Dynamiczny rozwój lotnictwa cywilnego w ostatnich latach symbolizuje rosnąca popularność bezzałogowych statków powietrznych, popularnie zwanych dronami. Gwałtowny wzrost zainteresowania tymi maszynami, także wśród obywateli państw członkowskich UE stał się impulsem do wprowadzenia regulacji, które umożliwią bezpieczne ich projektowanie, produkcję, obsługę techniczną i wreszcie eksploatację na terytorium całej Wspólnoty. Po długich przygotowaniach i debatach, Parlament Europejski i Rada wreszcie przyjęły stosowny akt prawny w tej materii. Mowa tu o rozporządzeniu 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r., które weszło w życie 11 września 2018 r. Artykuł niniejszy jest próbą oceny przedmiotowego rozporządzenia pod kątem realiów sektora rynku dronów. Przedstawiono w nim garść statystyk obrazujących wpływ segmentu bezzałogowych statków powietrznych na rozwój lotnictwa cywilnego, a także wyjaśniono, co w ogóle należy rozumieć przez pojęcie „dron”. Rdzeń tekstu stanowi omówienie nowo przyjętych przepisów o bezpieczeństwie lotniczym w UE wraz z krytycznymi uwagami o niedawno uchylonych przepisach.
Wykorzystanie przestrzeni powietrznej przez bezzałogowe statki powietrzne łączy się z koniecznością dostosowania się do coraz większej ilości regulacji prawnych. Przepisy międzynarodowe, a także polskie wprowadzają konsekwencje prawne, ale też administracyjno-techniczne, które uniemożliwiają eksploatację BSP. W związku z tym odpowiednia wydała się analiza i interpretacja czynów zabronionych związanych z korzystaniem z BSP, a także sankcji, które przepisy przewidują. Istotne znaczenia posiada także orzecznictwo organów sądowych, które wskazuje, jak należy rozumieć unormowania prawne, a także jakiego rodzaju sankcje należy stosować, tak aby przyniosły proporcjonalny rezultat do wcześniej dokonanego bezprawnego czynu
EN
The use of airspace by unmanned aerial vehicles is associated with the need to adapt to an increasing number of legal regulations. International and Polish regulations introduce legal consequences, but also administrative and technical ones, which prevent the operation of UAVs. Therefore, the analysis and interpretation of prohibited acts related to the use of UAVs, as well as the sanctions provided for by the regulations, seemed appropriate. The jurisprudence of judicial authorities is also of great importance, as it indicates how legal regulations should be understood, as well as what types of sanctions should be applied so that they bring a result proportionate to the previously committed unlawful act.
Współczesny dynamiczny rozwój w dziedzinie nowoczesnych technologii wpływa na rozwój latających platform bezzałogowych. Obszar potencjalnego zastosowania tego typu technologii stale rośnie. Sprzęt dostępny jest niemalże dla każdego, a jego obsługa staje się coraz prostsza. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości zastosowania, bezzałogowych statków powietrznych w przedsięwzięciach budowlanych ze względów ekonomicznych, czasowych oraz wykonywania prac w miejscach niedostępnych lub zbyt niebezpiecznych dla człowieka. Artykuł jest wynikiem badań literatury, opinii ekspertów oraz analiz autorskich. W artykule zwrócono uwagę na fakt, iż bezzałogowe platformy mogą mieć wiele zastosowań, a także nieograniczone możliwości. Wykorzystanie nowoczesnych technologii umożliwia wykonanie lotu na różnych wysokościach i w promieniu wielu kilometrów. Dzięki wyposażeniu w kamery różnego typu stanowią one przydatne narzędzie obserwacyjne w różnego rodzaju przedsięwzięciach. Autorzy artykułu prowadzą badania nad szerokim zastosowaniem bezzałogowych platform latających w przedsięwzięciach budowlanych.
EN
Contemporary dynamic development in the field of modern technologies affects the development of unmanned aerial vehicles. The potential application area of this type of technology is constantly growing. The equipment is available to almost everyone and its use is becoming ever easier. The aim of the article is to present the possibility of using unmanned aerial vehicles in construction projects, for economic and time reasons, as well as to perform work in places that are inaccessible or too dangerous for humans. The article is the result of literature research, expert opinions and author’s own analyses. The article draws attention to the fact that unmanned aerial vehicles may have a number of applications and unlimited possibilities. The use of modern technologies enables flights at different heights and within many kilometers. Due to the fact that they are equipped with various types of cameras, they constitute a useful observation tool in various projects. The authors of the article conduct research on the wide application of unmanned aerial vehicles in construction projects.
Artykuł porusza problem możliwości wykorzystania i zastosowania zdalnie sterowanych statków powietrznych do monitorowania i kontroli środowiska pracy. Głównym celem wykorzystania dronów jest zwiększenie bezpieczeństwa i efektywności pracowników. W pracy wykonano przegląd aktualnych przepisów prawnych związanych z wykorzystaniem dronów na rynku pracy. Wskazano korzyści wynikające z zastosowań bezzałogowych urządzeń latających. Wskazano kluczowe znaczenie zawodu operatora dronów i obszary, w których innowacyjne rozwiązania techniczne mogą wspomóc bezpieczeństwo pracy.
