The process of ageing of societies brings a number of consequences of social and economic nature. The growing importance of older people in a society is often analyzed in the context of threats to public finances, pension systems and institutions of medical and social care, primarily on the basis of an increasing dependency ratio. More often the subject of diagnosis is also an impact of a growing share of working age people on the labour market and a functioning of markets for consumers of goods and services. The aim of this paper is to investigate the relationship between older workers and ageing consumers in a view of demographic changes. The reference point for the analysis is the relationship existing on markets of goods and services. Ageing consumers are the major challenge both for markets and companies operating on them. The changes include, in particular, the reorientation of growing needs of older buyers, related to their age, but more to their lifestyle. One of the areas of necessary adjustments is an HR policy, relating to take an advantage from a potential of older workers. The reference point for the analysis are relations existing on the market of goods and services. To achieve that objective a study literature and conclusions based on the basic statistical tools have been made. The research focuses on three key areas. The first two: the importance of older people on a labour market and behavioral determinants of older consumers are the basis on which a consideration about links between ageing consumers and the role of older workers in the enterprises were built. Key findings confirm the existence of the described relationships, especially in a perspective of growing needs of older consumers and a desire to satisfy them by producers of consumer goods and services. One of the key conclusions is a high heterogeneity of older consumers, and what is connected – a diversity of their consumer behaviours. In the perspective of ageing of societies companies are under an internal pressure, from a staff, and externally – from consumers. The effective tool for meeting new challenges is the HR policy of enterprises. The article discusses two basic functions of age management: the adjustment function, which is using knowledge and experience of older employees to adapt a companies offer to needs of ageing consumers and the business-promotion function – creating a positive image of the company as a producer, a service provider and an employer, opened to the elderly. The paper is descriptive and starts a discussion of the rarely discussed in studies interdependence between both markets in Poland. The publication is a part of scientific research financed from the European Social Fund in as a part of the project “Educators for the elite – integrated training program for PhD students, post-docs and professors as academic teachers at University of Gdańsk” within the framework of Human Capital Operational Programme, Action 4.1.1, Improving the quality of educational offer of tertiary education institutions. This publication reflects the views only of the author, and the funder cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.
Kryzys finansowy stworzył nowe uwarunkowania dla rozwoju gospodarki światowej do 2025 r. Powstała luka we wzroście dochodu narodowego, gdyż niemal wszystkie kraje świata szybciej rozwinięte miały od 2007 r. do 2009 r. ujemne tempo wzrostu. Kryzys zmniejszył zasoby finansowe, zwłaszcza kapitalizację rynkową oraz rynek nieruchomości. Zwiększyły się nierównowagi finansowe w wielu dziedzinach gospodarki. OECD opracowało scenariusz prognostyczny do 2026 r., uwzględniający dochodzenie do równowagi finansowej aktualizowany w opracowaniach co 6 miesięcy. Uwzględnia on także zmianę sytuacji demograficznej, szybkie starzenie się społeczeństw. Duże znaczenie w jego realizacji będą miały zasoby finansowe. Podjęto próbę ich zidentyfikowania, zwłaszcza zasobów finansowych służących celom emerytalnym. Zwiększenie równowagi finansowej jest możliwe, ale okupione one będzie zmniejszeniem tempa wzrostu dochodu narodowego w krajach szybciej rozwiniętych.
EN
The financial crisis 2007-2010 created new conditions for the world economy growth to 2026. A gap in the growth of the gross domestic product was created, because nearly the all developed countries had negative rate of gross domestic product since 2007 to 2009. The crisis reduced financial resources, particularly in market capitalisations and retirement funds, increased financial imbalances in many branches of economy. OECD experts have drawn up a forecast of the growth of the world economy until 2026. They have postulated a goal to arrive at financial balance; the forecast is actualised every 6 months. The forecast has included the change of demography trends, in particular, the accelerated ageing of societies. The forecast stresses the role of financial resources; in particular, the old age pension funds will be decisive for the internal demand in an ageing society, hence also for future economic growth. An attempt was made to estimate future financial resources, especially the retirement funds. A financial balance for the developed countries is possible, but will be related to a reduced rate of growth of the gross domestic product.
