Pomoc publiczna stanowi jeden z instrumentów polityki państwa w gospodarce rynkowej. Pomocą publiczną jest przysporzenie korzyści finansowych ze środków publicznych, w sposób, który mógłby naruszać konkurencję. Założenia Strategii Lizbońskiej i zalecenia określone przez Radę Europy wskazują na konieczność zredukowania rozmiarów pomocy, ze szczególnym uwzględnieniem pomocy zniekształcającej konkurencję, oraz prowadzenie bardziej przejrzystego systemu jej przyznawania. W latach 2000–2007 łączna wartość pomocy publicznej w Polsce wyniosła 20,2 mld euro, co daje wartość przeciętną na poziomie 2,5 mld euro rocznie. Łączna wartość pomocy publicznej w okresie 2000–2007 dla 15 krajów Unii Europejskiej wynosiła 477,2 mld euro, co w przeliczeniu na kraj oznacza średnią na poziomie 3,9 mld euro rocznie. Łączna wartość pomocy publicznej dla 27 krajów Unii Europejskiej wyniosła 535,9 mld euro, co w przeliczeniu na jeden kraj oznacza średnią roczną na poziomie 2,5 mld euro. Z powyższego wynika, że łączna wartość pomocy publicznej dla UE 27 stanowi 112% wartości pomocy publicznej UE 27. Oznacza to, że kraje nowe w UE oddziałują w niewielkim stopniu na pomoc publiczną ogółem. Należy też zwrócić uwagę, że kraje UE-15 dokonały restrukturyzacji swoich gospodarek w latach 80 i 90tych XX wieku. Polska i inne kraje postkomunistyczne włączone w struktury UE są wciąż na początku drogi restrukturyzacji gospodarki, podczas gdy „stare” kraje Unii Europejskiej proces ten zakończyły. Zauważyć należy, że kraje UE-15, będąc aktualnie w dużo lepszej sytuacji niż pozostałe kraje, wymagają od pozostałych krajów, które znajdują się w gorszej sytuacji niż ta, w której się znajdowały one kilkanaście lat temu, stosowania zasad jakie same aktualnie stosują. Analizując problematykę pomocy publicznej zwrócić należy uwagę na specyfikę uwarunkowań Polski w porównaniu do krajów Europy Zachodniej. Polskę charakteryzuje relatywnie wysoka stopa bezrobocia, niedokończony proces restrukturyzacji, słabość strukturalna sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Wydaje się, że kryzys finansowy lat 2007–2008 i wiążące się z tym spowolnienie gospodarcze w 2008 stawiają nowe wyzwania dla polityki Unii Europejskiej w zakresie pomocy publicznej, szczególnie tej przeznaczonej na ratowanie i restrukturyzację. Jednak dotychczasowe doświadczenia wskazują, że pomoc w związku z kryzysem została udzielona wyłącznie starym krajom UE. Należy zwrócić uwagę, że o ile w Polsce dotychczas nie było znaczących potrzeb pomocy w związku z kryzysem finansowym, jednak występują innego rodzaju potrzeby.
Celem artykułu jest analiza polityki innowacyjnej Unii Europejskiej. Realizacji powyższego zamierzania służyć będzie zarówno przedstawienie założeń strategii oraz narzędzi wspierających innowacyjność w ramach integracji europejskiej, jak również prześledzenie ewolucji podejmowanych w tym zakresie działań. Również istotnym zagadnieniem omawianym w tekście jest ocena efektywności prowadzonej przez Unię Europejską polityki innowacyjnej.
EN
The article presents the evolution of innovation policy of the European Union. The analyses of EU policy contained in the article are based on the theory of the innovation. The text focuses on the European programmes and initiatives for increasing innovativeness and competitiveness of the Community economy. The aim of this article is also to present the impact of the Lisbon and “Europe 2020” EU strategies in the context of the “third generation innovation policy”.
