowić ważny obszar chroniący, o czym świadczą badania nad odpornością i elastycznością psychiczną.
EN
The purpose of this article is to present the role of friendship in the process of social adaptation. It is a common belief that the rejection by the peer group and the lack of friends are identical phenomena. However, it appears that rejected individuals participate in constructive friendships that counterbalance the negative consequences of being rejected. It has also been shown that having friends plays a different role than acceptance in the group. Friendship is correlated with emotional development of individual; however, acceptance is correlated with higher social competence. Therefore, the impact of pedagogical treatment should focus on the promotion of friendships. This recommendation is especially important for rejected children for whom friendship can be an important area of protection as evidenced by studies on resilience.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.