Bishop Adam Dyczkowski established the Diocesan Archive in Zielona Góra on 15 September 2003. He appointed Rev. Dr. Robert R. Kufel its organizer and first director, and made an effort to help him to upgrade adequate scientific and practical skills. He attended to the first seat of the Archive, which was located in the building of the diocesan curia. He also put forward a proposal to build a new seat for the Archive, located behind the Diocesan Bookshop of St. Antoni at Plac Powstańców Wlkp. 2, which he consecrated in 2005. He held regular meetings with the director to discuss the progress in the organizational work of the Archive. He invited the director to participate in diocesan conferences and symposia, emphasizing the presence of the Diocesan Archive in the most important events in the life of the diocese. On 1 March 2007, he issued a decree on the centralization of the archive material produced until 1945 and located in parishes, and thus he took care of the oldest material heritage of the local Catholic Church, including archives left by Protestants after the end of World War II. Throughout the entire period of his rule, Bishop Adam not only was keenly interested in the progress in collecting archive documents but also regularly supported the activities of the Archive with diocesan funds. He told Director R. Kufel, who visited him in the Priests’ Retirement Home, that he wanted the Archive to receive documents and artefacts from the time of his ministry as diocesan bishop and those items the family would decide to donate to the Archive. At this point, Bishop Adam deserves words of great appreciation for the fact that he was able to appreciate the historical value of the mementos of the past. Bishop Adam died on 10 January 2021. He was laid to rest in the crypt of the Gorzów cathedral. At the request of the director and employees of the Archive submitted on 29 January 2021, Bishop Tadeusz Lityński, Diocesan Bishop, named the Diocesan Archive in Zielona Góra after Bishop Adam Dyczkowski on 11 February 2021.
This article presents a collection of historical photographs in the Diocesan Archives in Zielona Góra, which holds not only photographs documenting the ecclesiastical life of the diocese of Zielona Góra and Gorzów, but also those acquired from secular institutions and laypeople. The study aims to show the process of building up this collection (since 2003). The publication focuses on the creation of the Zielona Góra Diocesan Archives and presents an inventory of the photographic documentation, as well as a method of preserving and making it available to searchers. As of 31 July 2021, the photograph collection (group no. 50) comprised 12,488 items. An electronic inventory of the photographs is available on the website of the Diocesan Archives in Zielona Góra. The collected visual documentation is an open collection, to which successive photographs are still added. As far as recommendations are concerned, the entire collection should be digitalized in the future. This article is the first publication on the photographs in the holdings of the Zielona Góra Diocesan Archives and is a contribution to more detailed research. This study could be useful to researchers working with visual sources, notably regional and church historians as well as those who are passionate about old and new photographs.
PL
Fotografie historyczne stanowią doskonały materiał źródłowy, który gromadzą i przechowują wszystkie archiwa. Tematem publikacji jest zbiór fotografii w zasobie Archiwum Diecezjalnego w Zielonej Górze, które przechowuje nie tylko fotografie dokumentujące życie kościelne diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, ale gromadzi też te, które pochodzą od instytucji i osób świeckich. Celem opracowania jest ukazanie, jak ten zbiór powstawał (od 2003 r.). Publikację rozpoczyna opis powstania zielonogórskiego Archiwum Diecezjalnego, gdzie znajduje się omawiany zbiór fotografii. W dalszej części opracowania przedstawiono inwentaryzację dokumentacji fotograficznej oraz sposób przechowywania i udostępniania jej kwerendzistom. Na dzień 31 lipca 2021 r. zbiór fotografii (zespół nr 50) liczy 12 488 jednostek. Inwentarz elektroniczny fotografii znajduje się na stronie internetowej Archiwum Diecezjalnego w Zielonej Górze (http://archiwum.diecezjazg.pl). Gromadzona dokumentacja wizualna jest zbiorem otwartym, który uzupełniają kolejne dopływy fotografii. Zadaniem na przyszłość jest cyfryzacja zbioru. Opracowanie jest pierwszą publikacją na temat fotografii w zasobie zielonogórskiego Archiwum Diecezjalnego i stanowi przyczynek do podjęcia bardziej szczegółowych badań. Może być ono przydatne dla badaczy pracujących ze źródłami wizualnymi. Powinni do nich sięgać regionaliści, historycy Kościoła oraz osoby, których pasjonują dawne i nowe fotografie.
After a brief period of tolerance by the communist authorities for the activities of the Catholic Church in Poland, ever-increasing acts of violence and restrictions on the activities of the Church in Poland began in 1947. This is evidenced by the liquidation of Catholic organizations, the withdrawal of religious lessons from schools, the processes of arresting and removing bishops, priests from episcopal capitals or parishes, and the almost total restrictions on the Catholic press and publishing. The death of Soviet leader Joseph Stalin in 1953 was followed by the so-called Khrushchev Thaw, which took place in the Soviet bloc countries (except Romania and Czechoslovakia). The exacerbation of communist terror in Poland in 1954–1955 was the result of decisions made by the state authorities very confident in its domination of society. The events of October 1956 gave Polish society hope for a further change in socio-political reality. Since 1960, the communist authorities have again repressed the Church in Poland. Against the backdrop of all these events, which were taking place throughout the country, the above article presents the attitude of the local party authorities in the late 1950s and early 1960s toward the Church in Gorzów, based on documentation kept in the Diocesan Archives in Zielona Góra. Representatives of the local party authorities, using the powers given to them by their superiors from the PZPR Central Committee, effectively restricted the activities of the Gorzów Church, represented by successive bishops Teodor Bensch and Wilhelm Pluta.
PL
Po krótkim okresie tolerowania przez władze komunistyczne działalności Kościoła katolickiego w Polsce, od 1947 roku rozpoczęły się ciągle nasilające się akty przemocy i ograniczeń działalności Kościoła w Polsce. Świadczą o tym: likwidacja organizacji katolickich, wycofywanie nauki religii ze szkół, procesy aresztowania i usuwanie biskupów, kapłanów ze stolic biskupich czy z parafii, niemal całkowite ograniczenia prasy i wydawnictw katolickich. Po śmierci w 1953 roku radzieckiego przywódcy Stalina nastąpiła tzw. odwilż, która dokonywała się w krajach bloku sowieckiego (oprócz Rumunii i Czechosłowacji). Zelżenie terroru komunistycznego w Polsce w latach 1954-1955 było rezultatem decyzji podejmowanych przez aparat władzy, bardzo pewny swej dominacji w społeczeństwie. Wydarzenia Października ’56 dały polskiemu społeczeństwu nadzieję na dalszą odmianę rzeczywistości społeczno-politycznej. Od 1960 roku władze komunistyczne ponownie represjonowały Kościół w Polsce. Na tle tych wszystkich wydarzeń, które dokonywały się w całym kraju, powyższy artykuł przedstawia stosunek lokalnych władz partyjnych na przełomie lat 50. i 60. XX wieku do Kościoła gorzowskiego, oparty o dokumentację przechowywaną w Archiwum Diecezjalnym w Zielonej Górze. Przedstawiciele lokalnych władz partyjnych, korzystając z uprawnień nadanych im przez zwierzchników z Komitetu Centralnego PZPR, skutecznie ograniczali działalność Kościoła gorzowskiego, reprezentowanego przez kolejnych biskupów – Teodora Benscha i Wilhelma Plutę.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.