In spite of the process of economic integration in Europe, a lot of developed countriessurpass it in the area of industrial development based on the knowledge. Therefore, in 2000 inLisbon the heads of EU countries accepted the common economic and social strategy for thetransformation of EU into the most dynamic and competitive economy in the world. To reach thisgoal a quick transformation into knowledge-based economy, the development of informationsociety and the increase of economic innovation are planned. The following article presents the steps France is taking in the framework of National ReformProgramme based on social increase. It assumes that in the area of research and innovationthe increase of private investment and the increase of effectiveness of public research and helpin popularizing innovations in economy are planned. The main aim of the programme is tocoordinate public research and intensify the cooperation with enterprises and developmentof innovation and industrial politics. The plans to reach these aims consist of the change the labor law, concessions, better access to funds, the promotion of IT and the increase of funds forlocal development and the improvement of technical infrastructure.The third priority, the formation of economy based on knowledge, distinguishes threespheres of enterprises. One of them is the stimulation of research and innovation which dealswith: -the increase of funds and effectiveness of public research by means of better formulationand estimation of scientific politics - the development and popularization of French scientific achievements, the improvementof attractiveness of scientific career and the integration of French research system in Europe - the development of science by means of projects and the improvement of effectivenessof public-private cofinancing. Apart from the steps taken, spatial differentiation of development of R+D sector will be analyzed.
Idea budowy europejskiego społeczeństwa informacyjnego została ujęta w projekcie Strategii Lizbońskiej. Strategia ta określa szczególny wpływ reform sfery edukacji na rozwój społeczeństwa informacyjnego. Problematyka pożądanych zmian w edukacji została uszczegółowiona w badaniach własnych do diagnozy treści szkolnych serwisów informacyjnych na obszarze Zagłębia Dąbrowskiego. Wyniki badań są ewaluacją serwisów WWW w postaci rankingu ukazującego zaangażowanie szkół w realizację idei Strategii Lizbońskiej. Szkolne serwisy informacyjne w badanym regionie spełniają zaledwie podstawowe założenia przyjętej strategii. Wymagają dalszej pracy i rozwoju w celu pełniejszego przystosowania ich do wyzwań stawianych współczesnym społeczeństwom informacyjnym.
EN
The idea of building European information society was presented in the Lisbon Strategy project. The strategy identifies the special impact of educational reforms on the development of information society. The issues concerning desirable changes in education was specified in one’s own research studies for diagnosing the content of school information services in Zagłębie Dąbrowskie area. The research findings constitute the evaluation of WWW services in the form of ranking indicating involvement of schools in implementation of the Lisbon Strategy idea. The school information services in the examined region meet merely the basic objectives of the assumed strategy. They require further work and development with the purpose of their full adoption to challenges posed before contemporary information society.
Celem niniejszego artykułu jest porównanie doświadczeń Strategii Lizbońskiej z dyskusją europejską wokół nowej Strategii "Europa 2020". Widoczne są silne tendencje historyczne w polityce europejskiej, a zmiany - wywołane najczęściej uwarunkowaniami zewnętrznymi - są ewolucyjne, jednak nie wpływają na zasadniczą poprawę efektywności implementacji strategii UE. Widać jedynie niewielkie korekty dotyczące zarządzania i dość ograniczone, stopniowe zmiany w priorytetach merytorycznych.
EN
The aim of this article is to compare the Lisbon and "Europe 2020" EU economic and social strategies. The analysis is focused on "path dependency" of historical trends as well as on new tendencies in management methods and policy priorities. The changes in the new EU Strategy are due to external circumstances and are rather evolutionary. They have a limited impact on the quality of the Strategy's implementation.
