Recenzja jest omówieniem książki Agnieszki Mrozik „Akuszerki transformacji. Kobiety, literatura i władza w Polsce po 1989 roku”, poświęconej współczesnej literaturze kobiet odczytanej w kontekście najważniejszych przemian, problemów i procesów społecznych w Polsce doby transformacji. Kluczowa dla tych analiz kategoria tożsamości kobiecej (i męskiej) okazuje się pojęciem dynamicznym, złożonym, uwikłanym nie tylko w kwestie genderowe, ale i klasowe czy narodowo-etniczne. Autorka wskazuje również na istotne z punktu widzenia polityki pamięci obszary przemilczenia i wyparcia wpisane w dominujące (również w literaturze) wzorce identyfikacyjne.
EN
The review is a description of Agnieszka Mrozik’s book “Akuszerki transformacji. Kobiety, literatura i władza w Polsce po 1989 roku (Midwives of Transformation. Women, Literature and Power in Poland after 1989)” on modern women literature viewed from the context of most crucial changes, problems and social processes in Poland at the time of transformation. The key category of female (and male) identity for the analyses proves a dynamic and complex concept, embroiled not only into gender matters, but also class and national and ethnic ones. The author explicitly points at the important patterns of identification that dominate also in literature - important from the point of view of political memory areas of concealment and denial.
The article analyzes the ways of producing cultural representations of disability in theatre, film, literature and society. It draws attention to their dialectical structure, which problematizes - as in the case of the figure of the disabled avenger from Malina Prześluga’s drama "Debil" – a positive going beyond the oppositions of good and evil, agency and passivity. The author emphasizes the need to perceive not only metaphorical but also materialistic dimensions of disability in order to deconstruct and dislocate (and not only duplicate) ableist clichés. The key role in this process is played by the categories of embodiment and lived experience, as well as the strategies of "staring back" (R. Garland-Thomson) used by contemporary Polish artists with disabilities.