The article presented and interpreted results of the survey. More precisely – the answers given by respondents three questions, which were: “What do you think about the presence of German loanwords in the Poznań dialect? Is it a lot of them? Are they still alive?”. The survey covered 120 people from Poznań (and Wielkopolska, but at least 20 years of living in the city), representing three age groups. It turned out that most of the inhabitants of Poznań has a positive attitude towards the German loanwords present in their dialect. They note their recessive character of the cross-generational. They admit, however – and this regardless of age – that there are still a lot. Most of the respondents are aware of the limitations of pragmatic and communication accompanying the use of regional German loanwords. Today the influence German into Polish no longer raises such negative connotations as before, so the evaluation of regional German loanwords is more objective.
The article is an attempt at defining the range of lexical Germanisms in thematic fields in the Spisz dialect. This will allow to indicate which areas were most affected and to determine the numer of borrowings in specific semantic fields. The basis for the discussion is the Corps of Spisz.
PL
Artykuł jest próbą określenia na podstawie gwary spiskiej zasięgu germanizmów leksykalnych w polach tematycznych, które pozwolą wskazać, przez jakie dziedziny życia szerzyły się one najbardziej, z określeniem liczby zapożyczeń w poszczególnych polach semantycznych. Podstawą omówienia jest powstały Korpus spiski.
The aim of the article is to present dialectal dictionaries from the area of the “Deaf German” settlement (Carpathian Foothills) as sources for a study of lexical Germanisms. The term “Deaf Germans” (German Taubdeutsche, Walddeutsche) refers to the descendants of German settlers from the period of medieval colonization in the Carpathian Foothills. It covers the area between Tarnów and the vicinity of Łańcut, with several islands of this settlement identified around Tarnów, Biecz and Gorlice, Krosno, Rzeszów and Łańcut. The analysis covers 20 dictionaries and word collections of the past (from the late 19th and early 20th centuries) and contemporary (the late 20th and early 21st centuries), also differentiated geographically, volume-wise and lexicographically (by the method of elaboration). They are a valuable source for a study of lexical borrowings used in dialects in this area, confirming their formal (phonetic and morphological) and semantic diversity. A significant part of the set of Germanisms are rare words, limited only to dialects of south-eastern Lesser Poland.
PL
Celem artykułu jest przedstawienie słowniczków gwarowych z obszaru tzw. osadnictwa głuchoniemieckiego jako źródeł do badań germanizmów leksykalnych. Termin „Głuchoniemcy” odnosi się do potomków osadników niemieckich, którzy głównie w średniowieczu osiedlili się wśród ludności polskiej na Pogórzu Karpackim. Obejmuje teren od Tarnowa po okolice Łańcuta, na którym wyróżnia się kilka wysp tego osadnictwa (okolice Tarnowa, Biecza i Gorlic, Krosna, Rzeszowa i Łańcuta). Analizą objęto 20 słowników i zbiorków wyrazowych dawnych (z końca XIX i pocz. XX w.) oraz współczesnych (koniec XX i pocz. XXI w.) zróżnicowanych także geograficznie, objętościowo i leksykograficznie (sposobem opracowania). Są one cennym źródłem do badań zapożyczeń leksykalnych używanych w gwarach na tym obszarze, poświadczają ich zróżnicowanie formalne (fonetyczne i morfologiczne) oraz semantyczne. Znaczną część zbioru germanizmów stanowią wyrazy rzadkie, ograniczone tylko do gwar Małopolski południowo-wschodniej.
The paper presents the semantic structure of verb borrowing from German going out of use during the New Polish period. Lexical material included 86 semantic units extracted from Słownik języka polskiego (dictionary of Polish language) edited by Witold Doroszewski described as: archaic, obsolete, going out of use. The semantic structure shows that significant part of vocabulary was collected in 2 fields: ‹‹Work life›› and ‹‹Social behavior in the community›› occurring to extralinguistic circumstances like changes of work organization and realities of social life.
Lexical Borrowings in Dialectal Phraseology of the Chernivtsi Region: The Diachronic AspectThis article is devoted to the analysis of dialectal phraseological units with foreign components (Romanian, German, Polish, Hebrew, Hungarian) recorded in the dictionary entitled “Phraseologisms and Paroemias of the Chernivtsi Region” (Фразеологізми та паремії Чернівеччини, 2017) from the point of view of their number, presence in modern local dialect and membership in certain semantic groups. It was established that borrowed elements referring to household items and those that function as regional synonyms of Ukrainian components in the structure of dialectal phraseological units are the most frequently used ones. The most frequent elements in the analysed linguistic material are groups of words borrowed from Romanian, German and Polish. The study material indicates the absence of complete correlation in the dynamics of borrowings on the lexical and phraseological levels: in most cases the componential composition of popular colloquial phraseology is subordinate to their emotional-evaluative and expressive functions.Zapożyczenia leksykalne w frazeologii dialektów obwodu czerniowieckiego: aspekt diachronicznyArtykuł poświęcony jest analizie frazeologicznych jednostek dialektalnych z komponentami obcojęzycznymi (rumuńskimi, niemieckimi, polskimi, hebrajskimi, węgierskimi) zarejestrowanych w Słowniku frazeologizmów i paremii obwodu czerniowieckiego (Фразеологізми та паремії Чернівеччини, 2017) z punktu widzenia ich frekwencji we współczesnym dialekcie oraz przynależności do pewnych grup semantycznych. Ustalono, że najczęściej we frazeologizmach dialektalnych zachowują się zapożyczone nazwy przedmiotów gospodarstwa domowego, jak również te, które są regionalnymi synonimami części składowych ukraińskich frazeologizmów. Najczęściej spotykanymi elementami analizowanego materiału językowego są grupy słów zapożyczonych z języka rumuńskiego, niemieckiego i polskiego. Zbadane materiały wskazują na brak pełnej korelacji w dynamice zapożyczania na poziomie leksykalnym i frazeologicznym: komponenty potocznej frazeologii ludowej zwykle są podporządkowane ich funkcjom emocjonalno-ewaluacyjnym i ekspresyjnym.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.