Artykuł stanowi próbę analizy relacji pomiędzy słowem a obrazem w sferze tzw. sztuki outsiderów (outsider art, art brut). Autor analizuje sposób wykorzystania elementów pisma w kompozycjach plastycznych wybranych twórców (Władysław Grygny, Zdeněk Košek, Iwona Mysera), zwracając przy tym uwagę na różnorodne procesy i przeobrażenia, jakim medium to ulega w opisywanych pracach oraz próbując wskazać w tym kontekście cechy swoiste tej sfery twórczości artystycznej. Zaplecze metodologiczne pracy tworzą koncepcje i pojęcia takie jak: zamierzoność i niezamierzoność (Jan Mukařovský), semiotyczność (Julia Kristeva), wizualność (Georges Didi-Huberman), bezkształtność i ornament.
XX
An attempted analysis of relations between the word and the image in the domain of outsider art or art brut. The author considered the manner in which elements of writings were applied in artistic compositions by selected authors (Władysław Grygny, Zdeněk Košek, Iwona Mysera), while at the same time drawing attention to assorted processes and transformations to which this medium succumbs in the described works and trying to indicate within this context features specific for this particular sphere of artistic activity. The methodological foundation of the study is composed of such conceptions as: the intentional and the non-intentional (Jan Mukařovský), the semiotic (Julia Kristeva), visuality (Georges Didi-Huberman), shapelessness, and ornament.
Celem artykułu jest przypomnienie osoby znanego krakowskiego psychiatry, miłośnika i badacza sztuki Jana Mitarskiego (1920-1985), który od strony naukowej interesował się zwłaszcza zagadnieniami z zakresu psychopatologii twórczości artystycznej. W tekście zrekonstruowane zostają podglądy Mitarskiego na temat sztuki: m.in. jego ujęcie twórczości samorodnej osób psychicznie chorych (obszaru określanego dziś jako art brut czy outsider art) oraz jego klasyfikacja sztuki nieprofesjonalnej. Badania i prace Mitarskiego z tego zakresu miały w Polsce charakter pionierski. Krakowski badacz był także znanym popularyzatorem tego typu twórczości: w swoich pracach opisywał i promował artystów takich jak Ryszard Wawro, Wojciech Giza czy zwłaszcza Edmund Monsiel, jeden z najbardziej znanych w Polsce i na świecie twórców samorodnych.
EN
The article aims at recalling Jan Mitarski (1920–1985), a celebrated Cracow psychiatrist, art lover, and researcher interested particularly in the psychopathology of artistic activity. The presented text reconstructs Mitarski’s views about art, i.a. his interpretation of the self-generated creativity of the mentally ill (a domain today described as art brut or outsider art) as well as his classification of non-professional art. In Poland Mitarski’s studies and publications on the topic were pioneering. The Cracow-based researcher was also a known populariser of this type of art: his publications described and promoted such artists as Ryszard Wawro, Wojciech Giza or, particularly, Edmund Monsiel, one of the best known self-taught artists in Poland and the world.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.