Strategia Lizbońska to plan działań, mający na celu poprawę międzynarodowej konkurencyjności gospodarek państw członkowskich Unii Europejskiej, przyjęty przez Radę Europejską podczas obrad w Lizbonie w dniach 23-24 marca 2000 roku. Głównym celem Strategii, według jej twórców, jest dorównanie głównemu konkurentowi UE – Stanom Zjednoczonym i przekształcenie ugrupowania integracyjnego w najbardziej konkurencyjną, opartą na wiedzy gospodarkę na świecie, zdolną do utrzymania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, stworzeniu większej liczby miejsc pracy oraz zachowania spójności społecznej. Strategia, zdaniem autora, nie identyfikowała jednak dostatecznie podmiotów odpowiedzialnych za jej wdrażanie. Głównymi podmiotami były instytucje unijne oraz państwa członkowskie (ich naczelne organy władzy wykonawczej), jednak zbyt mało miejsca poświęcono innym podmiotom. Dotyczyło to przede wszystkim władz regionalnych i lokalnych (przede wszystkim organów administracji publicznej (samorządowej) na tych szczeblach) oraz instytucji i organizacji partnerów społecznych, zarówno na szczeblu europejskim, jak i państw członkowskich. W zasadzie poprawnie zidentyfikowano słabości gospodarki europejskiej, jednakże nie dobrano właściwych lub wystarczających podmiotów realizacyjnych do przeprowadzenia stosownych zmian. Dostrzegając inne podejście do podmiotów ważnych dla wdrażania Strategii, w tekście podjęto próbę bardziej precyzyjnego określenia roli partnerów społecznych oraz organów administracji publicznej (regionalnej i lokalnej, a w mniejszym zakresie administracji szczebla centralnego), jako tych którym wyznaczono w Strategii ważną rolę i które ponosić będą część odpowiedzialności za jej realizację. Administrację publiczną czeka w procesie realizacji Strategii Lizbońskiej swoisty test, na ile będzie potrafiła być „organizacją uczącą się” w trakcie rozstrzygania i decydowania o wielu kwestiach zawartych w priorytetach Strategii i szczegółowo określonych w kolejnych dokumentach unijnych.
The paper attempts to elaborate on the issue of the competitiveness of regions in the framework of the implementation of the Lisbon Strategy. It deals with theoretical aspects of the region's competitiveness, goals of the UE regional policy, as well as with the Lisbon Strategy and the actions planned in the UE budget for the 2007-2013 period. It depicts the most important goals of the cohesion policy in the period of 2007-2013, namely: faster economic growth and higher employment in all the EU regions. The paper also presents the fundamental assumptions of the National Development Strategy 2007-2015, which constitutes an attempt, on the part of Poland, at intensification, of activities envisaged in the Lisbon Strategy. In addition authors evaluate the impact of EU structural funds intervention on the sphere of research and development as well as of the information society.
PL
Celem tego opracowania jest przybliżenie problematyki konkurencyjności regionów w kontekście realizacji Strategii Lizbońskiej, w którym to zaprezentowane zostaną teoretyczne aspekty zjawiska konkurencyjności regionów, cele polityki regionalnej Unii Europejskiej, a także sama Strategia Lizbońska i planowane działania w ramach budżetu UE na lata 2007-2013. Zobrazowano najważniejsze cele polityki spójności na lata 2007-2013, którymi są: większy wzrost gospodarczy i zatrudnienie we wszystkich regionach Unii Europejskiej. Opracowanie prezentuje ponadto podstawowe założenia Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015, dokumentu będącego polską odpowiedzią na potrzebę zintensyfikowania działań zawartych w SL, jak również wyniki, przeprowadzonego przez autorów, badania dotyczącego wpływu funduszy strukturalnych na realizację Strategii Lizbońskiej oraz na rozwój sfery B+R i społeczeństwa informacyjnego w Polsce. Wyniki te ukazują, szczególnie w przypadku projektów "unijnych" w zakresie B+R oraz społeczeństwa informacyjnego niepokojąco - z punktu widzenia możliwości budowania GOW w Polsce - niewielki udział tych inwestycji w całości wartości projektów współfinansowanych ze źródeł unijnych.
