Omówiono zagadnienie wdrażania systemu rachunków narodowych do praktyki statystyki polskiej. Opracowania i analizy prowadzone w ramach rachunków narodowych mają umożliwić rzetelny i kompleksowy opis oraz analizę zmian zachodzących w polskiej gopodarce, a także zapewnić porównywalność w skali międzynarodowej opracowywanych wskaźników, charakteryzujących rozwój społeczno-gospodarczy.
In the article the generalized Lambda-Tukey distribution was presented with the following four parameters of: location, scale, skewness and kurtosis. The distribution presented, due to its high flexibility is widely applied, especially when empirical distributions are sophisticated and do not show desired accordance with known classical theoretical distributions. The examples presented on the fitting of the DAX index distribution to the four parameter Tukey distribution turn out to be better than the ones for the beta distribution.
W artykule przedstawiono wyniki badania, w którym ekonometrię przestrzenną, uwzględnioną w ramach estymacji pośredniej, zastosowano w statystyce gospodarczej. Celem badania była próba wykorzystania autokorelacji przestrzennej do szacunku charakterystyki przedsiębiorstw z uwzględnieniem elementów taksonomii. Badaniem nie objęto mikroprzedsiębiorstw. (fragment tekstu)
EN
The paper presents results of a study which attempted to use spatial econometric methods in indirect estimation of certain characteristics for small, medium-sized and large enterprises in the provinces of Poland. To improve the accuracy of the estimate, the taxonomy elements were taken into account, wherein the spatial autocorrelation was used to identify groups of similar provinces. The study was relied on data from the DG-1 survey conducted by the Statistical Office in Poznan, which provides the basis for most of the short-term indicators used to describe enterprise activity in Poland. (original abstract)
W artykule zajmiemy się projektem modernizacji statystyki działalności gospodarczej Methodology for Modern Business Statistics (w skrócie MeMoBuSt) realizowanym przez Urząd Statystyczny w Poznaniu. (...) Jego zamierzeniem jest wspieranie wdrażania coraz efektywniejszych metod uzyskiwania, przetwarzania i analizy danych statystycznych z zakresu wytwórczości i handlu. W tym kontekście występuje potrzeba uogólnienia i rozpropagowania najlepszych myśli praktycznych (co powinno umożliwić stworzenie odpowiedniej pomocy metodologicznej) oraz dokumentowania rozwiązań powszechnie stosowanych w zakresie prowadzenia statystyki działalności gospodarczej w UE. (fragment tekstu)
EN
The paper discusses basic purposes and executive assumptions of the project leading to the modernization of methodology of statistical surveys related to business statistics and an assessment of quality of their results realized within the framework of the European Statistical System "Methodology for Modern Business Statistics" (ESSnet MeMoBuSt). This is venture of eight countries: the Netherlands, Hungary, Poland, Sweden, Switzerland, Norway, Italy and Greece. The group operates from 2011 and intends to release a new version of the methodological handbook concerning these issues in 2013. Specialists from the eight countries will take into account the newest scientific achievements in this field and work out directions of their effective application. The current methodological handbook has been in 1997 and the group focuses on disadvantages and gaps existing in the information contained there in relation to modern realities and challenges. Next component of this presentation is a characteristics of assumptions of the current version of the handbook. It includes also a degree of its consistency with commonly used in European and world statistics scheme of organization of statistical surveys GSBPM (Generic Statistical Business Process Model), adopted by UN, OECD and Eurostat. A description of current statements and divergences concerning detailed vision of the content of particular chapters and review of the already written fragments are discussed. The paper is supplemented with an analysis of the role of the Polish part in this venture and the issues which our country has contributed to this project and which it can contribute in the future. (original abstract)
The aim of the papers is to study the effect of noise reduction, carried out using the nearest neighbor method, on the identification of chaotic dynamics in the selected time series. The tools used to distinguish chaotic time series from random ones will be the BDS statistic and the correlation dimension The test will be conducted based on the economic time series which consist of closing share prices of companies listed on the Warsaw Stock Exchange and the daily exchange rates.