EN
This article focuses on the problem of the possibility of the use and application of remote-controlled aircraft to monitor and control the work environment. The main purpose of using drones is to increase the safety and efficiency of employees. This work was performed as a review of current laws related to the use of drones on the labor market. Benefits resulting from the use of unmanned aerial vehicles have been indicated. The key importance of the drone operator's profession and areas in which innovative technical solutions can support work safety have been pointed out.
Artykuł porusza temat bezzałogowych statków powietrznych w prawie europejskim i międzynarodowym. Proponowane zmiany i planowane nowe regulacje są również uwzględnione w analizie. Po przedstawieniu na początku podstawowej terminologii artykuł porusza problem międzynarodowej odpowiedzialności i kolizji prawnej. Dalsza analiza przedstawia podział kompetencji prawnych związanych z lotnictwem bezzałogowym w międzynarodowym systemie prawnym. W tym kontekście przedstawiono również obecny stan procesu konsultacji EASA. Celem tego procesu jest opracowanie nowych przepisów dla bezzałogowych statków powietrznych w Unii Europejskiej. W artykule podsumowano aktualny stan prawny dot. lotnictwa bezzałogowego, w tym również bieżące procesy legislacyjne.
In the last years, we have seen the increasing popularity of unmanned aerial vehicles, commonly called drones. For this reason, the legislator has amended a number of legal acts on obligations imposed on operators of such flying models. This paper focuses on responsibilities and limitations of amateur users of drones and safety of third parties. The issues of obtaining an Unmanned Aerial Vehicle Operator (UAVO) Certificate with Visual Line of Sight (VLOS) qualifications as well as threats that may result from an incorrect use of flying models or external conditions are also discussed here.
PL
W ostatnich latach można zaobserwować rosnącą popularność bezzałogowych statków powietrznych, zwanych potocznie dronami. Z tego względu ustawodawca znowelizował szereg aktów prawnych dotyczących obowiązków ciążących na operatorach takich modeli latających. W niniejszej pracy skupiono się na odpowiedzialności i ograniczeniach dla amatorskich użytkowników dronów oraz bezpieczeństwie osób postronnych. Poruszono także kwestie możliwości uzyskania świadectwa kwalifikacji operatora (UAVO) z uprawnieniami VLOS (lot w zasięgu wzroku), a także zagrożeń, jakie mogą zostać spowodowane przez niewłaściwą eksploatację modeli latających lub warunki zewnętrzne.
Artykuł opisuje wyniki przeprowadzonych badań wśród funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Tematem przeprowadzonych badań było wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych (BSP) w realizacji zadań służbowych PSP. Do głównych zadań ustawowych Państwowej Straży Pożarnej należy m.in. rozpoznanie zagrożeń (głównie klęsk żywiołowych) oraz ich zwalczanie. Niektóre jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej są wyposażone w bezzałogowe statki powietrzne i wykorzystują w pełni ich funkcjonalności. Systemy bezzałogowe są coraz częściej używane przez wiele instytucji państwowych. Bezzałogowe statki powietrzne mogą być przydatne podczas prowadzenia akcji poszukiwawczo-ratowniczych, kontroli odpadów czy monitoringu środowiska. Obecne możliwości lotnictwa bezzałogowego są bardzo rozległe i często ratują życie oraz zdrowie ludzkie. Liczne przykłady wykorzystywania lotnictwa bezzałogowego podczas pandemii COVID-19 pokazały ich ogromny potencjał i szeroki wachlarz możliwości. Wyniki przeprowadzonych badań udowadniają, że BSP są przydatne w Państwowej Straży Pożarnej, zwłaszcza podczas prowadzenia poszukiwań osób zaginionych czy w trakcie akcji gaśniczych. Z uwagi na cykliczny charakter występowania sytuacji kryzysowych w Polsce konieczne jest doposażanie jednostek Państwowej Straży Pożarnej w BSP.
EN
This article describes its author’s State Fire Service Officer questionnaire results. The research topic is unmanned aerial vehicle (UAV) usage during service in this formation. The State Fire Service’s statutory tasks are threats reconnaissance and rescue tasks during natural disasters. Some State Fire Service units are equipped with UAVs and use them to their full capabilities. Unmanned systems are increasingly employed by many institutions and the state. Unmanned aerial vehicles can be used in search and rescue operations, waste control, or environmental monitoring. The current possibilities of unmanned aviation are very extensive and often save lives. The numerous impacts of unmanned aviation during the COVID-19 pandemic began with their enormous potential and wide scope of operation. Recognition, effective monitoring and further development of UAVs have a significant impact on improving state security. Research results prove undoubtedly that UAV’s role in State Fire Service is beneficial, especially during missing person search and firefighting actions. Because of the cyclical character of crises in Poland, it is necessary to equip State Fire Service units with tools like UAVs to fight various threats.