Pojęcie konkurencyjności jest niejako „naturalne” w odniesieniu do przedsiębiorstwa. W odniesieniu do gospodarki narodowej jest jednak niejednoznaczne. Bywa używane w sensie statystycznym (ex post) jako „profil” przewagi (komparatywnej) w różnych dziedzinach, ale też, w sensie bardziej ogólnym, jako układ warunków i struktur zapewniających ogólnie wyższe szanse konkurencyjności przedsiębiorstw danego kraju. Niejasności definicyjne i brak wystarczającego rozeznania czynników konkurencyjności utrudniają zarządzanie tą dziedziną. Europejska polityka popierania konkurencyjności ginie wśród innych szeroko zakrojonych celów Strategii Lizbońskiej. Występują niespójności pomiędzy poszczególnymi działaniami popierania konkurencyjności (np. Strategia Lizbońska wspiera małe i średnie przedsiębiorstwa, podczas gdy polityka badań naukowych preferuje duże projekty i jednostki). Dla nowych krajów członkowskich ma znaczenie sposób przyznawania środków finansowych na popieranie konkurencyjności. W przypadku polityki spójności środki są przyznawane na programy opracowywane na szczeblu krajowym, co ułatwia dostęp przedsiębiorstwom z mniej zaawansowanych gospodarczo krajów. Problemem jest jednak konkurowanie z innymi celami, np. społecznymi. Natomiast środki Programów Ramowych przeznaczone na badania i rozwój są rozdzielane centralnie, na zasadzie konkursów ofert. Utrudnia to bardzo znacznie dostęp podmiotów z mniej zaawansowanych krajów do nich, co jasno wynika z przytoczonych danych.
EN
The notion of competitiveness seems ‘natural’ as concerns an enterprise. Yet, regarding national economy it is ambiguous. It might be used in statistical terms (ex post) as ‘profile’ of advantage (comparative) in various fields as well as in more general terms such as the pattern of conditions and structures ensuring better opportunities of competitiveness of companies of a set country. Ambiguity of definitions as well as insufficient knowledge of competitiveness factors impede management in this field. The European policy of supporting competitiveness becomes invisible amongst other high-reaching objectives of the Lisbon Strategy. There is lack of cohesion between initiatives and measures taken in support of competitiveness (e.g. the Lisbon Strategy supports small and medium-sized companies, whereas scientific research policy prefers large projects and large-sized business units). New member countries attach importance to the ways of granting financial means to support competitiveness. In case of cohesion policy the means are earmarked for programmes developed at national level, which facilitates the access to financial support to less economically advanced countries. However, competing with other objectives, e.g. social ones, is much of a problem. On the other hand, the financial means within Framework Programmes aimed at research and development are centrally redistributed, on the basis of bid competition. This significantly limits the access of entities from less advanced countries, which clearly results from the data provided.
Wysoka pozycja województwa dolnośląskiego w krajowych rankingach konkurencyjności, atrakcyjności inwestycyjnej i dostępności, a także potencjału innowacyjnego, stanowi dobry punkt wyjścia do realizacji celów Odnowionej Strategii Lizbońskiej i przekształcenia Dolnego Śląska w region wiedzy. Innowacyjność i atrakcyjność inwestycyjna to jednak stan dynamiczny, do którego region wciąż musi dążyć w procesie współzawodnictwa z najlepszymi, angażującym partnerów instytucjonalnych i społecznych. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej – odpowiednio zastosowane i skierowane – są tylko skutecznym narzędziem, a nie celem samym w sobie. Umiejętne zdyskontowanie silnej pozycji Wrocławia i doświadczeń lokalnego lidera innowacji – Politechniki Wrocławskiej – a także budowanie sieci współpracy, większe niż dotychczas korzystanie z doświadczeń regionów partnerskich i stworzenie atrakcyjnej oferty dla inwestorów w dziedzinie wysokich technologii i usług pozwolą osiągnąć cele zapisane w strategiach.
EN
A high ranking position of Lower Silesia among Polish voivodeships based on its competitiveness, attractiveness for investors and accessibility as well as on its innovative potential is a good starting point for achieving the goals of the Renewed Lisbon Strategy as well as for making it a Region of Knowledge. Innovativeness and attractiveness for investors however are a dynamic status which a region has to compete for in an incessant rivalry with the best ones involving institutional and social partners. The Structural Funds – aptly streamed to and implemented – are only some efficient tools and not a goal itself. An apt profiting by the strong position of Wroclaw agglomeration as well as by experience of Wroclaw Technical University being a local leader of innovation, combined with wider than up till now learning from the experience of Lower Silesia’s partner regions and building an attractive offer for investors in high tech and services will make it possible to achieve final goals indicated in strategies.