Podstawowymi ograniczeniami inwestycji był najczęściej zbyt mały popyt na rynku wewnętrznym, niska rentowność działalności samych przedsiębiorstw i konkurencja ze strony importu. Inwestycje finansowane z budżetu państwa uległy znacznemu ograniczeniu, zbyt wysokie były bowiem bieżące potrzeby budżetu. Zdolności inwestycyjne przedsiębiorstw ograniczała również sytuacja makroekonomiczna, głównie niska stopa oszczędności krajowych i wysoka stopa redystrybucji budżetowej. Rozwój był jednak wspierany kapitałem zagranicznym, dlatego też tempo wzrostu nakładów inwestycyjnych nie odbiegało od średniego tempa w krajach rozwiniętych, ale nie było wystarczające do nadrobienia dystansu rozwojowego do krajów ekonomicznie zaawansowanych.
Przedstawiono historyczny rozwój metodologii obliczania wskaźników zmian cen towarów i usług. Tło historyczne posłużyło jako wstęp do omówienia najważniejszych aspektów badania cen konsumpcyjnych i kierunków doskonalenia metodologii stosowanej przez GUS, w kontekście obecnie obowiązujących standardów międzynarodowych i przewidywanego ich rozwoju.
Artykuł przedstawia metodę badania wpływu stóp procentowych Libor na kurs walutowy EURO/USD na rynku Forex za pomocą zweryfikowanego modelu opartego na teorii niezabezpieczonego parytetu stóp procentowych (UIP). Badanie to było prowadzone w latach 1995-2004. Wyniki empiryczne pokazały, że otrzymany model nie był zgodny z teorią UIP. Dysparytet stóp procentowych okazał się istotny statystycznie, lecz wpływał na kurs przeciwnie niż postulowano w modelu teoretycznym. Otrzymane wyniki mogą być wykorzystywane przy budowie prognostycznego modelu kursu walutowego. (abstrakt oryginalny)
EN
This study aims at determining an influence of Lib or interest rates on EUR/USD exchange rate on FOREX market. The survey evaluates uncovered interest parity (UIP) model and is based on long time series. Diagnosis of that phenomenon will contribute to development offorecasting model. Empirical results show that in years 1995-2004 UIP did not hold. However, interest rates parity has statistically essential impact on EUR/USD exchange rate. (original abstract)
W artykule scharakteryzowano przeobrażenia w systemie badań statystycznych oraz działalności informacyjno-publikacyjnej w przemyśle, wynikające z transformacji ustrojowej i gospodarczej kraju oraz zastosowania międzynarodowych standardów statystycznych Unii Europejskiej od 1990 r. Przeobrażenia te polegały głównie na wyeliminowaniu tematów badań służących metodom planowania i centralnego zarządzania gospodarką, kontynuacji podstawowego zakresu tematycznego badań oraz wprowadzeniu nowych lub udoskonalonych badań specjalistycznych dla gospodarki rynkowej i zmienionych standardów metodologicznych. W opracowaniu przedstawiono wykaz problemów badawczych w przemyśle do realizacji jako wyzwania na najbliższe lata.(abstrakt oryginalny)
EN
In the article the transformation of the statistical survey system and it's information-publication activity in the industry were characterized. They are the results of the country political and economic transformation and European Union international statistical standards usage since 1990. Those transformation consisted in mainly on elimination of surveys subject, which serves to planning methods and central managing of economy the basic range of subject surveys continuation and introducing new or improved specialized surveys for the market economy and changed methodical standards. In the elaboration the list of research problems in industry to face with as the challenges for the nearest years was presented.(original abstract)
W pierwszej części artykułu przedstawiono losy statystyki rachunków narodowych poczynając od okresu przedwojennego, poprzez lata 1947-1989, gdy Polska stosowała system rachunków narodowych MPS (Material Product System), do okresu 1970-2007, w którym statystyka polska zaczęła stosować system zwany SNA (System of National Accounts). W artykule omówione są główne osiągnięcia i porażki statystyki w każdym z tych okresów. Wspomniane są także osiągnięcia statystyki polskiej w dziedzinie porównań międzynarodowych GDP (Gross Domestic Product) oraz cen. W końcowej części autor postuluje podjęcie prac koncepcyjnych: budowy równoległego do SNA systemu rachunków, w którym centralnym pojęciem, punktem odniesienia byłby dobrobyt (well being), tak jak w systemie SNA jest produkcja (Gross Domestic Product). Jest to wyzwanie dla statystyki w XXI w.(abstrakt oryginalny)
