Podstawą materiałową artykułu jest notes Adama Asnyka, który przechowuje Biblioteka Jagiellońska w Krakowie (Oddział rękopisów, sygn. 7185 I, numer inwentarzowy 16261). Zawiera 56 kart zapisanych po stronach recto i verso. Asnyk notował w nim wyrazy, które się rymowały. Używał notesu z gotowymi zestawieniami rymów jako pomocy podczas pisania wierszy. Lista tych wyrazów wykazuje wysoką frekwencję słów przyswojonych z łaciny, greki oraz zapożyczeń francuskich. Dotyczą pojęć abstrakcyjnych, kultury antyku, klasyki literackiej i nazw własnych, które się odnoszą do geografii świata i historii powszechnej. Oznacza to intelektualny i inteligencki model poezji. W zestawieniach słów częste są asocjacje wskazujące na ironiczną postawę poety wobec romantyzmu. Rymy nie tworzą przypadkowych układów słów o podobnej fonetyce, ale stanowią pola gramatyczne i semantyczne. Analiza notesu Asnyka pozwoliła na sformułowanie wniosków, że: 1) wbrew ustaleniom wersologów Asnyk używał w rymach form gramatycznych nieodmiennych (bezokolicznik, przysłówek); 2) rym niedokładny w polskiej poezji pojawił się wcześniej, niż dotąd sądzono (koniec XIX w.).
EN
The material basis for the article was Adam Asnyk’s notebook, which is presently owned by The Jagiellonian Library in Kraków (Manuscript Archive, 7185I, no. 16261). The notebook contains 56 pages handwritten by Asnyk on both sides of a sheet. Asnyk wrote down the words which rhymed. He made use of the notebook when he needed set rhymes as a tool while composing poems. The list of these words demonstrates a high frequency of words borrowed from Latin, Greek, and French. They apply to abstract nouns, antiquity, literary classics, as well as proper nouns related to world geography and history. All indicates the intellectual and intelligentsia model of his poetry. The sets of words often included associations which emphasised Asnyk’s irony towards Romanticism. The rhymes were not accidental sets of words phonetically similar but instead they indicated grammatical and semantic fields. The analysis of Asnyk’s notebook enabled the following conclusions: 1) in spite of some scholars’ opinions, in his rhymes Asnyk used noninflectional grammatical forms (infinitives, adverbs); and 2) partial rhyme in Polish poetry had appeared earlier than it was commonly assumed (the end of the 19th century).
Przyjaźń Heleny i Karola Chłapowskich z Adamem Asnykiem, nawiązana wcześnie i trwająca do końca życia poety, którą każde z nich – jak się wydaje – bardzo sobie ceniło, jest zagadnieniem skromnie opracowanym,. Prezentowane tu listy, dotąd nie publikowane w całości (z wyjątkiem jednego), stanowią przyczynek do badań relacji artystów. Korespondencja jest przechowywana w Bibliotece Jagiellońskiej. To jeden telegram i 18 listów, pisanych w latach 1869–1891. Autorem wszystkich jest Asnyk. 11 zostało wysłanych do Chłapowskiego, adresatką pozostałych jest aktorka. Telegram podpisali trzej nadawcy: Asnyk, Karol Estreicher i Michał Bałucki. Publikowane tu listy zostały poprzedzone wprowadzeniem, przybliżającym charakter znajomości korespondentów, oraz uzupełnione spisem utworów Asnyka, deklamowanych przez artystkę.
EN
Helena Modjeska-Chłapowska and Karol Chłapowski’s friendship with Adam Asnyk, which started early and lasted until the poet’s death, and which each of them, as it may seem, greatly valued, is a poorly researched issue. The letters presented here, with one exception unpublished so far, make a contribution to the study of the artists’ relations. The correspondence is preserved in the Jagiellonian Library, and it consists of 18 letters and 1 telegram written between 1869 and 1891. Asnyk authored all of them, 11 were sent to Chłapowski and the actress was the addressee of the remaining ones. The telegram was signed by three senders, namely Adam Asnyk, Karol Estreicher, and Michał Bałucki. The present paper is preceded by an introduction describing the nature of the correspondents’ friendship, and supplemented by a register of Asnyk’s pieces that the actress recited. The letters published here are preceded by an introduction describing the nature of the correspondents’ friendship, and supplemented by a register of Asnyk’s pieces that the actress recited.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.