Zmieniająca się rzeczywistość gospodarcza wymusza na uczestnikach rynku pracy stojących zarówno po stronie podażowej, jak i popytowej podporządkowanie się nowym realiom. Jednym z procesów wpływających na kondycję rynku pracy jest globalizacja, przyjmująca w przypadku rynku pracy wyraźną postać widoczną w zakresie zmian poziomu zatrudnienia i rozmiarów bezrobocia. Celem artykułu jest analiza dynamiki zatrudnienia w powiązaniu z wymogami stawianymi państwom unijnym w ramach najnowszych powszechnych strategii gospodarczych, czyli Lizbońskiej i EUROPA 2020. Szczegółowe analizy zostaną przeprowadzone dla państw bloku Europy Środkowo- -Wschodniej za okres 2004-2014, czyli po akcesji tych państw do struktur UE. We wstępnej części artykułu przedstawiono główne zalecenia wspomnianych strategii sformułowane w stosunku do rynku pracy.
EN
Constantly changing economic reality forces labour market participants, representing both supply and demand sides, to conform to the new reality. One of the processes that influence the labour market status is globalization which, in case of labour market, takes a clear form visible in changes of employment level and extent of unemployment. The aim of the article is to analyze the dynamics of employment with relation to the requirements set for EU countries within the latest common economic strategies, i.e., Lisbon and EUROPE 2020 strategies. Thorough analyses will be carried out for mid-eastern Europe countries for years 2004-2014, that is after their accession to EU structures. The introduction presents main recommendations of above mentioned strategies formulated in relation to the labour market.
Wyzwania cywilizacyjne, jakim stawić muszą czoła współczesne społeczeństwa, są motorem zmian w kierunku budowania społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy. Unia Europejska dostrzegając konieczność modernizacji gospodarczej i społecznej wytyczyła swoim członkom w ramach Strategii Lizbońskiej określony kierunek rozwoju. Państwo polskie wpisuje się swoją polityką rozwoju społeczno-gospodarczego kraju w ogólnoeuropejskie trendy, a poprzez wypracowywanie kolejnych strategii, programów i planów zdaje się udowadniać, że kraj nasz zmierza do wykreowania w Polsce gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy. Jednak większość przyjętych przez Strategię Lizbońską wskaźników dotyczących stopnia zaawansowania jej realizacji osiąga w Polsce w porównaniu z innymi krajami UE niski a nawet bardzo niski poziom. Przyczyna tego tkwi w znacznym stopniu w braku lub niedostatecznej świadomości polityków i decydentów: po pierwsze, że potrzebna jest długofalowa strategia by zmniejszyć nasz dystans do najbardziej rozwiniętych krajów UE, po drugie, że inwestowanie w wiedzę i kapitał ludzki jest we współczesnym świecie podstawowym czynnikiem rozwoju.
EN
Civilization challenges which modern societies must face generate changes and stimulate actions towards building societies and economies based on knowledge. The European Union, aware of the necessity of economic and social modernization, marked a certain direction of development for the Member States, included in the Lisbon Strategy. With its social and economic policies, Poland subscribes to the general European trends. Moreover, by developing further strategies, programs and plans, Poland seems to prove that the country is indeed heading towards the creation of the knowledge-based society and economy. However, in comparison with other EU members, most of the indices of the development progress adopted in the Lisbon Strategy are at a low or very low level in Poland. To a large extent, such a situation results from inadequate or even non-existent awareness among politicians and decision- makers as to the following issues: (i) a long-term strategy is needed to reduce the distance to the most developed EU members, and (ii ) investment in knowledge and human capital is an essential development factor in the modern world.