Deficyt budżetowy towarzyszy polskiej transformacji od jej początku. Nadmierne wydatki budżetowe, towarzyszące procesom zmian ustrojowych spowodowały wzrost udziału konsumpcji publicznej i transferów w globalnych wydatkach państwa, kosztem nakładów na inwestycje publiczne. Wyraźne spowolnienie gospodarki w roku 2000 i brak reform po stronie wydatków spowodowały, że deficyt w roku 2001 przekroczył 3% PKB i dalej rósł w następnych latach. Nic nie wskazuje na to, że najbliższe lata przyniosą korzystniejsze zmiany. Zarysowujący się kryzys finansów publicznych potwierdza malejące saldo pierwotne polskiego budżetu, które od roku 2000 jest ujemne, co wskazuje na przekroczenie granicy bezpieczeństwa w zakresie zobowiązań pożyczkowych państwa. Ponadto przeznaczanie już dzisiaj znacznej części wpływów podatkowych na spłatę zobowiązań pieniężnych państwa stanowi poważne zagrożenie dla polityki, zarówno podatkowej, jak i budżetowej. Podobny problem dotyczy wydatków, gdy spora ich część przeznaczana jest na obsługę długu, co znacznie ogranicza ich kształtowanie i wpływ na rozwój gospodarczy kraju. (abstrakt oryginalny)
EN
There has been a budget deficit since the beginning of the transformation in Poland. Excessive budget expenditures arisen during political transition caused increase in the public consumption share and in global government expenditures transfers, at the cost of public investments' expenses. As a result of slowing down economy and lack of expenditure reforms in the year 2000, the budget deficit in the year 2001 exceeded 3% GDP and kept increasing in the following years. Unfortunately, there is no indication of better tendency in the following years. Decreasing initial balance of Polish budget confirms emerging public finances crisis. Since the year 2000, there has been a deficit of initial balance what indicates exceeding the safety limit in the area of state loan liabilities. Moreover, the serious threat for the tax and budget policy is assigning the significant part of tax proceeds on the state outstanding liabilities' repayments. The similar problem concerns expenditures, when their major part is assigned on debt service, what restricts their formation and influence on country economic development. (original abstract)
Statystyka nie rejestruje w jednym mierniku najbardziej charakterystycznego zjawiska procesu globalizacji gospodarki - zwiększonego międzynarodowego przepływu towarów, usług, kapitału i siły roboczej. Artykuł przedstawia jedną z kilku możliwych wersji pomiaru zarówno przepływu dóbr ekonomicznych między krajami, jak i wpływu nierezydentów na tworzenie dochodu narodowego. Obliczenia są szacunkiem, a dotyczą danych dla całego świata oraz 43 krajów o najwyższych dochodach narodowych, w tym krajów Unii Europejskiej oraz wszystkich bezpośrednich sąsiadów Polski. Dla gospodarki świata najwyższy przepływ - współtworzący dochód narodowy - dotyczy towarów, a następnie kapitału, który nieznacznie przewyższa przepływ międzynarodowej siły roboczej (imigracji) i w kolejności usług. Zróżnicowanie między krajami jest jednak bardzo duże. (abstrakt oryginalny)
EN
Statistic is not registering in one measure the most characteristic effect of economy globalization process - increased international flow of goods, services, capital and labour force. The author of the article presents one of the several possible measurements ' versions, both economical goods flow between countries and non-residents influence on national income's creation. These calculations are estimation and concern data for all over the world and also for 43 countries with the highest national income, within European Union Member States and all neighborhood countries of Poland. For the world economy the highest flow - also creating national income - concerns goods, and then capital, which slightly exceeds international labour force flow (immigration) and in turn services. However, the diversification between countries is large. (original abstract)
Podstawą opracowania zdecydowanej większości sprawozdań statystycznych jest prowadzona przez podmiot gospodarczy ewidencja księgowa. Jeśli poszczególne informacje statystyczne wynikają bezpośrednio z odpowiednich zapisów księgowych, to z całą pewnością można stwierdzić, że są to dane wiarygodne. Jednak nie we wszystkich firmach warunek ten jest spełniony. Autor rozpatruje problemy powstające w przypadku tych firm, w których rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Przedstawione w artykule propozycje zmian w sposobie sporządzania sprawozdań, jak również przesyłania dokumentacji do organów statystycznych mogą pozytywnie wpłynąć na wiarygodność informacji statystycznej i umożliwić dokładniejszą ich kontrolę.