W artykule odniesiono się do wykorzystania na współczesnym polu walki radiostacji definiowanych programowo (SDR). Przede wszystkim skupiono się na wykorzystaniu technologii SDR do komunikowania się z bezpilotowymi środkami powietrznymi (BSP). Dokonano także przeglądu niektórych rozwiązań funkcjonujących w siłach zbrojnych Finlandii, Stanów Zjednoczonych, Polski, Turcji oraz Izraela. Po prezentacji możliwości wcześniej wspomnianych rozwiązań przedstawiono rozważania nad podstawowym kierunkiem rozwoju technologii SDR – radiem kognitywnym.
EN
The article addresses the application of software defined radios (SDR) on modern battlefields. Above all, it focuses on the application of the SDR technology in communication with unmanned aerial vehicles. It also reviews some solutions applied in the armed forces of Finland, United States, Poland, Turkey, and Israel. It outlines the potential of these solutions and considers the main direction of development of the SDR technology, which is the cognitive radio.
Tocząca się wojna rosyjsko-ukraińska udowodniła potrzebę wynalezienia konstrukcji chroniącej czołg podstawowy, zwłaszcza jego wieżę, przed zniszczeniem przez bombę albo inny ładunek wybuchowy zrzucon z góry. Niniejszy komunikat z badań opisuje jeden z możliwych pomysłów – czołgowy „parasol”, który zapewnia, przynajmniej w teorii, ochronę wieży czołgu i czołgistów.
EN
In response to the destruction of the hatch of main battle tanks, as has been evidenced in the on-going Russo-Ukrainian War, when a bomb or other explosive device is dropped onto the tank or its turret from above, a protective structure that deflects the device from causing harm to the turret – and thus the tankers – is desirable. This concept paper discusses one possibility: a tank 'umbrella', which offers, at least in theory, protection to the turret and tankers.
The paper covers the topic of unmanned aerial vehicles in European and international law. Proposed changes and planned new regulations are also included in the overview. After introducing the basic terminology, the article tackles the problem of international responsibility and legal collision. Further analysis presents the division of legal competencies connected with unmanned aviation in the international legal system. In this context the current status of the EASA consultation process has also been presented. The aim of this process is to deliver new regulations for unmanned aerial vehicles in the European Union. The article summarizes the current legal status of unmanned aviation, including also ongoing legislation processes.
PL
Artykuł porusza temat bezzałogowych statków powietrznych w prawie europejskim i międzynarodowym. Proponowane zmiany i planowane nowe regulacje są również uwzględnione w analizie. Po przedstawieniu na początku podstawowej terminologii artykuł porusza problem międzynarodowej odpowiedzialności i kolizji prawnej. Dalsza analiza przedstawia podział kompetencji prawnych związanych z lotnictwem bezzałogowym w międzynarodowym systemie prawnym. W tym kontekście przedstawiono również obecny stan procesu konsultacji EASA. Celem tego procesu jest opracowanie nowych przepisów dla bezzałogowych statków powietrznych w Unii Europejskiej. W artykule podsumowano aktualny stan prawny dot. lotnictwa bezzałogowego, w tym również bieżące procesy legislacyjne.
The aim of this study is to identify a drone swarm’s capabilities and the key factors influencing its employment in military operations. The research takes the quantitative analysis of scientific literature related to the technical and operational utilization of drones. The use of drones for military purposes in contemporary world is widespread. They conduct dull, dirty, dangerous and deep military operations replacing manned aviation in many areas. Progressive technological development including artificial intelligence and machine learning allows for the use of military drones in the form of a swarm. It is a quite new technology at the beginning of development. The study indicates that the capabilities of a drone swarm based on communication within the group and autonomy differentiate it from the typical use of unmanned aircraft. Size, diversity, self-configurability and self-perfection amongst the others indicated in literature are attributes of a drone swarm which may give advantage in military operation comparing to the classic use of unmanned aircraft. Emergent coordination as a command and control model of a drone swarm is a future way of utilizing that technology in military operations. In the future, a drone swarm will be a cheaper equivalent of advanced and much more expensive weapon systems conducting combat operations.
Artykuł dotyczy integracji bezzałogowych statków powietrznych z unijnym systemem lotnictwa cywilnego. Autor przedstawia podstawowe pojęcia i terminologię stosowaną w organizacjach międzynarodowych i w Polsce. Charakteryzuje elementy bezzałogowego systemu powietrznego i możliwości jego wykorzystania. Przedstawia proces kształtowania się ram prawnych unijnego systemu funkcjonowania bezzałogowych statków powietrznych oraz uwarunkowania i perspektywy jego wdrożenia oraz omawia funkcjonowanie dronów w Polsce.
EN
The article concerns the integration of the unmanned aircraft system with EU civil aviation. The paper presents the basic concepts and terminology used by international organizations (such as ICAO, EASA) and in Poland. Described are elements of an unmanned air system and the possibilities of its use. The paper shows also the process of shaping the legal framework of the EU system relating to the functioning of unmanned aerial vehicles and the conditions and prospects of its implementation. The article discusses also the operation of unmanned aircraft in Poland.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.