While perceiving the autonomy of universities as conducive to the development of higher education, the author presents key elements of the ‘international context’ of transformations which take place in the organisation of higher education and research in France (i.e. the most important steps and documents issued by such institutions/organisations as UNESCO, OECD, Council of Europę or conferences of European ministers responsible of higher education and research). With the Lisbon Strategy in mind, the author presents the main goals of the French system of higher education and research, describes the mechanisms which are conducive to its development and then goes on to analyse the problem of academic autonomy and its impact on the efficiency of HE institutions in their teaching and research functions. The paper ends with postulates to improve the efficiency of higher education and research institutions in France.
PL
Postrzegając autonomię uniwersytetów jako zjawisko służące rozwojowi szkolnictwa wyższego, autor przedstawia główne elementy „międzynarodowego kontekstu” przemian zachodzących w organizacji szkolnictwa wyższego i badań we Francji (tzn. najważniejsze działania i dokumenty takich instytucji i organizacji jak UNESCO, OECD, Rada Europy, konferencje europejskich ministrów ds. szkolnictwa wyższego i badań naukowych). Pamiętając o założeniach Strategii Lizbońskiej, prezentuje główne cele francuskiego systemu szkolnictwa wyższego i badań naukowych, opisuje mechanizmy służące rozwojowi tego systemu, a następnie analizuje zagadnienie autonomii akademickiej oraz jej wpływu na wydajność szkół wyższych w ich działalności dydaktycznej i badawczej. Artykuł kończą postulaty dotyczące poprawy efektywności szkół wyższych i instytucji badawczych we Francji.
W Unii Europejskiej zastosowanie miał zarówno proces planowania, jak i programowania. W ostatnich latach programowanie stało się podstawowym narzędziem konstruowania ładu rozwojowego państw członkowskich, szczególnie w ramach polityki strukturalnej. Poszczególne kraje, korzystające ze środków pomocowych wspólnoty, zobligowane są do uruchamiania programowania rozwoju opartego na standardach unijnych. Poszczególne rozwiązania organizacyjne, na poziomie kraju i danego okresu programowania, różnią się między sobą. Poprzez korzystanie z najlepszych efektów zastosowanych rozwiązań, w kolejnych latach dochodzi do ich ujednolicania. Programowanie Funduszy Strukturalnych zainicjowane zostało reformą przeprowadzoną w 1988 roku i odbywa się od tego czasu w sposób zintegrowany dla wszystkich funduszy oraz ma charakter wieloletni. W opracowaniu przedstawiono wymagania metodyczne stawiane przez KE wobec krajów członkowskich w dwóch kolejnych perspektywach finansowych na lata 2000-06 oraz 2007-13. Planowanie dotyczy szerszych zagadnień o charakterze horyzontalnym, obejmuje główne polityki UE tj. m.in. ochrony środowiska, konkurencyjności (zasad udzielania pomocy publicznej), równości płci, zatrudnienia, społeczeństwa informacyjnego, zamówień publicznych oraz gospodarki opartej na wiedzę. Z uwagi na powyższe w opracowaniu przedstawiono przegląd dokumentów planistycznych UE powstałych w ostatnich latach, a tworzących system planistyczny o charakterze horyzontalnym.
EN
In the European Union the process of both planning and programming has been applied. Within the past years programming has become the key instrument of drafting the development guidelines of the member states, notably within the structural policy. Individual countries, making use of the EU’s assistance funds are obliged to launch programming of regional development based on the Union’s standards. Particular organisational solutions concerning a country and a programming period are different from each other. However, by means of making use of the best possible results of the solutions applied, their realignment is achieved within the years. Programming Structural Funds was initiated by the reform enacted in 1998 and since then it has integrated all the funds and is of several years’ character. The research paper presents methodological requirements posed by the European Commission to member countries within two financial periods of 2000-06 and 2007-13. Planning concerns broader issues of horizontal nature, includes major policies of the EU, i.e. environmental protection, information society, public procurement and knowledge-based economy. Given the above the paper presents a review of the EU planning documents developed within recent years and constituting planning system of horizontal character.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.