Celem artykułu jest analiza długu zagranicznego w Polsce w latach 1995-2009 na tle zmian zachodzących w latach wcześniejszych oraz zdefiniowanie zagrożeń wynikających z tego zadłużenia dla gospodarki w najbliższej przyszłości. Niekorzystna sytuacja w zakresie bilansu płatniczego ogranicza możliwości zaciągania długu na rynkach międzynarodowych, zwłaszcza w okresach wysokiego natężenia obsługi zadłużenia zagranicznego. Wysoki poziom rezerw walutowych przekonuje jednak, że mimo wysokiego zadłużenia zagranicznego Polska nie będzie miała problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań. Ryzyko zadłużenia zagranicznego rośnie, ale nadal jest ono stosunkowo niskie. Jednak niekorzystne warunki makroekonomiczne mogą zmienić tę sytuację.
EN
The aim of the article is to analyze Poland's foreign debt in years 1995-2009 in relation to changes occurred in earlier years as well as definition of economic dangers in the next future. Disadvantageous balance of payments reduces possibilities to run up a debt on international markets although high currency reserves allow Poland to settle current liabilities without problems. The foreign debt risk growths but it is as before relatively low. However disadvantageous macro-economic development conditions can change this situation.(original abstract)
Rozwój rynku kapitałowego po roku 1995 był wynikiem rosnących potrzeb pożyczkowych państwa oraz zachodzących procesów prywatyzacyjnych. Instrumentami wykorzystywanymi do finansowania deficytu budżetowego są obligacje skarbowe. Z kolei płynność budżetowi zapewniały emitowane przez ministra finansów bony skarbowe. Jednak wszystkie wyemitowane skarbowe papiery wartościowe są formą pożyczki, którą należy zwrócić wraz z odsetkami. Dług publiczny Skarbu Państwa na koniec 2008 r. wyniósł prawie 570 mld zł. W porównaniu do roku poprzedniego wzrósł o kolejne 13,6%. Każdego roku wzrost zadłużenia Skarbu Państwa obciąża budżet państwa i zmniejsza wydatki na rozwój. Budżet państwa może mieć do czynienia z problemem zwanym w literaturze jako "pułapkę zadłużenia", zjawiska prowadzącego do załamania finansów publicznych i doprowadzić do hiperinflacji.
EN
The each year increasing State Treasury debt (regulated with new liability assumption) debits our state budget seriously by now and reduces expenses for the development. An improvement without radical deficit reducing will be impossible in the next years. The state budget can be confronted with the problem known in the literature as "debt trap". The problem is defined as a sequence of the following phenomena: budget deficit financed by a loan contributes to the public debt increase as well as to an increase in its service costs. It causes budget expense increase in next years and a reducing means dedicated to finance other expenses. When the reducing is balanced with an increased deficit, the sequence repeats. Such a situation can cause a total collapse of public finances and a hyperinflation.(original abstract)
Na podstawie danych EUROSTATU, który przeprowadził weryfikację obliczeń siły nabywczej walut, wolumenu PKB i jego elementów za lata 1995-2003, przedstawiono międzynarodowe porównania poziomu PKB pomiędzy długoletnimi (UE 15) i nowymi krajami obecnej Unii Europejskiej (UE 25). Przedstawiono też wnioski na temat pozycji Polski względem krajów UE 25. Polska poprawiła swoją pozycję w 2003 roku w porównaniu z rokiem 1995 względem prawie wszystkich krajów UE 15, ale pogorszyła się w stosunku do zdecydowanej większości krajów akcesyjnych.
