W opracowaniu omówiono przebieg wahań cyklicznych – w okresie ostatnich kilkunastu lat – wskaźników koniunktury w tych sektorach gospodarki polskiej, które objęte są badaniami koniunktury Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH i Instytutu Transportu Samochodowego, tj. w przemyśle przetwórczym, budownictwie, transporcie, handlu, bankowości, rolnictwie i gospodarstwach domowych, a także barometru koniunktury (wskaźnika złożonego). Dla odniesienia analizą objęto również cykl wartości dodanej brutto. W analizie wahań koniunkturalnych szczególną uwagę zwrócono na okres ostatniego światowego kryzysu finansowego i gospodarczego. W jego wyniku w sferze realnej gospodarki polskiej nastąpiło głębokie załamanie koniunktury, głębsze niż w poprzednich cyklach. Kryzys był dotkliwy, lecz krótkotrwały. We wszystkich branżach nastąpiło względnie szybkie odwrócenie tendencji spadkowych. Analiza potwierdziła wyprzedzający charakter wskaźników jakościowych, a jednocześnie większą intensywność ich wahań niż zmiennej ilościowej.
EN
The paper discusses cyclical fluctuations of BTS and CS indicators of economic activity in Poland in recent years. The set of indicators covers: manufacturing, construction, transport, retail trade, banking, agriculture and households, both separately and all together (composite indicator). The cycle of gross value added (GVA) is also analysed for reference purpose only. The analysis is focused on the effects of the recent global financial and economic crisis. The main finding is that the crisis was conducive to collapse of the real economy, much more profound than during previous downturns. The collapse was extensive but short-lasting, with all the industries turning into an expansion quite fast. The analysis also confirmed the leading characteristics of the BTS and CS indicators and their intensity be higher than that of GVA.
W artykule podjęta została problematyka zależności między odpowiedziami respondentów w ramach kwestionariusza badania kondycji gospodarstw domowych w Polsce. Wyróżnione zostały cztery obszary, w których respondenci udzielają odpowiedzi: bieżąca sytuacja gospodarstwa domowego (BSGD), bieżąca sytuacja gospodarki (BSG), prognozowana sytuacja gospodarstwa domowego (PSGD) i prognozowana sytuacja gospodarki (PSG). Dla każdego z obszarów z wykorzystaniem konfirmacyjnej analizy czynnikowej dla wielu grup dokonano estymacji modelu pomiarowego. Pokazano, że dla trzech z czterech obszarów (z wyjątkiem BSGD) możliwe jest wyselekcjonowanie pytań, które w spójny sposób będą mierzyły analizowany obszar. Dla obszaru BSGD wybrano zaś jedno pytanie wskaźnikowe opisujące ten obszar. W następnym kroku przeprowadzono estymację modelu strukturalnego, tym samym weryfikując związki między zmiennymi ukrytymi (obszarami). Wykazano, że odpowiedzi gospodarstw domowych na pytania dotyczące przyszłej sytuacji ich gospodarstwa domowego są powiązane z odpowiedziami udzielanymi w każdym z pozostałych trzech obszarów. Pokazano silne przełożenie między odpowiedziami dotyczącymi oceny bieżącej sytuacji gospodarczej i dotyczącymi prognozy przyszłej sytuacji gospodarczej oraz odpowiedziami dotyczącymi oceny bieżącej sytuacji gospodarczej i tymi, które dotyczą oceny bieżącej sytuacji gospodarstwa domowego. W toku prowadzonej analizy udało się również stwierdzić, że na poziomie gospodarstwa domowego (respondenta) zmiana opinii w obszarze oceny bieżącej sytuacji gospodarczej przekłada się w każdym momencie analizy na taką samą zmianę opinii w pozostałych obszarach, co związane było z możliwością estymacji modelu strukturalnego z narzuconymi warunkami równości ładunków czynnikowych.
EN
In this paper, an issue of interdependence between the responses of respondents in the State of the Households survey in Poland was investigated. Four areas were proposed in which respondents provide answers to the questionnaire: current situation of the household (CHS), current situation of the economy (CES), forecasted situation of the household (FSH) and forecasted economic situation (FSE). For each of the areas with application of the multi-group confirmatory factor analysis a measurement model was estimated. It was shown that for three of the four areas (except CHS) it is possible to select a set of questions measuring consistently analyzed area. For CHS a single question indicator describing the area was proposed. In the following step a structural model was estimated. Thus it was possible to verify the relationships between latent variables (areas). It was shown that households responses to questions concerning FSH are interrelated with responses in each of the other three areas. Strong interdependence between individual respondents’ answers in the areas of (1) CES and FSE, but also (2) CES and CHS was identified. In the course of that study it was also possible to conclude that at the household level a change in opinion in the area of CES affects in all periods with the same magnitude opinions in the other areas. It was confirmed by estimating the structural model with the imposed conditions of equal factor loadings.
