The article is devoted to the Polish hygienist Apolinary Tarnawski (1851–1943) and the image of the institute of natural medicine he ran at Kosiv (Kosów) in Pokuttya (1893– 1914) (now Ivano-Frankivsk Oblast, in western Ukraine), as presented in the Polish-language spa magazines at the end of the nineteenth and in the early twentieth centuries, including Nasze Zdroje, Przegląd Zdrojowy, Przegląd Zdrojowo-Kąpielowy, Przegląd Zdrojowy i Turystyczny, Przegląd Zdrojowo-Kąpielowy i Turystyczny, Przewodnik Kąpielowy, Zdrój Ciechociński, and Kurier Ciechociński. The Tarnawski Institute was considered a hygiene school of the borderland area; it functioned from 1893 to 1939, and it implemented natural and innovative treatment methods: fresh air, exercise and a vegetarian diet.
PL
Artykuł prezentuje sylwetkę polskiego higienisty Apolinarego Tarnawskiego (1851–1943) oraz obraz prowadzonego przez niego zakładu przyrodoleczniczego w Kosowie na Pokuciu (1893–1914), prezentowany na łamach polskojęzycznych czasopism uzdrowiskowych na przełomie XIX i XX w., m.in. „Naszych Zdrojów”, „Przeglądu Zdrojowego”, „Przeglądu Zdrojowo-Kąpielowego”, „Przeglądu Zdrojowego i Turystycznego”, „Przeglądu Zdrojowo-Kąpielowego i Turystycznego”, „Przewodnika Kąpielowego”, „Zdroju Ciechocińskiego”, „Kuriera Ciechocińskiego”. Zakład Tarnawskiego uważany był za kresową szkołę higieny, stosowano w nim naturalne i innowacyjne w tym okresie sposoby leczenia: świeże powietrze, ruch i dietę jarską.
The authors have edited and prepared for publishing an unknown letter by the Przemyśl lawyer, politician and social activist Leonard Tarnawski of 19 November 1914. In the letter Tarnawski appeals to the authorities in Vienna in defense of his unjustly imprisoned brother Apolinary,owner of a clinic in Kosiv in Pokuttya. The letter was written during the First World War, a poorly researched period in the history of the Tarnawski family, and had remained an unknown historical source.
The article presents Wincenty Lutoslawski (1863–1954), who, by his actions, contributed to the propagation of the ‘Lebensreform’ diet in Poland. His activities are painted against the background of a brief characterisation of the structure of the Polish ‘Lebensreform’ movement. Lutosławski promoted the vegetarian diet, understood as a lifestyle subject to the rules of abstinence. The article reconstructs the sources from which the philosopher drew his knowledge on the subject of vegetarian food and discusses his views on the importance of a meatless diet not only for the preservation of physical health but, above all, for the spiritual development of man. It also shows how the philosopher propagated these recommendations in a programmatic way and how his followers gathered in the Eleusis Society applied these recommendations.
PL
W artykule przedstawiono postać Wincentego Lutosławskiego (1863–1954), który swoimi działaniami przyczynił się do upowszechniania w Polsce diety jarskiej. Tłem dla rozważań jest krótka charakterystyka struktury polskiego nurtu Lebensreform. W tym kontekście ukazano działalność Lutosławskiego w zakresie promocji diety jarskiej rozumianej jako styl życia poddanego regułom wstrzemięźliwości. W artykule zrekonstruowano źródła, z których filozof czerpał wiedzę na temat jarstwa, omówiono jego poglądy na znaczenie diety bezmięsnej nie tylko dla zachowania zdrowia fizycznego, ale przede wszystkim dla rozwoju duchowego człowieka. Pokazano także, w jaki sposób wskazania te filozof w sposób programowy upowszechniał i jak były one stosowane przez jego zwolenników skupionych w Stowarzyszeniu Eleusis.
У статті йдеться про доктора Аполінарія Тарнавського (1851-1943), польського піонера природолікування, засновника та багатолітнього керівника так званої „Лічниці" (Zakład Zdrowia) у серці Карпат. Принципи природолікуваних методів (повітряні, водяні та сонячні ванни, дієта і фізичні вправи) були пов'язані з домінуючими тенденціями у санаторіях 3ахідної європи, проте, завдяки винахідливісті лікаря-візіонера у Косові, вони використовували авторської програми власника закладу, який вважав голод та працю найкращими медикаментами. Таким чином лікар із Косова випередив своїх сучасників на багато років та мав чималий вплив на суспільне життя Польщі у міжвоєнному періоді. Косівська „Лічниця" відіграла помітну роль серед польської інтелігенцї, адже пацієнтами клініки були представники відомих польських родин. Окрім того, її історія повязана зі спільним, польсько-українським, минулим Косівщини. Адже саме тут пропагувався здоровий спосіб життя задовго до европейської моди.
EN
The article is devoted to dr Apolinary Tarnawski (1851-1943), Polish pioneer of natural medicine, the founder and for fifty years the manager of the sanatorium in Kosów (near Kolomyia). His methods of therapy (with air, sun, water baths, diet and exercise) were derived from tendencies of European spa system of the time. Tarnawski developed what he learnt abroad, equipping Kosów establishment with some original technical devices. He also introduced a specific ethical approach to the medical treatment. Tarnawski influenced the social life of reborn Poland and his sanatorium had a strong impact on Polish intelligentsia. At the same time it was deeply rooted in the local Polish and Ukrainian traditions of living close to nature.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.