In terms of researches on contemporary demographic changes, there are many methodological dilemmas. One of them is the old age criterion, adopted in different disciplines, as well as fields of a study. The subject of the paper is to analyze the differences of approaches to boundaries of senior age in an interdisciplinary perspective. The aim of the study is to answer the question: Who is, from a chronological point of view, an older person for economists, sociologists, demographers, and medicine. The base for that are literature studies, comparative analysis of methodology of previous empirical studies, as well as market practices. Next step is the attempt to specify the age cutoff in studies on seniors purchasing behaviors. The aim of this paper is to demonstrate the lack of consistency in the approach to the threshold of old age, both in specific disciplines as well as in relation to a narrower research area, which are older consumers. The current trend is very diverse (Bondos 2013: 31–36; OCCP 2009; Bombol, Słaby 2011; Stroud, Walker 2013; Gunter 1998). Older consumers are defined as persons aged over 50, 55, 60, or 65 years. The paper proves that the unified approach to this issue would allow for greater availability of comparative studies, statistics, and therefore more dynamic development of researches in the field of older consumers.
PL
W zakresie badań nad współczesnymi zmianami demograficznymi istnieje wiele dylematów metodologicznych. Jednym z nich jest zróżnicowanie progów wiekowych, przyjmowane w różnych dyscyplinach, jak również dziedzinach nauki. Przedmiotem rozważań w niniejszym opracowaniu jest analiza różnic podejść do granicy tzw. wieku senioralnego w ujęciu interdyscyplinarnym. Opracowanie ma stanowić odpowiedź na pytanie: kim jest, z chronologicznego punktu widzenia, osoba starsza dla ekonomistów, socjologów, demografów czy przedstawicieli nauk medycznych? Na podstawie studiów literaturowych, analizy porównawczej metodyki, publikowanych badań empirycznych, jak również w oparciu o praktykę rynkową podjęta zostanie próba określenia granicy wieku starszego w odniesieniu do badań nad zachowaniami nabywczymi osób starszych. Celem artykułu jest wykazanie braku spójności w podejściu do progu starości, zarówno w poszczególnych dyscyplinach, jak i w odniesieniu do węższego obszaru badawczego, jakim są starsi konsumenci. Obecny nurt jest bardzo zróżnicowany. Jako starszych konsumentów określa się osoby w wieku powyżej 50., 55., 60. czy 65. roku życia. Brak jest jednoznacznej podstawy w przyjmowaniu danej granicy (Bondos 2013: 31–36; UOKiK 2009; Bombol, Słaby 2011; Stroud, Walker 2013; Gunter 1998). Artykuł dowodzi, iż ujednolicenie podejścia w analizowanym aspekcie pozwoliłoby na większą dostępność badań porównawczych, danych statystycznych, a zatem bardziej dynamiczny rozwój nauki nad osobami starszymi jako konsumentami.
Badania naukowe i dyskusje praktyków o negatywnych konsekwencjach starzenia się ludności zaowocowały reformami mającymi wydłużyć aktywność na rynku pracy przyszłych pokoleń, które będą żyły dłużej niż pokolenia poprzednie. Najczęściej reformowano systemy emerytalne. W Polsce od transformacji gospodarczej, czyli od początku lat dziewięćdziesiątych XX w., reguły emerytalne były zmieniane wielokrotnie. Wprowadzono zasiłki i świadczenia przedemerytalne skierowane do osób, które straciły pracę w starszym wieku. W 2009 r. zlikwidowano wcześniejsze emerytury (z kilkoma wyjątkami), od 2013 roku rósł wiek emerytalny, który w roku 2017 obniżono do poprzedniego poziomu. Celem artykułu jest analiza czynników mających wpływ na przechodzenie na emeryturę w Polsce. Wiedza na ten temat jest ważna dla tworzenia i wdrażania odpowiedniej polityki, a także dla prognozowania zmian przyszłej podaży pracy. Zbadano, jakie czynniki i w jakim stopniu wpływały na decyzje emerytalne Polaków w ostatniej dekadzie, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań systemu emerytalnego. Do analiz wykorzystano przede wszystkim dane Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) dla lat 2005–2016 oraz statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Policzono i przedyskutowano prawdopodobieństwo odpływu z zasobów pracy. Dodatkowo, na podstawie indywidualnych danych BAEL z lat 2013–2016 dla osób w wieku 50–74 lata, oszacowano modele regresji logistycznej szans bycia biernym zawodowo. W artykule pokazano, że na decyzje emerytalne w Polsce wpływa m.in. wykształcenie i stan zdrowia. Co więcej, zachowania starszych osób na rynku pracy zależą od zachęt ekonomicznych stwarzanych przez system emerytalny, w tym zwłaszcza od obowiązującego wieku emerytalnego.