Celem artykułu jest zbadanie postępującej między krajami Unii Europejskiej (UE) konwergencji mierzonej wartością PKB per capita, czy ewentualnie występującej w tej dziedzinie stagnacji lub dywergencji. Teoria ekonomii dostarcza argumentów na temat możliwości wyrównania poziomu rozwoju krajów bardziej i mniej rozwiniętych, szczególnie jeżeli te drugie przekroczyły pewien próg. Jest ona określana mianem teorii konwergencji i w niektórych przypadkach znajduje potwierdzenie empiryczne. Konwergencji prowadzącej do stopniowego zmniejszania różnić pomiędzy poszczególnymi regionami sprzyja integracja gospodarcza. Po 2004 r. dziesięć nowych krajów członkowskich UE otrzymało duże szanse przyśpieszenia rozwoju gospodarczego. Od momentu rozszerzenia UE (w tym Polska) stopniowo zmniejsza się dystans rozwojowy wspólnoty (różniący poszczególne kraje) mierzony wartością PKB per capita.(abstrakt oryginalny)
EN
The aim of the article is to study the progressing convergence between EU Member States, measured by the value of GNP per capita, or possibly by existing in this field stagnation or divergence. The economy theory provides with arguments on the possibility to equalize the level of development of countries more and less developed, especially when the second ones have exceed certain cut-off. This is named convergence theory and in some cases finds empirical confirmation. The economic integration fosters convergence leading to gradual reduction of differences between particular regions. After 2004 ten new EU Member States have received big chances to fasten their economy development. From the moment of EU enlargement (also Poland) the community development distance is becoming smaller (differing particular countries). It is measured by value of GDP per capita.(original abstract)
Zasadniczym elementem "napŠdzającym" wzrost gospodarczy w latach 1992-1997 były inwestycje. Od strony sektorowej gospodarki dynamika przemysłu i budownictwa wpłynęła na wysoką dynamikę PKB w tym okresie. Szybkiemu wzrostowi towarzyszyła również wysoka dynamika (szczególnie do 1995 r.) wykorzystania czynników produkcji. Za spowolnienie tempa wzrostu PKB od 1998 r. odpowiadają zmiany w przemyśle i budownictwie, malejące nakłady na inwestycje oraz niższa dynamika wykorzystania czynników produkcji. Niewielki wzrost PKB w latach 2000-2002 był možliwy dzięki wysokiej dynamice eksportu.
Metoda konstrukcji składowych prostych pozwala na uzyskanie czynników, których interpretacja okazuje się znacznie lepsza niż w przypadku czynników głównych - tak "surowych", jak i rotowanych formułą varimax. Statystyka złożonych zjawisk społeczno-gospodarczych wymaga zgromadzenia wyników rozmaitych obserwacji, uzyskiwanych z różnorodnych badań. Zdaniem autora można zaryzykować stwierdzenie, że optymalność poprawnie skonstruowanych składowych prostych dla zagadnień tego rodzaju najczęściej będzie się mieścić w granicach 80-90 procent co jest poziomem na ogół wystarczającym i zapewniającym pożądaną jakość analizy.
EN
The well-known purpose of classical multivariate analysis is an assessment of set of given objects on the account of some composite socio-economic phenomenon described by collection of statistical features, characterizing various aspects of investigated problem. The information database concerning the subject of research may, however, often consist of large number of features. Therefore it is useful to reduce the variable dimension without significant loss of model properties (especially variability).
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.