Celem artykułu jest prezentacja pierwszego polskiego czasopisma fachowego z zakresu księgowości wydawanego we Lwowie w XIX wieku, które stanowiło źródło wiedzy dla ówczesnych księgowych. Jako metodę badawczą zastosowano krytyczną analizę materiałów źródłowych i literatury przedmiotowej. W artykule scharakteryzowano układ, strukturę oraz treść czasopisma w podziale na tematykę księgową i umiejętności handlowe. Analiza tematyki poszczególnych publikacji pozwoliła na określenie problematycznych zagadnień z zakresu księgowości ówczesnego okresu oraz grupy odbiorców periodyku. Treść miesięcznika jest rozważana w powiązaniu ze zmianami sytuacji społeczno-gospodarczej regionu galicyjskiego na przełomie XIX i XX wieku.
EN
The aim of the article is to present the first Polish professional journal in the field of bookkeeping published in Lviv in the 19th century, which was the source of knowledge for the accountants of that time. As a research method, critical analysis of source materials and literature of the subject has been used. The article discusses the layout, structure and content of the journal, making a division into two sections: bookkeeping and trade skills. Analysis of chosen articles allows identification of accounting issues addressed in that period and the recipients of the journal. The content of the journal is discussed in the context of socio-economic changes in Galicia at the turn of the 19th century.
Rachunkowość jest złożonym systemem, którego kształt uwarunkowany jest wieloma czynnikami, także czynnikami środowiska, w którym realizuje swoje zadania. Wśród tych czynników ważne miejsce zajmuje kultura, właściwa dla danego kraju, która odbija swe piętno na celach i sposobie funkcjonowania systemu pomiaru i ujawnień rachunkowych. Dobitnym przykładem występowania korelacji pomiędzy kształtem rachunkowości a czynnikami kultury są Chiny, które mogą się poszczycić długą i barwną historią rachunkowości. W całym okresie ewolucji chińskiej rachunkowości ukazuje się jej podporządkowanie wyzwaniom stawianym przed nią przez środowisko jej funkcjonowania, kształtowane m.in. przez konfucjanizm, buddyzm czy feng shui. Celem niniejszego opracowania jest próba prezentacji czynników wpływających na kształt rachunkowości Kraju Środka oraz prezentacja na ich tle zmian w rachunkowości chińskiej na przestrzeni wieków.
EN
Accounting is a complex system whose shape is determined by many factors, including factors of environment, where it is performed. Among these factors important is culture, appropriate for the country, which reflects on the objectives and the functioning of the system of measurement and disclosure of accounting. A prime example of the occurrence of the correlation between the form of accounting and the cultural factors is China, which can boast a long and colorful history of accounting. In the whole period of the evolution of Chinese accounting it appears in its subordination to the challenges posed to it by the environment of its functioning, created among others by Confucianism, Buddhism or feng shui. The purpose of this study is to present the factors affecting the shape of the Middle Kingdom accounting and presentation of changes in Chinese accounting over the centuries.
Cel: Artykuł jest powiązany z edycją naukową monografii Andrzeja Bieńka pt. Systematyka kosztów własnych z 1938 roku, której reprint ukazał się w 2022 roku w ramach Złotej Serii Rachunkowości Polskiej, promowanej przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Celem artykułu jest charakterystyka dorobku A. Bieńka w zakresie kształcenia księgowych i pracowników handlu oraz zbadanie jego wkładu w rozwijanie wiedzy doty-czącej rachunku kosztów w Polsce w okresie międzywojennym. Metodyka/podejście badawcze: Zastosowano metodę analizy historycznej źródeł biogra-ficznych i publikacji A. Bieńka, zidentyfikowanych podczas kwerendy bibliotecznej, w tym prac tego autora zdygitalizowanych w bibliotece cyfrowej POLONA. Wyniki: A. Bieniek (1895−1944), żołnierz Legionów Polskich, a następnie Wojska Polskiego oraz działacz Armii Krajowej w czasie II wojny światowej, swoje życie zawodowe związał z nauczaniem rachunkowości i jej rozwojem w teorii i praktyce. W latach międzywojennych pracował jako nauczyciel księgowości w szkołach handlowych w Łodzi i Warszawie, a na-stępnie jako nauczyciel akademicki w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Był autorem około 40 publikacji o zróżnicowanym charakterze. W książkach i artykułach dotyczących rachunkowości w przedsiębiorstwach produkcyjnych oraz opublikowanej rozprawie dok-torskiej przedstawił i objaśnił zagadnienia klasyfikacji, ewidencji, kalkulacji i analizy kosztów, budując podstawy do rozwoju rachunku kosztów w Polsce na potrzeby zarządzania przedsiębiorstwami. Oryginalność/wartość: Artykuł poszerza wiedzę z zakresu historii rachunkowości w Polsce międzywojennej, prezentując dorobek dydaktyczno-naukowy pracownika naukowego i autora zapominanego po II wojnie światowej.
EN
Purpose: The article is related to the scientific edition of Andrzej Bieniek’s monograph Systematyka kosztów własnych (Systematics of own costs), which was published originally in 1938. The reprint of this book was published in 2022 as part of the Golden Series of Polish Accounting, promoted by the Main Board of the Accountants Association in Poland. The article describes Biernek’s achievements in educating accountants and trade workers, and it examines his contribution to the development of knowledge on cost accounting in Poland in the interwar period. Methodology/approach: The method of historical analysis of Bieńek’s biographical sources and publications identified during the library query was used, including the author’s works available in the POLONA digital library. Findings: Bieniek (1895−1944), a soldier of the Polish Legions and then the Polish Army, and an activist of the Home Army during World War II, tied his professional life with teaching and developing accounting in theory and practice. In the interwar period, he worked as an accounting teacher at commercial schools in Łódź and Warsaw, and then as an academic teacher at the Warsaw School of Economics. He was the author of about 40 publications of various kinds. In books and articles on accounting in manufacturing companies and in his published doctoral dissertation, he presented and explained the issues of classifying, re-cording and calculating costs, and cost analysis. In these publications, he built the founda-tions for the development of cost accounting in Poland for enterprise management. Originality/value: The article broadens the knowledge of the history of accounting in interwar Poland by presenting the didactic and scientific achievements of a researcher and author forgotten after World War II.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.