EN
Discussions on how to prevent negative economic consequences of ageing of societies have resulted in the reforms that should prolong labour market participation and postpone retirement of longer living generations. Pension systems are among those reformed most frequently. Also in Poland – since the beginning of economic transformation in the early 1990s – retirement rules have changed many times. Pre‑retirement benefits and allowances have been introduced to help those who became unemployed at an older age. Since 2009 early retirement is not possible any more (with some exceptions), the standard retirement age continued to increase since 2013 and then it decreased again in 2017. The aim of the paper is to analyse the driving forces of retirement in Poland. Such knowledge is important to develop proper policies and expectations about labour supply decisions. We have analysed what factors influenced retirement decisions in the last decade, with a special focus on pension system regulations. The main data sources used in this paper are Labour Force Survey (BAEL) data for the years 2005–2016 and the Social Insurance Institution statistics. Probabilities of retirement from the labour force were presented and discussed. Then, individual BAEL data for persons aged 50–74 in the years 2013–2016 were used to estimate logistic regression models of odds of labour market inactivity. The results show that education or health status are significant factors influencing retirement decisions in Poland. Additionally, older workers react to economic incentives for retirement created by the pension system, mainly the retirement age.
Artykuł poświęcony jest problematyce postępującego starzenia się współczesnych społeczeństw oraz wpływowi tego procesu na życie rodzinne ludzi starych. W części pierwszej zostały pokrótce omówione przyczyny i cechy charakterystyczne procesu starzenia się ludności w wymiarze demograficznym w odniesieniu do Europy i – szczególnie – Polski, takie jak: przeciętna długość życia, współczynnik feminizacji, odsetek osób starych (65 plus) w strukturze ogółu ludności. W tej części tekstu zaprezentowano również dynamikę omawianych zmian, z uwzględnieniem dwóch prognoz ludności: do roku 2035 i do roku 2060. Na tle przemian demograficznych w części drugiej zobrazowane zostały – m.in. na podstawie wyników trzech badań ogólnopolskich – zmiany w życiu rodzinnym ludzi starych zachodzące na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Odnoszą się do: wielkości, modelu i struktury rodziny, relacji międzypokoleniowych, „intymności na dystans”, osamotnienia, pomocy w rodzinie, podejścia do osób chorych i umierających, ról odgrywanych przez osoby stare w rodzinie, znaczenia rówieśników). Ponieważ wiedza na temat funkcjonowania ludzi starych w społeczeństwie obecnie szybko się dezaktualizuje, w zakończeniu artykułu zwrócono uwagę na niedostatek – zwłaszcza socjologicznych – badań poświęconych osobom starszym oraz na potrzebę rozwoju w naszym kraju socjologii starości.
PL
This article is devoted to implications of population ageing for family life of the elderly. In part one, a reader finds basic reasons and characteristic features of population ageing in Europe and – especially – Poland [average longevity, number of females per 100 males, percentage of elderly persons (65+) in a whole population]. Author shows a dynamic of the process based on population projections towards 2035 and 2060 years too. The second part of the article - partly based on three national gerontological researches - shows changes connected with the family life of elderly persons that have taken place during the last few decades. These changes relates to: size, model and structure of a family, intergenerational relationships, “intimacy on distance”, loneliness, mutual family help, attitude towards ill and dying people, roles played by an older person in a family, peer contacts. In the conclusion author underlines a need for more gerontological research projects, especially done by (or with) sociologists and a need to develop a sociology of old age in Poland.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.