Upływ czasu związany z wprowadzeniem i rozwinięciem badań koniunktury metodą testu koniunkturalnego w Polsce skłania do syntezy i podsumowania dotychczasowych rezultatów badawczych. Jednocześnie warto przypomnieć historię implementacji tej metody badawczej w warunkach bardzo wczesnej fazy gospodarki rynkowej, zarówno z organizacyjnego jak i badawczego punktu widzenia. Pierwsze doświadczenia sięgają bowiem końca lat 80. ubiegłego wieku. W tym czasie pierwsze eksperymenty z tą nową w warunkach polskiej gospodarki metodą rozpoczęły dwie uczelnie: Szkoła Główna Handlowa i ówczesna Akademia Ekonomiczna w Poznaniu. Jak pokazuje doświadczenie, drogi te okazały się odmienne. Pierwsza, reprezentowana przez Instytut Rozwoju Gospodarczego, prowadziła do powstania i utrzymania ośrodka badawczego z własną bazą danych. Druga, reprezentowana przez Katedrę Mikroekonomii, polegała na przekazaniu własnych doświadczeń Głównemu Urzędowi Statystycznemu i współpracy z tym ośrodkiem. Artykuł skupia się na historii wprowadzenia badań koniunktury metodą testu koniunkturalnego do GUS, traktując to jako równoległą ścieżkę wobec koncepcji budowania własnego ośrodka badawczego. W końcowej części podkreśla się wady i zalety obu rozwiązań.
EN
Time passing associated with the introduction and development of business survey in Poland has led to the synthesis and summary of existing research results. At the same time it is worth recalling the history of the implementation of the business tendency surveys in a very early stage of the market economy, from both an organizational and research points of view. The first experience dates back to the late 80s of the last century. At that time, the first experiments with the new method in conditions of the Polish economy began at two universities: Warsaw School of Economics and University of Economics in Poznań. As the experience shows, these ways turned out to be different. The first, represented by the Research Institute for Economic Development (RIED), led to the creation and maintenance of a research center with its own database. The second, represented by the Microeconomic Department, was to transfer its own experiences to the Central Statistical Office (CSO) and cooperation with it. The article focuses on the history of the introduction of the business survey method to the Central Statistical Office, treating it as a parallel track to the concept of building its own research center. In the final section the advantages and disadvantages of both ways are presented.
W artykule przedstawiono zagadnienie metodologii badań metodą testu koniunktury, ze szczególnym uwzględnieniem matematycznego formalizmu konstrukcji statystyk bilansowych przy dowolnej skali odpowiedzi wraz z odwołaniem się do problemu estymacji za pomocą metody poststratyfikacji. Część empiryczna artykułu oparta jest na danych pochodzących z badań koniunktury w przemyśle prowadzonych przez IRG SGH, dla których do konstrukcji wag w szeregach sald wykorzystano dane dotyczące przychodów z działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Zmienną badaną jest sytuacja finansowa przedsiębiorstw.
EN
The article presents the problem of methodology of tendency surveys, emphasizing mathematical formalism of constructing balance statistics, referring to finite population estimation process using poststratification method. Empirical part of the paper is based on business tendency surveys conducted by the Research Institute for Economic Development (RIED) of the Warsaw School of Economics. Information on revenues from total activity of industrial enterprises has been used to weighting procedure in RIED data. Variable under study is the financial standing of manufacturing firms.
W artykule przeanalizowano wpływ metod ważenia na własności szeregów czasowych statystyk bilansowych otrzymanych na podstawie badania koniunktury w przemyśle prowadzonego przez IRG SGH. Analizie poddano wszystkie zmienne o trzech wariantach odpowiedzi testowane w badaniu IRG z częstotliwością miesięczną. W przypadku każdego z szeregów przedmiotem analiz był zarówno raportowany stan obecny, jak i prognozy. Zbadano m. in. statystyki opisowe, punkty zwrotne oraz stacjonarność otrzymanych różnymi metodami szeregów sald. Otrzymane wyniki wskazują, że wnioski, jakich dostarcza analiza szeregów uzyskanych różnymi metodami są zbieżne. Przeprowadzone na szerokim zbiorze zmiennych badanie pozwala na stwierdzenie adekwatności zastosowanych przez IRG metod ważenia szeregów, pomimo arbitralności stosowanych wag.
EN
The article examines the impact of weighting methods on the properties of balance series obtained on the basis of business tendency surveys, conducted by RIED WSE. We analyzed all variables with three available variants of answers which are tested in the RIED survey regularly every month. For each variable, both state and expectations were studied. We analyzed, among others, descriptive statistics, turning points and stationarity of the obtained by different methods series. The conclusions that could be drawn from the analysis of balance series obtained with the use of different methods coincide. The analysis that has been carried out with the use of a broad set of variables allows to conclude that despite the arbitrary weights used, series provided by RIED WSE are adequate. Key words: weighting methods, sample structure, tendency surveys, turning points, stationarity, KPSS test.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.