W artykule omówiono islandzką gospodarkę w okresie od zasiedlenia wyspy aż po kres funkcjonowania tzw. Wolnej Wspólnoty (ok. 930–1264). Dzięki analizie treści staroislandzkich źródeł narracyjnych i prawnych oraz wyników badań archeologicznych odtworzono strategie adaptacyjne osadników do warunków naturalnych wyspy, zrekonstruowano średniowieczną islandzką strukturę społeczną, z uwzględnieniem relacji pracowniczych, zarysowano gospodarkę hodowlaną oraz wewnętrzny i zewnętrzny obieg towarowo-pieniężny.
EN
The article deals with the Icelandic economy from the time of the settlement to the fall of the so-called Commonwealth (ca. 930–1264). Using the extant narrative and legal Old Icelandic sources, as well as the results of modern archaeological research, the article describes the settlers’ adaptation strategies, reconstructs the medieval Icelandic social structure and work relations, and recreates the farming strategies, as well as the inner and outer circulation of goods and money.
The Icelandic Commonwealth (ca. 930–1264) is a relatively well documented pre-state society based on chieftaincy. The Free Commonwealth institutional structure was based on a number of public assemblies (þing), which provided a meeting place for the local chieftains (goðar) and their followers recruited from the householders class (bændr). The assemblies had judicial functions and were often used to adjudicate legal disputes. The aim of this article is to reconstruct the assembly court proceedings using the extant private Old Icelandic lawbooks known as Grágás. In particular, special consideration is given to the case initiation process, the geographical, subject-matter and functional jurisdiction of various assembly courts, as well as to the formal means of proof, and the rules for convictions.
PL
Islandzka Wolna Wspólnota (~930–1264) jest relatywnie dobrze udokumentowaną źródłowo przedpaństwową społecznością funkcjonującą w tzw. modelu wodzowskim. Ustrój Wolnej Wspólnoty zorganizowany był wokół szeregu wieców publicznych (þing), na których regularnie spotykali się lokalni wodzowie (goðar) wraz ze stowarzyszonymi z nimi wolnymi gospodarzami (bændr). Wiece te miały w dużej mierze sądowy charakter i służyły rozstrzyganiu sporów powstałych na gruncie naruszeń prawa. Celem niniejszego artykułu jest zrekonstruowanie procedury sądowej obowiązującej w postępowaniach przed sądami wiecowymi w oparciu o treść prywatnych zbiorów staroislandzkiego prawa, zwanych Grágás. Szczegółowej analizie została w nim poddana kwestia inicjowania postępowań sądowych, właściwości miejscowej, rzeczowej i funkcjonalnej poszczególnych sądów wiecowych, dopuszczalnych środków dowodowych oraz sposobów wydawania orzeczeń.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.