The role of battle-field chronotop in the structure of the novels Yellow Cross by A. Struh and The Silent Don by M. Sholokhov is examined through poetics in the comparative aspects; specific features of two authors'humanist positions as their contribution to many-voiced "democratic litterature" about the First World War are characterized on the level of intertextual callings.
O legendzie Józefa Piłsudskiego napisano wiele. Czyniono to już za jego życia, czynią to współcześni, wciąż usiłując zgłębić to, co tak konsekwentnie wymyka się nauce; charyzmę i osobowość przywódcy. Michał Sokolnicki określał te przymioty w taki sposób: „Szła od mówcy i stopniowo zaczęła się udzielać słuchaczom jakaś niepojęta fascynacja psychiczna”, „urok jego postaci i myśli”. W burzliwym roku odzyskania niepodległości 1918 ukazała się Chimera, powieść Andrzeja Struga, w której przedstawiał przeobrażenie dokonujące się w duszy, działacza socjalistycznego, załamanego upadkiem rewolucji i rozłamem partyjnym, a ożywającym dla nowych idei niepodległościowych. Katalizatorem tej wewnętrznej metamorfozy był osobisty kontakt z Józefem Piłsudskim i jego wpływ na całe przyszłe życie i przekonania głównego bohatera Przecława Borszowskiego. W tej historii kryje się osobiste doświadczenie i przeżycie Struga, ale też i innych późniejszych piłsudczyków, którzy przeszli drogę od sceptycyzmu do apologii względem wodza. Artykuł przytacza też wypowiedzi i źródła, mówiące o wierze samego Piłsudskiego w powodzenie własnych przedsięwzięć politycznych, oraz pracy i licznych zabiegach, jakie musiał wykonać ugruntowując się w tym przekonaniu. W źródłach tych Piłsudski występuje jako człowiek głęboko przeświadczony o swojej wielkości, głęboko wierzący w swoją misję dziejową i wiarę tę usiłujący wszczepić innym.
EN
There is a lot of works written about Józef Piłsudski’s charisma. They were written during Piłsudski’s life and nowadays as well. They attempt to catch what is slipping away the scientific examination; charisma and personality of the leader. Michał Sokolnicki discribed these advantages in the following way: „There was an unknown psychological fascination going out from the speaker and influencing the others” this kind of fascination Sokolnicki characterized as “the charm of his figure and thoughts”. In 1918, the rough time of regaining independence Andrzej Strug published “Chimera” the story presenting metamorphosis of socialistic activist in the moment of his despair caused to the fact of revolution’s collapse and divisions in his party. The main hero Przecław Borszowski is awaken for the new ideas of independence mainly thanks to the personal contact with Piłsudski. In this story is hidden a private experience of the author Andrzej Strug, but also the experience of his generation, future “legiony” soldiers. They also have followed the way from scepticism to the apology of the leader. The article is presenting many other sources telling about the faith which Piłsudski possessed himself, the faith in the success of his politics. In these sources Piłsudski appears as a man deeply convinced of his greatness, his mission and trying to convince the others to it.
Rozprawa stanowi analizę utworu z 1925 roku poprzez pryzmat koncepcji filozoficznych Camille’a Flammariona, w szczególności zaś teorii przedstawionych na kartach romansu astronomicznego „Urania”. Autor artykułu analizuje również status ontologiczny bohatera, dochodząc do wniosku, że rozmarzony Świda reprezentuje podmiotowość „słabą”, odsyłającą do światopoglądu i praktyk okresu Młodej Polski. W artykule poruszono także kwestię masochizmu jako paradygmatu cechującego najważniejsze relacje damsko-męskie w powieści, któremu zostaje przeciwstawiona idealizowana przez protagonistę Urania, będąca symbolem Flammarionowskiej utopii kosmicznej i wyrazem tęsknoty za utraconym, projektowanym przez dziewiętnastowieczność ładem.
EN
The study is an analysis of the 1925 work through the prism of Camille Flammarion’s philosophical conceptions, especially the theories contained in his astronomical romance “Uranie” (“Urania”). The author of the article also examines the protagonist’s ontological status, and arrives at the conclusion that the dreaming Świda represents the “weak” subjectivity which refers to Young Poland’s worldview and practice. The paper also touches the issue of masochism as the paradigm that characterises the most seminal female-male relationships in the novel. This relationship is set contrasted with Urania, idealised by the protagonist, a symbol of Flammarion’s cosmic utopia and an expression of yearning for the order projected by the 19th century.
W bibliotece Pałacu w Ciążeniu zostały odnalezione ważne dokumenty dotyczące historii polskiego wolnomularstwa. Jeden z nich to relacja z rozmowy spisana w okresie międzywojennym przez niemieckiego wolnomularza Kurta Reichla, którą odbył on w 1932 roku z Andrzejem Strugiem, jednym z szefów polskiej masonerii. Rozmowa ta dotyczyła m.in. kwestii nastawienia ideowego i politycznego polskich lóż. Drugi dokument to artykuł historyka Leona Chajna, dotyczący wyżej wspomnianego memorandum, stanowiąca próbę wykorzystania nowych źródeł w historiografii polskich lóż i przedstawienia tej problematyki szerszej publiczności. Trzeci dokument to krytyka artykułu Leona Chajna dokonana przez jego zagorzałego adwersarza profesora Ludwika Hassa. Historiografia polskiego wolnomularstwa, walka pomiędzy dwoma historykami wolnomularstwa polskiego, niepewna kwestia wiarygodności międzywojennego źródła historycznego, obraz polskich lóż międzywojennych i w końcu poglądy oraz postawa Andrzeja Struga, szefa masonerii polskiej – oto główne zagadnienia poruszane w powyższym artykule.
EN
Some precious documents concerning the history of Polish Freemasonry were found in the Ciążeń Palace Library. One of them is an account written in the interwar period by a German Freemason Kurt Reichl; a kind of memorandum on his conversation with the chief of Polish Freemasonry, Andrzej Strug, in 1932. The conversation touches upon many questions, such as the ideology of Polish lodges, their political profile, the attitude towards the internal policy of Poland and other problems, still unknown to historians. Another document is an article by Leon Chajn (a historian) on this memorandum, one of the first attempts in Polish historiography (after the war) to use new sources in reconstructing the history of Polish Masonry and to present it to the public as well. The third and the last document is a commentary on Chajn’s work written by his opponent, also a historian, Professor Ludwik Hass. The historiography of Polish Freemasonry, the struggle between the two Polish historians, the unclear issue of the reliability of the interwar historical source, the profile of Polish interwar lodges and finally the views and opinions of Grand Master Andrzej Strug are the main points of this article.
The article concerns collections and collecting as a literary theme. Research on this issue should be undertaken by literary scholars, as collections support the characteristics of literary characters and give heroes their identity. The work analyzed from this angle is Money by Andrzej Strug from the year 1914. It interprets and describes three different collections and three different collectors: the eccentric Lyttons and their museum of stones, Lucy Slazenger’s precious jewelry collection and the art collection of Osias Murwaya, an enthusiast of antiquity.
The article deals with collections and collecting as a literary theme. Research on this issue should be undertaken by literary scholars, as collectionssupport the features of literary characters and give protagonists their identity. The work analysed from this angle is Money by Andrzej Strug from 1914. It interprets and describes three different collections and three different collectors: the eccentric Lyttons and their museum of stones, Lucy Slazenger’s precious jewellery collection and the art collection of Osias Murway, an enthusiast of antiquities.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.