Krytyczne omówienie monografii zbierającej prace zaprezentowane na konferencji naukowej zorganizowanej przez Akademię Techniczno-Humanistyczną w Bielsku-Białej pt. Reformacja w Bielsku i Białej. Artykuł prezentuje krytycznie teksty autorów, którzy w nowatorski sposób odnieśli się do kwestii reformacji i życia protestantów w Bielsku i Białej na przestrzeni pięciu stuleci. Autor recenzji pyta o bohaterów i historię ewangelików w Bielsku-Białej, pozostawiając czytelnikowi możliwość własnej oceny. Recenzowana książka jest kontynuacją badań prowadzonych od pewnego czasu przez humanistów z ATH w Bielsku-Białej, w ich ramach opublikowano już Czytanie miasta. Bielsko-Biała jako kulturowy palimpsest.
Artykuł omawia krótką historię wsi i kościoła pw. Wszystkich Świętych w Białej koło Trzcianki oraz zabytkowe srebrne wota (zespół jedenastu plakiet), które znajdowały się w kościele w Białej w 1956 r. Do dzisiaj ocalało tylko pięć srebrnych wot. Dwa inne wota znane są tylko z fotografii. Umieszczenie wot przy obrazie Matki Boskiej z Dzieciątkiem na bocznym, nieistniejącym już, ołtarzu było dowodem szczególnego kultu, jakim darzono ten obraz. Wieszając przy tym obrazie wota, umieszczono tam także dwie plakiety związane z kultem świętego Izydora Oracza, którego bractwo istniało przy kościele w Białej od 1645 r., a obraz z jego podobizną do lat 70. XX w. wieńczył jeden z bocznych ołtarzy z obrazem zmartwychwstania Jezusa z XVI w. Plakiety bialskie prezentują zróżnicowany poziom artystyczny, od dwóch plakiet wykonanych przez wybitnego złotnika gdańskiego N. Schlaubitza do plakiet autorstwa prowincjonalnych rzemieślników, którym jednakże nie można odmówić szczególnego uroku. Ta uwaga odnosi się do plakiety ze sceną ślubu NMP ze świętym Józefem.
EN
The article discusses a short history of the village and the church of All Saints in Biala (Biała) near Trzcianka and antique silver votive offerings (a set of eleven plaques), which were located in the church in Biala (Biała) in 1956. To this day, only five silver votive offerings have survived. Two other votive offerings are known only from photographs. Placing votive offerings next to the image of the Virgin Mary with the Child on a side altar that no longer exists was a proof of the special worship that this image was accorded to. During the hanging of the votive offerings next to this painting, there were placed also two plaques related to the cult of Saint Isidore the Plumber, whose brotherhood existed at the church in Biala (Biała) since 1645. And also the painting with his image until the 1970s crowned one of the side altars with the image of the resurrection Jesus from the 16th century. Biala (Biała) plaques have a varied artistic level, from two plaques made by the eminent Gdansk (Gdańsk) goldsmith, N. Schlaubitz, to plaques by provincial craftsmen, who, however, cannot be denied some special charm. This remark applies to the plaque with the scene of the Virgin Mary’s wedding with Saint Joseph.
Stefania Wojtyła (1891 - 1962) was a half-sister of Karol Wojtyła’s father. When Karol’s parents and his brother Edmund died, Stefania remained a next of kin of the later Pope. She was a techer by profession, worked in Biła City and in – situated nearby - Rybarzowice village, . During the Second World War she was initially unemployed, and then she was teaching in German schools in Biała and Dziedzice. At that time she signed German People’s List, so called The Deutsche Volksliste. After the war she was banned from working in the Biała county due to her attitude during the occupation of Poland. She decided to go to Stodoły village, near Rybnik in so-called Recovered Territories, where she took up a job of the headmaster of a school. She worked there until she went into retirement in 1958. The last years of her life she spent in Krakow, running a household of Karol Wojtyła - then a bishop.
Artykuł zawiera omówienie i edycję przywileju fundacyjnego kościoła w Białej Podlaskiej wystawionego przez Jerzego Iwanowicza Ilinicza. Zawarte w nim informacje pozwalają na ustalenie m.in. nowej daty powstania parafii czy listy wezwań. W przywileju znajduje się także najstarsza wzmianka o Białej Podlaskiej jako mieście.
EN
The article presents a description and edition of a foundation charter issued by Jerzy Iwanowicz Ilinicz for a church in Biała Podlaska. The information contained makes it possible to determine, among other things, a new date of the establishment of the parish or lists of patron saints. The charter also includes the oldest mention of Biała Podlaska as a town.
Chaos, visible in the municipal heraldry of the town of Biała after 1945 and further exacerbated during the period of political transformation in the 1990s, caused the need among the members of the municipal authorities to set this issue in order and legally regulate it. The article, based on rich iconographic material, discusses the course of work on restoring the historical form of the coat of arms of Biała and developing and designing its flag and official seal.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.